Borsa İstanbul’da işlem yapan yatırımcıların ekranında sıkça karşılaştığı kavramlardan biri “endeks”.
Ancak bu endeksler yalnızca birer sayıdan ibaret değildir; piyasadaki yönü, risk iştahını ve sektörlerin performansını anlamanın da anahtarıdır.
Peki BIST 30, BIST 100 ya da sektör endeksleri tam olarak neyi gösterir, aralarındaki fark nedir?
BIST 100: Türkiye Borsasının Nabzı
BIST 100, Borsa İstanbul’da işlem gören en büyük ve en likit 100 şirketin performansını ölçer.
Bu endeks, Türkiye’nin genel ekonomik görünümünü yansıtan bir barometre gibidir.
Yabancı yatırımcıların Türkiye’ye yönelik risk iştahını, yerli yatırımcıların genel eğilimini ve piyasa değerindeki değişimleri izlemek için en sık kullanılan göstergedir.
Not: BIST 100’ün artması genellikle yatırımcıların ekonomiye olan güveninin arttığını, düşmesi ise riskten kaçınma eğiliminin güçlendiğini gösterir.
BIST 30: Likiditenin Kalbi
BIST 30 endeksi, Borsa İstanbul’un en büyük 30 şirketinden oluşur.
Bu şirketler genellikle banka, enerji, telekom ve holding gibi sektörlerin öncü kurumlarıdır.
Vadeli işlem piyasalarında (VİOP) en çok kullanılan referans endeks olduğu için, BIST 30 aynı zamanda türev ürünlerin fiyatlamasında da belirleyicidir.
Örnek: VİOP BIST 30 kontratında işlem yapan yatırımcılar, aslında bu 30 hisse senedinin ortalama performansına dayalı bir pozisyon alır.
Sektör Endeksleri: Ekonominin Alt Katmanları
Borsa İstanbul’da her sektörün performansını ayrı ayrı izlemek mümkündür.
BIST Banka, BIST Holding, BIST Ulaştırma, BIST Teknoloji, BIST Gıda, BIST Enerji gibi çok sayıda alt endeks, yatırımcılara belirli alanlara odaklanma imkânı verir.
Sektör endeksleri; hangi alanların büyüme potansiyeli taşıdığını, hangilerinin baskı altında olduğunu gösteren önemli sinyallerdir.
Örnek:
- BIST Teknoloji’nin yükselmesi, teknoloji hisselerine olan ilginin arttığını,
- BIST Banka’nın düşmesi, finans sektörüne yönelik risk algısının yükseldiğini gösterebilir.
Endekslerin Yatırımcı Açısından Önemi
Bir endeks yalnızca fiyat hareketini değil, ekonomik beklentiyi ve yatırımcı psikolojisini de yansıtır.
Portföy yönetenler için endeksler; performans karşılaştırmasında (benchmark) kullanılırken, bireysel yatırımcılar için piyasanın genel yönünü anlamada yol göstericidir.
İpucu:
Yatırım yaparken yalnızca bir hissenin fiyatına değil, o hissenin yer aldığı endeksin genel performansına da bakmak gerekir. Çünkü çoğu zaman endeks yönü, tekil hisselerin hareketini de belirler.
Endeksler Piyasanın Pusulasıdır
Borsada endeksleri doğru okumak, yatırım kararlarını sağlıklı temellere oturtmanın ilk adımıdır.
BIST 100 genel yönü, BIST 30 derinliği, sektör endeksleri ise piyasanın dinamiklerini gösterir.
Bu üçlü bakış açısı sayesinde yatırımcı, hem makro hem de mikro ölçekte Türkiye sermaye piyasalarını daha bilinçli değerlendirebilir.