Sermaye Piyasası Terimleri Sözlüğü Kullanımınıza Sunulmuştur. Ctrl+F kullanarak aradığınız kelimeyi kolaylıkla bulabilirsiniz.

Ayrıca aşağıdaki linkten de Avrupa Merkez Bankası tarafından yayınlanan Payment, Clearing And Settlement Systems terimler sözlüğüne erişebilirsiniz.

Glossary of Terms Related to Payment, Clearing and Settlement Systems

Kelime : ABD Merkez Bankası

Çevirisi : Federal Rezerve Bank (FED)

Açıklaması : Uzun yıllar, özellikle tarım sektöründeki kredi talebini düzenleme işlevi görmüş ancak büyük buhran sırasında sistemin ciddi bir krizi kaldıramayacak güçte olduğunun ortaya çıkmasının ardından Başkan Roosevelt 1935 yılında bugünkü anlamında modern merkez bankasını kurarak onu geniş yetkilerle donatmıştır.

Kelime : Acente

Çevirisi : Agent

Açıklaması : Acentalık sözleşmesi çerçevesinde, faaliyet gösterdikleri mahalde, sadece sermaye piyasası araçlarına ilişkin alım ve satım emirlerinin aracı kuruma iletilmesine ve gerçekleşen emirlerin tasfiyesine aracılık eden gerçek kişi veya ticaret şirketleridir.

Kelime : Açığa Satış

Çevirisi : Short Selling

Açıklaması : Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti ile satılmasıdır.

Kelime : Açık Pozisyon

Çevirisi : Short Position

Açıklaması : Bir sözleşmede, ters işlemle kapatılmamış ya da teslim ile sonuçlandırılmamış uzun veya kısa pozisyon sayısı  (her uzun pozisyon karşısında bir kısa pozisyon olduğundan, uzun veya kısa pozisyonların birini hesaba katmak yeterli olmaktadır).

Kelime : Adi Hisse Senedi

Çevirisi : Common Stock

Açıklaması : Şirket ana sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmayan ve sahiplerine eşit haklar sağlayan hisse senedidir.

Kelime : Aktif Yönetilen Fonlar

Çevirisi : Actively Managed Funds

Açıklaması : Portföydeki menkul kıymetleri alıp satmaya ve bu amaçla kazanç elde etmeye dayalı olarak yönetilen fonlardır. Sık sık ve kapsamlı olarak portföylerini değiştiren bir anlayışla çalışırlar.

Kelime : Alım Satıma Aracılık

Çevirisi : Sale and purchase of capital market instruments issued previously (secondary trading)

Açıklaması : Daha önce ihraç edilmiş olan sermaye piyasası araçlarının alım satımına ilişkin faaliyettir.

Kelime : Alış – Satış Farkı

Çevirisi : Spread

Açıklaması : İşlem gören herhangi bir kıymetin, alış ve satış fiyatı arasındaki farkı ifade eder.

Kelime : Anapara Garantili Fonlar

Çevirisi : Capital Guranteed Funds

Açıklaması : Çeşitli hedging teknikleri ile anaparayı korumayı garanti eden yatırım fonu türüdür.

Kelime : Anonim Şirket

Çevirisi : Joint Stock Corporation

Açıklaması : Bir ünvana sahip, en az 5 ortakça, ana sözleşmesinde yazılı konularda faaliyette bulunmak üzere kurulmuş olan ve esas sermayesi muayyen (belli) paylara bölünmüş olan sermaye şirketleridir.

Kelime : Apel

Çevirisi : Cash-call for the unpaid portion of capital

Açıklaması : Pay bedelinin taksitle ödenmesinin sözkonusu olduğu durumlarda, ortaklık yönetim kurulu tarafından ortaklara yapılan çağrıya denir.

Kelime : Aracı Kuruluş

Çevirisi : Financial Intermediary (Institution)

Açıklaması : Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu’nca yetkili kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır.

Kelime : Aracı Kurum

Çevirisi : Brokerage House

Açıklaması : Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Mevzuatı uyarınca Kurul’dan yetki belgesi almış kuruluşlardır.

Kelime : Aracı Kurum-İskontocu

Çevirisi : Discount Brokerage

Açıklaması : İskontocu aracı kurumlar, tam servis sağlayan aracı kurumların sağladıkları tüm hizmetleri satın almak istemeyen müşteri kitlelerine hitap eden bir aracı kurum türüdür.

Kelime : Aracı Kurum-Tam Yetkili

Çevirisi : Full-Service Broker-Dealer

Açıklaması : Alım-satıma aracılık gibi temel aracılık hizmetleri yanında “prime brokerage” denilen hizmetleri de veren, yüksek sermayeye sahip, daha çok yatırım bankası şeklinde kurulmuş aracı kurumlardır.

Kelime : Aracılık

Çevirisi : Financial Intermediation

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının, yetkili aracı kuruluşlar tarafından, kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına ve başkası hesabına alım satımıdır.

Kelime : Aracılık Yüklenimi

Çevirisi : Underwriting

Açıklaması : Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının tamamının satılacağının aracı kuruluş veya kuruluşlar tarafından ihraçcı şirkete taahhüt edilmesidir. Bakiyeyi yüklenim veya tümünü yüklenim olarak tak şeklinde ikiye ayrılır.

Kelime : Aracılık-Alım Satıma

Çevirisi : Intermediation For Trading in Securities

Açıklaması : Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının aracılık sıfatıyla ve ticari amaçla alım satımını ifade eder.

Kelime : Aracılık-Bakiyeyi Yüklenim

Çevirisi : Stand-by Underwriting

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının, aracı kuruluşlarca halka arz yoluyla satışında, satılmayan kısmın tamamının, bedeli satış süresi sonunda tam ve nakden ödenerek satın alınacağının satışı yapana karşı taahhüt edilmesini ifade eder.

Kelime : Aracılık-En İyi Gayret

Çevirisi : Best Effort Underwriting

Açıklaması : Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının izahnamede gösterilen satış süresi içinde satılmasını, satılmayan kısmın ise ihraçcıya iadesini ifade eder.

Kelime : Arbitraj

Çevirisi : Arbitrage

Açıklaması : Herhangi bir menkul kıymetin, dövizin veya malın bir piyasadan alınıp diğer bir piyasada satılarak (kıymetler birbiri ile değiştirilerek) risksiz bir şekilde kar edilmesi işlemidir. Arbitraj işlemleri piyasalar arasındaki fiyat farklılıklarının azalmasına yol açar. Günümüzde iletişim teknolojisinin artması ve bilgiye ulaşma maliyetinin düşmesi ile piyasalar arası fiyat farklılığı son derece düşük olmakta, ortaya çıkan farklılıklar anlık olarak bu tür işlemlerle ortadan kalkmaktadır.

Kelime : Asgari Özsermaye Yükümlülüğü

Çevirisi : Minimum Capital Requirement

Açıklaması : Aracı kurumların alım satım aracılığı faaliyeti için sahip olmaları gereken özsermaye tutarı her yıl SPK tarafından yeniden belirlenir. Ayrıca, aracı kurumlar yapılan her bir sermaye piyasası faaliyeti için özsermayelerini aşağıda belirtilen oranlarda artırmak zorundadırlar. a) Halka arza aracılık faaliyeti için, alım satım aracılığı faaliyeti için sahip olunması gereken özsermaye tutarının % 50si, b) Menkul kıymetlerin geri alma veya satma taahhüdü ile alım satımı faaliyeti için, alım satım aracılığı faaliyeti için sahip olunması gereken özsermaye tutarının % 50si, c) Portföy yöneticiliği faaliyeti için, alım satım aracılığı faaliyeti için sahip olunması gereken özsermaye tutarının % 40ı, d) Yatırım danışmanlığı faaliyeti için, alım satım aracılığı faaliyeti için sahip olunması gereken özsermaye tutarının % 10u.

Kelime : Ayı Piyasası

Çevirisi : Bear Market

Açıklaması : Gelecek hakkında karamsarlığın ve fiyatların düşeceği beklentisinin hakim olduğu piyasalardır. Bu piyasalarda kişiler ellerindeki hisse senetlerini gelecekte daha düşük fiyattan satın alabilecekleri düşüncesi ile satarlar.

Kelime : aracı kurumlar

Çevirisi : brokerages

Açıklaması :

Kelime : aracı kuruluş

Çevirisi : transfer agent

Açıklaması :

Kelime : açığa satış

Çevirisi : short sale

Açıklaması :

Kelime : adli para cezası

Çevirisi : judicial fine

Açıklaması : Yargılama sonucunda mahkeme tarafından hükmedilen, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde yediyüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan ve bulunan miktarın Devlet Hazinesine ödenmesi şeklinde gerçekleşen yaptırım türü.

Kelime : Alternatif Uyuşmazlık Çözümü

Çevirisi : Alternative Dispute Resolution

Açıklaması : Tarafsız ve objektif konumda bulunan üçüncü bir kişinin, aralarında uyuşmazlık bulunan tarafları, ortaklaşa bir çözüme ulaşmaları için bir araya getirerek iletişim kurmalarını ve bu suretle sorunlarının çözümünü kendilerinin bulmalarını sağlamasını yahut onlara somut olayın koşullarına ve özelliklerine uygun olarak, üzerinde mutabakata varabilecekleri optimal çözüm önerileri üretip sunmak suretiyle, uyuşmazlığın çözümünde destek vermesini öngören ve yargılamaya nazaran seçimlik bir yol olarak işlerlik kazanan ve tümüyle gönüllülük esası üzerine bina edilmiş olan uyuşmazlık çözüm yolları bütünüdür.

Kelime : Alfa

Çevirisi : Alpha

Açıklaması : Portföy yönetiminde, portföyün, alınan riske kıyasla, ne kadarlık bir “ilave” getiri elde ettiğini gösteren bir performans ölçütüdür. Her hangi bir portföyün veya fonun getirisinin iki temel bileşeninin olduğu varsayılır: Maruz kalınan risk dolayısıyla kazanılan getiri ve “alfa” olarak bilinen “ilave” getiri. Bu iki bileşen istatistiki yöntemler kullanılarak hesaplanır ve portföyün/fonun alfa değeri elde edilir. Benzer risklilik düzeyine sahip portföyler veya fonlar arasında alfa değeri yüksek olanların, daha başarılı bir yönetim sergilediği kabul edilmektedir.

Kelime : Açılış Öncesi Seansı

Çevirisi : Pre-opening Session

Açıklaması : Normal seanstan önce düzenlenen fiyat sabitleme seansına açılış öncesi seansı adı verilir. Açılış-öncesi seansında belirlenen denge fiyatı, normal seans açılırken baz fiyat olarak kullanılabilir. Dolayısıyla günlük fiyat hareket limitleri bu fiyat üzerinden tespit edilebilir. VOB’da şu an açılış öncesi seansı yapılmamaktadır. Fakat gerekli görüldüğü durumlarda açılış öncesi seansı düzenlenebilir.

Kelime : Aktif Emir

Çevirisi : Active Order

Açıklaması : Aktif alış emri, en düşük fiyatlı satıcıdan almak, aktif satış emri ise en yüksek fiyatlı alıcıya satmaktır.

Kelime : Aktif Vade

Çevirisi : Most Liquid Maturity

Açıklaması : Bir sözleşmenin değişik vadeleri içerisinde en fazla işlem görenidir. (Genellikle en yakın vadedeki sözleşmeler daha fazla işlem görmektedir).

Kelime : Aktivasyon Fiyatı

Çevirisi : Activation Price

Açıklaması : Şartlı emrin Borsaya gönderileceği seviyeyi belirler. Borsada, alış emirleri için aktivasyon fiyatı ve daha yüksek fiyatlardan, satış emirleri için aktivasyon fiyatı ve daha düşük fiyatlardan işlem geçtiği anda alış veya satış emri girilen fiyattan aktive edilir. Bu fiyat aktivasyon fiyatıyla aynı olabileceği gibi, daha farklı bir fiyat seviyesi de olabilir.

Kelime : Alım Opsiyonu

Çevirisi : Call Option

Açıklaması : Alım opsiyonu, bu opsiyonu alan tarafa, belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar, önceden belirlenen fiyat üzerinden, belli miktar ve nitelikteki dayanak varlığı alma hakkını veren, ancak almayı zorunlu tutmayan, satan tarafı ise alıcının talebi halinde satmaya yükümlü kılan sözleşmedir.

Kelime : Alım Opsiyonlu Alacaklı Dikey Yayılma

Çevirisi : Bear Spread With Call Options

Açıklaması : Opsiyonlarda, fiyat düşüşlerinden sınırlı derecede kar elde etmek, ancak beklentinin tersi durumunda oluşabilecek zararı sınırlamak üzere kullanılan stratejidir. Bu strateji, vadeleri aynı olan, yüksek kullanım fiyatlı bir alım opsiyonunun alınıp eş zamanlı olarak düşük kullanım fiyatlı bir alım opsiyonunun satılması suretiyle uygulanır.

Kelime : Alım Satım Opsiyonu Paritesi

Çevirisi : Put-call Parity

Açıklaması : Aynı dayanak varlık, vade ve kullanım fiyatına sahip Avrupa tipi alım opsiyonu ile satım opsiyonu arasında bir denge bulunmaktadır. Bu denge alım satım opsiyonu paritesi olarak adlandırılmaktadır. Bu denge kullanılarak, opsiyon primlerinden herhangi birinin bilinmesi durumunda diğeri hesaplanabilir.

Kelime : alım-satım opsiyonu paritesi

Çevirisi : Put-call Parity

Açıklaması : Aynı dayanak varlık, vade ve kullanım fiyatına sahip Avrupa tipi alım opsiyonu ile satım opsiyonu arasında bir denge bulunmaktadır. Bu denge alım satım opsiyonu paritesi olarak adlandırılmaktadır. Bu denge kullanılarak, opsiyon primlerinden herhangi birinin bilinmesi durumunda diğeri hesaplanabilir.

Kelime : Alış Fiyatı

Çevirisi : Buying Price

Açıklaması : Herhangi bir ürünün alınması için alıcının teklif etmiş olduğu fiyat.

Kelime : Amerikan Tipi Opsiyon

Çevirisi : American-type Option

Açıklaması : Vadesinde veya vadesinden önce herhangi bir zamanda alıcısı tarafından kullanılabilen opsiyon tipi.

Kelime : Ana Pazar

Çevirisi : Main Market

Açıklaması : Ana Pazar, VOBİS’te normal seans ya da fiyat sabitleme seansları sırasında emirlerin eşleştirildiği esas pazardır.

Kelime : Arz/Talep

Çevirisi : Supply/Demand

Açıklaması : Bir varlığı satmak/almak isteyen tarafların bir araya gelerek niyetlerini fiyatlara yansıtması. Arz, bir varlığı satmak isteyen taraftan niyetini fiyata yansıtması sonucu oluşur. Satış yapmakta istekli bir kişi satış yapmakta daha az istekli diğer bir kişiden daha düşük fiyat ilan ederek niyetini fiyata yansıtır. Talep, bir varlığı almak isteyen tarafın niyetini fiyata yansıtması sonucu oluşur. Alım yapmakta istekli bir taraf, alım yapmakta daha az istekli diğer bir taraftan daha yüksek fiyat ilan ederek niyetini fiyata yansıtır.

Kelime : Asli Değerli Opsiyon

Çevirisi : In the Money Option

Açıklaması : Alım opsiyonlarında; Alım opsiyonu sözleşmesinin kullanım fiyatı, opsiyona konu olan dayanak varlık fiyatından düşükse, bu opsiyon asli değerli opsiyondur. Çünkü opsiyonun alıcısı opsiyonu kullanmak istediğinde dayanak varlığı piyasa fiyatından daha düşük fiyata alma hakkına sahiptir. Satım opsiyonlarında; Satım opsiyonu sözleşmesinin kullanım fiyatı, opsiyona konu olan dayanak varlık fiyatından yüksekse, bu opsiyon asli değerli opsiyondur. Çünkü opsiyonun alıcısı opsiyonu kullanmak istediğinde dayanak varlığı piyasa fiyatından daha yüksek fiyattan satma hakkına sahiptir

Kelime : Asli Değersiz Opsiyon

Çevirisi : Out of the Money Option

Açıklaması : Alım opsiyonlarında; Vade sonu itibarıyla alım opsiyonu sözleşmesinin kullanım fiyatı, opsiyona konu olan dayanak varlık fiyatından yüksekse, bu opsiyon asli değersiz opsiyondur. Satım opsiyonlarında; Satım opsiyonu sözleşmesinin kullanım fiyatı, opsiyona konu olan dayanak varlık fiyatından düşükse, bu opsiyon asli değersiz opsiyondur.

Kelime : Avrupa Tipi Opsiyon

Çevirisi : European-type Option

Açıklaması : Vadesinden önce kullanılması mümkün olmayan opsiyon tipidir. Avrupa tipindeki opsiyonlar sadece vade sonunda kullanılabilir.

Kelime : A

Çevirisi : A

Açıklaması : Güçlü ancak ekonomideki değişimlere duyarlı olan finansal yükümlülüklere uyma kapasitesi olarak tanımlanmakta ve yüksek kredi kalitesine karşılık gelmektedir.

Kelime : AA

Çevirisi : AA

Açıklaması : Çok güçlü ve öngörüldüğü kadarıyla olumsuz bir etkiye uzak finansal yükümlülüklere uyma kapasitesi olarak tanımlanmakta ve çok yüksek kredi kalitesine karşılık gelmektedir.

Kelime : AAA

Çevirisi : AAA

Açıklaması : İstisnai derecede yüksek ve öngörülebildiği kadarıyla olumsuz bir etkiye uzak finansal yükümlülüklere uyma kapasitesi olarak tanımlanmakta ve en yüksek kredi kalitesine karşılık gelmektedir.

Kelime : A Tipi Yatırım Fonu

Çevirisi : A Type Mutual Fund

Açıklaması : Fon içtüzüklerinde asgari sınırları belirtilmek kaydıyla, portföy değerinin en az % 25’ini devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınan kamu iktisadi teşebbüsleri dahil Türkiye’de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar A tipi yatırım fonu olarak adlandırılır.

Kelime : A Tipi Yatırım Ortaklığı

Çevirisi : A Type Investment Trust

Açıklaması : Esas sözleşmelerinde asgari sınırları belirtilmek kaydıyla, portföy değerinin en az % 25’ini devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınan kamu iktisadi teşebbüsleri dahil Türkiye’de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış ortaklıklar A tipi yatırım ortaklığı olarak adlandırılır.

Kelime : Açılış Fiyatı

Çevirisi :

Açıklaması : Açılış fiyatı herhangi bir vadeli işlem veya opsiyon sözleşmesi için seans başlangıcında ilk işlemin hangi fiyattan gerçekleştiğini ifade eder. Bazı borsalar açılış fiyatını bir önceki günün kapanış fiyatı olarak, bazıları ise açılışın ilk birkaç dakikası içerisinde gerçekleşen fiyatların bir ortalaması olarak belirleyebilmektedir.

Kelime : Ağırlıklı Ortalama Fiyat

Çevirisi : Volume Weighted Average Price

Açıklaması : Bir sonraki seansa ait baz fiyatın hesaplanmasına esas teşkil eden hisse senedinin miktar ağırlıklı ve küsüratsız ortalama fiyatıdır.

Kelime : Açılış Seansı

Çevirisi : Opening Session

Açıklaması : Borsaya iletilen emirlerin normal seans öncesinde eşleştirilebildiği zaman dilimi

B

Kelime : Bağımsız Dış Denetim

Çevirisi : Independent External Auditing

Açıklaması : Ortaklıkların ve sermaye piyasası kurumlarının kamuya açıklanacak veya Kurulca istenecek mali tablolarının, genel kabul görmüş muhasebe kavram ilke ve standartlarına uygunluğu ile bilgilerin doğruluğunun ve gerçeği dürüst bir biçimde yansıtıp yansıtmadığının, denetçiler tarafından denetim ilke ve kurallarına göre, defter, kayıt ve belgeler üzerinden incelenmesini ve tespit edilen sonuçların rapora bağlanmasıdır.

Kelime : Bağımsız İdari Otorite

Çevirisi : Independent Administration Authority

Açıklaması : Yetkilerini kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak kullanan kamu tüzel kişiliğini haiz mali ve idari özerkliğe sahip kuruluşlardır.

Kelime : Bağlı Ortaklık

Çevirisi : Affiliate Company, Subsidiary

Açıklaması : İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak en az % 50 oranında oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerdir.

Kelime : Banka Bonoları

Çevirisi : Bank Bills

Açıklaması : Kalkınma ve Yatırım Bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip, ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı bir sermaye piyasası aracıdır.

Kelime : Banka Garantili Bonolar

Çevirisi : Bank Guaranteed Bills

Açıklaması : Kalkınma ve Yatırım Bankalarından kredi kullanan ortaklıkların, bu kredilerin teminatı olarak borçlu sıfatıyla düzenleyip, alacaklı bankaya verdikleri emre muharrer senetlerden, bu krediyi kullandırmış olan bankaca kendi garantisi altında ihraç edilen bir sermaye piyasası aracıdır.

Kelime : Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)

Çevirisi : Banking Regulation and Supervision Agency (BRSA)

Açıklaması : Türk bankacılık sektörünün düzenleyici otoritesidir.

Kelime : Basel Bankacılık Gözetim ve Denetim Komitesi

Çevirisi : Basel Committee on Banking Supervision

Açıklaması : Uluslararası Ödemeler Bankasının karar organıdır.

Kelime : Başlangıç Sermayesi

Çevirisi : Initial Capital

Açıklaması : Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların sahip olmaları zorunlu asgari çıkarılmış sermayeleridir.

Kelime : Başlangıç Teminatı

Çevirisi : Initial Margin

Açıklaması : Vadeli işlem sözleşmesinde uzun veya kısa pozisyonalan yatırımcının pozisyon açarken yatırması gereken teminattır.

Kelime : Baz Fiyat

Çevirisi : Base Price

Açıklaması : Bir hisse senedinin seans içinde işlem görebileceği üst ve alt fiyat limitlerinin ve fiyat adımlarının belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır.

Kelime : Baz Puan

Çevirisi : Basis Point

Açıklaması : Faiz oranlarındaki değişimi ifade eden bir ölçüm birimidir. Noktadan sonraki 4 üncü haneye karşılık gelir (0.0001). Örneğin fazi oranının % 65.25’den % 66.75’e yükselmesi durumunda 150 baz puanlık bir artış söz konusudur. Diğer bir deyişle baz puan % 0.01’e karşılık gelmektedir.

Kelime : Bedelli Sermaye Artırımı

Çevirisi : Capital Increase Through Rights Issues

Açıklaması : Şirketlerin sermaye artırımı karşılığında çıkardıkları hisse senetlerini nominal değerinden veya daha yüksek bir fiyattan satmak suretiyle gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarına denir. Söz konusu hisse senetleri ortaklara satılabileceği gibi (rüchan hakkının kullandırılması), ortaklar dışındaki yatırımcılara da satılabilir. (rüchan haklarının kısıtlanması). Bedelli sermaye artırımına katılım bedeli belli bir süre ile sınırlıdır.

Kelime : Bedelsiz Kar Dağıtımı

Çevirisi : Stock dividend

Açıklaması : Karın hisse senedi şeklinde hissedarlara dağıtılmasıdır.

Kelime : Bedelsiz Sermaye Artırımı

Çevirisi : Capital Increase Through Bonus Issues

Açıklaması : Anonim ortaklıkların, iç kaynaklarından yaptıkları sermaye artırımı karşılığı çıkardıkları hisse senetlerini bir bedel almaksızın ortaklarına dağıtarak gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarıdır. Bedelsiz hisse senedi alma hakkı bir süre ile sınırlandırılamaz.

Kelime : Belirli Fayda Planları

Çevirisi : Defined Benefit Plans

Açıklaması : Bu emeklilik programlarında süre sonunda alınması planlanan emeklilik maaşının ne kadar olacağı, başlangıç tarihinde belirlendiği (örneğin emeklilikte ödenecek maaşın son yatırımış olduğu primin %80’inin taahhüt edildiği) emeklilik planıdır.

Kelime : Belirli Katkı Planları

Çevirisi : Defined Contribution Plans

Açıklaması : Çalışan ve/veya işverenden kesilen primlerin enflasyona endekslenmiş birimler üzerinde kişisel emeklilik hesaplarına kaydedilmesi, emeklilik döneminde de hesapta yer alan birikimlerin toplu olarak veya kademeli olarak emekli maaşına dönüşmesi ve herkesin tasarruf ettiği kadar emeklilik geliri kullanmaya hak kazanması esaslarına dayanan emelilik planıdır.

Kelime : Beta

Çevirisi : Beta

Açıklaması : Bir hisse senedinin fiyat dalgalanmasının endeksin fiyat dalgalanmasıyla ilişkisini gösterir. Beta -1 ile 1 arasında bir değer alabilir. -1 beta, bir hisse senedinin endeksle tam olarak ters orantılı hareket ettiğini; 1 beta, endeksle tam olarak doğru orantılı hareket ettiğini; 0 beta ise hisse senedinin fiyatının endeksle hiçbir ilişkisinin olmadığını gösterir.

Kelime : Bireysel Emeklilik Hesapları

Çevirisi : Individual Retirement Accounts-IRA

Açıklaması : 401(k) planlarına benzeyen, işveren sponsorluğunun yer almadığı, bireysel katkılara dayanan ve vergi avantajları sağlayan, bireylerin emeklilik dönemlerinin finansmanına yönelik emeklilik planlarıdır.

Kelime : Bireysel Emeklilik Planları

Çevirisi : Personal Pension Schemes

Açıklaması : Bireysel emeklilik planları, belirli bir mesleğe, işverene veya iş sözleşmesine bağlı olmayan, kişinin işinden ayrılsa bile, emeklilik planı kapsamındaki haklarının devam ettiği emeklilik planlarıdır. Bireysel emeklilik planları genellikle cazip vergisel teşvikleri haiz olup, belirli katkı planları niteliğindedirler ve gönüllü olarak oluşturulurlar. Bu planlar esasen, sosyal güvenlik sistemlerinin üçüncü ayağında yer alırlar.

Kelime : Bireysel Emeklilik Sistemi

Çevirisi : Individual Pension System

Açıklaması : Bireylere; yaşlılıklarında ve aktif çaIışma yaşamlarının sonunda ek bir gelir sağlamaya yönelik, katkıların her katılımcı adına ayrı hesaplarda takip ediIdiği ve herkesin kendi birikimleri oranında gelir alacakları devletin gözetim ye denetiminde ancak bütünüyle özel şirketler tarafından yapılan gönüllü katılıma dayalı kamu emeklilik sistemlerine tamamlayıcı bir emeklik sistemidir.

Kelime : Birincil Piyasalar

Çevirisi : Primary Market

Açıklaması : Menkul kıymetleri ihraç eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Diğer bir anlatımla, menkul kıymetlerin ihraçcı kuruluşlarca tasarruf sahiplerine ilk kez satışa sunulduğu piyasalardır. Benzer şekilde, devlet iç borçlanma senetlerinin, T.C. Hazine Müsteşarlığı tarafından ihale yöntemi ile satımı da bir birincil piyasa işlemidir.

Kelime : Birleşme ve Devralma

Çevirisi : Merger and Acquisition (M&A)

Açıklaması : Birleşme, ortaklık devralma ve yeni ortaklık kurulması yoluyla birleşme olarak iki şekilde gerçekleşebilir. Ortaklık devralma yoluyla birleşme, en az bir ortaklığın, aktif ve pasifini bir bütün olarak başka bir ortaklığa devrederek, tasfiyesiz infisah etmesi, devralan ortaklığın hisselerinden devrolan ortaklığın ortaklarına verilmesi ve devralan ortaklığın tüzel kişiliğini devam ettirmesi durumudur. Yeni ortaklık kurulması yoluyla birleşme, iki veya daha çok ortaklığın, tasfiyesiz infisah yoluyla, tüzel kişiliklerini sona erdirerek aktif ve pasiflerini bir bütün olarak birleştirmek suretiyle kurulacak yeni bir ortaklığa devretmeleri ve yeni kurulan ortaklığın hisselerinin sona eren ortaklıkların ortaklarına hisseleri oranında verilmesini ifade eder.

Kelime : Black & Scholes Opsiyon Fiyatlama Modeli

Çevirisi : Black & Scholes Opsiyon Pricing Model

Açıklaması : 1970’li yılların başında Fisher Black ve Myron Scholes adında iki finans mühendisi tarafından geliştirilen, bir opsiyonu satın alırken veya satarken ödenen veya tahsil edilen miktarın adil olup olmadığını en iyi şekilde hesaplayan ve günümüzde de geçerliliğini koruyan son derece kapsamlı ve karmaşık bir fiyatlama modeli.

Kelime : Blok Satış

Çevirisi : Block Sale

Açıklaması : Emir miktarı şirketin ödenmiş/çıkarılmış sermayesinin % 10’unu aşan satış işlemidir.

Kelime : Boğa Piyasası

Çevirisi : Bull Market

Açıklaması : Talebin arzdan daha çok olduğu ve borsada fiyatların tırmanışa geçtiği dönemi ifade eder.

Kelime : Borsa

Çevirisi : Stock Exchange veya Exchange

Açıklaması : Alıcı ve satıcıların bilindik bir ortamda bilindik saatlerde bir araya gelerek oluşan fiyatlar üzerinden belli kurallar çerçevesinde alım satım yaptıkları mekan. Borsalar elektronik ortamda olabileceği gibi, yatırımcıların fiziki olarak bir araya gelip işlem yaptıkları mekanlar da olabilir.

Kelime : Borsa Eksperleri

Çevirisi : Stock Exchange Experts

Açıklaması : Menkul kıymetlere ilişkin alım-satım emirlerinin ilgili iç yönetmelikte belirtilen esaslara göre karşılaştırılması ile fiyatların teşekkülünü izleme ve alım satım işlemlerinin sonuçlandırılmasını sağlamakla yükümlü olan görevlilerdir.

Kelime : Borsa Emirleri

Çevirisi : Stock Exchange Orders

Açıklaması : Müşteri emirleri, aracı kurum üye temsilcileri tarafından seans içinde borsa bilgisayar sistemine aktarıldığında borsa emrine dönüşür.

Kelime : Borsa Fiyatı

Çevirisi : Stock Exchange Price

Açıklaması : Borsada belirli kurallara göre işleyen organize pazarlarda işlem gören menkul kıymetlerin, borsadaki arz ve talep koşullarına göre oluşan fiyatıdır.

Kelime : Borsa Payı

Çevirisi : Stock Exchange Transaction Fee

Açıklaması : Borsa üyelerinin, Borsa’da gerçekleştirdiği işlem hacmine göre hesaplanarak Borsa’ya ödenen meblağ olup Borsa Yönetim Kurulu’nca belirlenir.

Kelime : Borsa Üyeleri

Çevirisi : Stock Exchange Members

Açıklaması : Sermaye Piyasası Kurulu’ndan yetki belgesi ve Borsa’dan üyelik belgesi almış aracı kuruluşlardır.

Kelime : Bölgesel Pazarlar (Kot Dışı Pazar)

Çevirisi : Regional Markets

Açıklaması : Ulusal (Kot İçi) Pazar’da işlem görme koşullarını taşımayan ve Borsa Yönetim Kurulu’nca geçici veya sürekli olarak Ulusal Pazardan çıkarılmasına karar verilen şirketlerin hisse senetlerine likidite sağlamak, bu hisse senetlerinin fiyatlarının düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde oluşmasını temin etmek amacıyla kurulan pazardır.

Kelime : Broker veya Üye Temsilcisi

Çevirisi : Member Representative

Açıklaması : Borsa’da işlem yapma yetkisine sahip aracı kuruluş temsilcisidir.

Kelime : Büyüme Amaçlı Fon

Çevirisi : Growth Fund

Açıklaması : Yatırım yapılacak varlıkların, bunlardan elde edilecek sermaye kazancına ağırlık verilerek belirlendiği fonlardır.

Kelime : birincil halka arz

Çevirisi : initially public offering

Açıklaması :

Kelime : borsada satış emri

Çevirisi : sell order

Açıklaması :

Kelime : bireysel yatırımcı

Çevirisi : retail investor

Açıklaması :

Kelime : bireysel bankacılık

Çevirisi : retail banking

Açıklaması :

Kelime : borcu ya da faizi zamanında ödememe

Çevirisi : default

Açıklaması :

Kelime : bütçe açığı

Çevirisi : budget deficit

Açıklaması :

Kelime : bir yıl vadeli tahvil

Çevirisi : Tbill

Açıklaması :

Kelime : borç senedinin ödenmesi gereken tarih

Çevirisi : maturity

Açıklaması :

Kelime : borcun vadesinin gelmesi

Çevirisi : maturity

Açıklaması :

Kelime : bir ülkeye dışarıdan sermaye girişi

Çevirisi : capital inflow

Açıklaması :

Kelime : Bölünme

Çevirisi : De merger

Açıklaması : Özelleştirme kapsamında olanlar dahil, halka açık ortaklıkların son bilanço aktif toplamının belirli bir oranı tahsis edilerek yeni ortaklık veya ortaklıklar kurulması veya tüzel kişiliklerinin sona erdirilerek yeni ortaklık ve ortaklıklar kurulması

Kelime : Bölünme

Çevirisi :

Açıklaması : Özelleştirme kapsamında olanlar dahil, halka açık ortaklıkların son bilanço aktif toplamının belirli bir oranı tahsis edilerek yeni ortaklık veya ortaklıklar kurulması veya tüzel kişiliklerinin sona erdirilerek yeni ortaklık ve ortaklıklar kurulması

Kelime : Birleşme Oranı

Çevirisi : Merger Rate

Açıklaması : Birleşmede kullanılacak yöntem esas alınarak hesaplanan oran

Kelime : Bilirkişi Raporu

Çevirisi : Expert Report

Açıklaması : Birleşmeye taraf ortaklıkların özkaynaklarının tespiti amacıyla mahkemece atanan bilirkişi tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan rapor

Kelime : Bid consideration

Çevirisi : Çağrı Fiyatı

Açıklaması :

Kelime : Borsa Uyuşmazlığı

Çevirisi : Dispute on Stock Exchange Trades

Açıklaması : Borsa üyeleri arasında veya Borsa üyeleri ile müşterileri arasında Borsa işlemlerinden Doğan ve itiraz mercii SPK olan uyuşmazlıklardır.

Kelime : Birikimli Oy

Çevirisi : Cumulative Voting

Açıklaması : Her pay sahibinin şirket içerisinde seçimi yapılacak yönetici sayısı ile kontrolünde bulunan hisse sayısının çarpımı ile elde edilecek miktardaki oyu, tek bir aday yönünde kullanabileceği ya da birden fazla aday arasında kendi tercihine göre dağıtabileceği bir sistemdir.

Kelime : Borçlanma Aracı

Çevirisi : Debt Securities

Açıklaması :

Kelime : Borsa Yatırım Fonu

Çevirisi : Exchange Traded Fund

Açıklaması : Bir endeksi baz alan , baz aldığı endeksin performansını yatırımcılara yansıtmayı amaçlayan ve payları borsada işlem gören yatırım fonlarıdır.

Kelime : Bull Spread With Call Options

Çevirisi : Alım Opsiyonlu Borçlu Dikey Yayılma

Açıklaması :

Kelime : Baz

Çevirisi : Basis

Açıklaması : Spot fiyat ile vadeli fiyat arasındaki farktır. Baz, nakit fiyattan vadeli fiyatın çıkartılmasıyla hesaplanır.

Kelime : Baz Fiyat Riski

Çevirisi : Basis Risk

Açıklaması : Spot fiyatlarla vadeli fiyatların bire bir aynı paralellikte dalgalanmama riskidir.

Kelime : Baz Kalite

Çevirisi : Standardized Quality of the Underlying Commodity (Pysical Grade/Deliverable Grade)

Açıklaması : Pamuk, Buğday ve benzeri farklı kalite ve çeşitleri olan ürünlerde alım satıma konu olan kalite ve özelliklerin tanımlanmasını ifade eder. (Örneğin Pamuk Ege standart 1 gibi)

Kelime : Beklentiler Modeli

Çevirisi : Expectations Theory

Açıklaması : Beklentiler modelinde, vadeli fiyatlar alım satıma konu dayanak varlığın spot fiyatının vadeli işlem sözleşmesindeki teslimat gününe göre ne kadar değişeceğine ilişkin beklentilere bağlıdır.

Kelime : Biri Diğerini İptal Eden Emir

Çevirisi : One-Cancels-the-Other Order

Açıklaması : Aynı anda aynı yönde iki emir veren yatırımcı bir emrin gerçekleşmesi durumunda diğer emrin iptal edilmesini isterse, biri diğerini iptal eden emir verebilir.

Kelime : Borsa Teminat Takip Ücreti

Çevirisi : Exchange Colleteral Administration Fee

Açıklaması : Takasbank’ta, yatırılan vadeli işlem teminat hesaplarındaki nakit teminatların nemalandırılması sonucunda oluşan brüt nema tutarına belli bir oranda yapılan kesinti.

Kelime : Borsa Üyesi

Çevirisi : Exchange Member

Açıklaması : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda işlem yapmak üzere üye olan aracı kurum, banka veya vadeli işlem aracılık şirketleri.

Kelime : Bugünkü Değer

Çevirisi : Present Value

Açıklaması : Gelecekteki değerin bugünkü faiz oranını kullanarak bugüne iskontolanmış hali.

Kelime : Backward Market

Çevirisi : Dönmüş Piyasa(Ters Piyasa)

Açıklaması :

Kelime : Backward Market

Çevirisi : Ters Piyasa (Dönmüş Piyasa)

Açıklaması :

Kelime : B

Çevirisi : B

Açıklaması : Sınırlı güvenlik marjına sahip belirgin kredi riski olarak tanımlanmaktadır. Finansal yükümlülüğe halen uyulmakla birlikte ödemelerin yapılabilmesi istikrarı sürdürülebilir ekonomik ortama bağlı olup iyi kredi kalitesine karşılık gelmektedir.

Kelime : BB

Çevirisi : BB

Açıklaması : Özellikle ekonomik koşullarda zamanla oluşabilecek olumsuz değişimlere bağlı kredi riski olasılığı olarak tanımlanmaktadır. Alternatif imkanlar yükümlülüklere uymayı sağlayabilir. Spekülatif olarak değerlendirilmektedir.

Kelime : BBB

Çevirisi : BBB

Açıklaması : Elverişli ancak ekonomik koşullardaki değişimlerin etkisine nispeten açık finansal yükümlülüklere uyma kapasitesi olarak tanımlanmaktadır. Yüksek derecede spekülatif olarak değerlendirilmektedir.

Kelime : B Tipi Yatırım Fonu

Çevirisi : B Type Mutual Fund

Açıklaması : Portföye alınacak menkul kıymetlerde sınırlama olmayan yatırım fonlarıdır.

Kelime : Bakiyeyi Yüklenim

Çevirisi : Stand-by Underwriting

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının, aracı kuruluşlarca halka arz yoluyla satışında, satılmayan kısmın tamamının, bedelli satış süresi sonunda tam ve nakden ödenerek satın alınacağının satışı yapana karşı taahhüt edilmesini ifade eder.

Kelime : Basit Faiz

Çevirisi : Simple Interest

Açıklaması : Yapılan yatırımdan elde edilecek faiz gelirinin yeniden yatırıma dönüştürülmediği varsayımıyla hesaplanan getiri oranıdır.

Kelime : Başabaş Tahviller

Çevirisi :

Açıklaması : Nominal değeri ile satış fiyatı aynı, yani üzerinde yazılı bulunan değer üzerinden satışa çıkarılan tahvillerdir. Bu nevi tahviller mali bünyeleri sağlam, piyasada tanınmış, istikrarlı bir şekilde kar yapmaya devam eden şirketler tarafından çıkarılır.

Kelime : Bileşik Faiz

Çevirisi : Compounded Interest

Açıklaması : Bileşik faiz, bir yatırımdan elde edilen faiz gelirinin vade sonunda aynı oranla tekrar aynı yatırımla değerlendirilmesi varsayımı ile hesaplanan getiriye denilmektedir. Bileşik faiz; alternatif vadedeki yatırım araçları arasında bir değerlendirme yapmak amacıyla kullanılabilmektedir.

Kelime : Bileşik (Kümüle) Opsiyonlar

Çevirisi : Compound Options on Opstions

Açıklaması : “Alış opsiyonuna dayalı bir opsiyona bir diğer alış opsiyonunu satın alma hakkı veren alış opsiyonunu ya da satış opsiyonuna dayalı bir opsiyona bir diğer satış opsiyonunu satma hakkı veren satış opsiyonunu ifade etmektedir. Standart opsiyonlara oranla kaldıraç etkisi daha yüksek olup, genelde vade kısadır. Opsiyonlar üzerine düzenlenen opsiyonlardır. Dört ana türü vardır. Alım opsiyonu üzerine alım Satım opsiyonu üzerine alım Alım opsiyonu üzerine satım Satım opsiyonu üzerine satım opsiyonları Örnek: X1 kullanım fiyatından hisse alım opsiyonunu Y1 kullanım fiyatından alma hakkı veren bir alım opsiyonu.”

Kelime : Boğa Piyasası

Çevirisi : Bull Market

Açıklaması : Talebin arzdan daha çok olduğu ve borsada fiyatların tırmanışa geçtiği dönemi ifade eder. Boğa piyasası (bull market) terimi, gelecek hakkında iyimserliği belirtir. Bu düşünceye sahip kimseler piyasa yükselmeden ellerinde yeterli para bulunmasa bile bir yere borçlanıp, hisse senedi satın alır, sonrada yüksek fiyattan satarlar. Bu terimin kökeninin boğaların boynuzları ile her şeyi yukarı doğru kaldırması olduğu inancı yaygındır.

Kelime : Borsa

Çevirisi : Stock Exchange veya Exchange

Açıklaması : En genel adıyla, ticarette veya finansal işlemlerle uğraşan kişilerin toplandıkları kamuya açık organize piyasalarıdır.Alıcı ve satıcıların bilindik bir ortamda bilindik saatlerde bir araya gelerek oluşan fiyatlar üzerinden belli kurallar çerçevesinde alım satım yaptıkları mekan. Borsalar elektronik ortamda olabileceği gibi, yatırımcıların fiziki olarak bir araya gelip işlem yaptıkları mekanlar da olabilir.

C

Kelime : Control of Management

Çevirisi : Yönetim Kontrolü

Açıklaması :

Kelime : Correlation Coefficient

Çevirisi : Korelasyon Katsayısı

Açıklaması :

Kelime : Commodity Futures Trading Commission

Çevirisi : CFTC

Açıklaması :

Kelime : CTA

Çevirisi : Commodity Trading Advisor

Açıklaması : ABD türev araçlar endüstrisinde faaliyet gösteren bir tür aracıdır. CTA araştırma yapar ve ücret karşılığında türev araçlar ticaretine yönelik olarak yatırımcılara tavsiyelerde bulunur.

Kelime : C

Çevirisi : C

Açıklaması : Temerrüt açık ve yakındır.

Kelime : CC

Çevirisi : CC

Açıklaması : Bir şekilde temerrüde düşülmesi olasıdır.

Kelime : Cari Fiyat

Çevirisi :

Açıklaması : İçinde bulunulan anda alım satıma konu üründe gerçekleşen işlem fiyatı cari fiyattır.

Kelime : CEO

Çevirisi : Chief Executive Officer

Açıklaması : Bir kurumun en üst düzey yöneticisine verilen uluslararası ad.

Kelime : CFO (Finans Tepe Yöneticisi)

Çevirisi : Chief Financial Officer

Açıklaması : Finanstan sorumlu tepe yöneticilerinin uluslararası adı .

Ç

Kelime : Çalışanların Emeklilik Geliri Güvence Yasası

Çevirisi : Employee Retirement Income Security Act-ERISA

Açıklaması : ABD`de özel emeklilik fonları ile yasadır. 1974 yılında kabul edilen yasa emeklilik planlarına ilişkin yasal çerçeve genişletilmiş ve konu ile ilgili mevzuat konsolide edilerek çalışanların hemen hepsi emeklilik planları kapsamına alınmıştır.

Kelime : Çapraz İşlem

Çevirisi : Cross Trade

Açıklaması : İşlemin alıcı ve satıcı tarafının aynı üye olması durumunu ifade eder. Bu şekilde işlem oluşturmaya yönelik emirler (Cross Orders), belirli kurallar dahilinde işlleme tabi olurlar.

Kelime : Çıkarılmış Sermaye

Çevirisi : Issued Capital

Açıklaması : Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış hisse senetlerini temsil eden sermayeleridir.

Kelime : Çok Fiyat-Sürekli Müzayede Sistemi

Çevirisi : Multiple Price Continuous Auction Method

Açıklaması : Çok fiyat yöntemi; bir menkul değer için verilen alım satım emirlerinin fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun olarak teker teker karşılaştırılması sonucunda oluşan fiyatlarla alım satım işleminin gerçekleştirilmesidir.

D

Kelime : Dağıtım Sistemi

Çevirisi : Pay as You Go System

Açıklaması : Her aktif jenerasyonun kendinden önceki jenerasyonu ve toplumun muhtaç bireylerini finanse ettiği sosyal güvenlik mekanizması olarak tanımlanabilir.

Kelime : Dalgalanma Oranı-Oynaklık

Çevirisi : Volatility

Açıklaması : Bir varlığın getirisi ile ilgili belirsizliğin bir ölçüsü. Matematiksel olarak dalgalanma, fiyatların günlük yüzdesel değişiminin yıllık bazdaki standart sapması bulunarak hesaplanır.

Kelime : Davranışçı ya da Davranışsal Finans

Çevirisi : Behavioral Finance

Açıklaması : Finansal piyasaları geleneksel finansal modellerinin yanında biliş psikolojisi (cognitive psychology) alanındaki bulgularla destekleyerek açıklamaya çalışan çalışmalar.

Kelime : Defter Değeri

Çevirisi : Book Value

Açıklaması : İşletmenin aktif toplamından, borçlarının düşülmesi ile bulunan özvarlığının, çıkarılmış/ödenmiş hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunur.

Kelime : Değer Artış Kazancı

Çevirisi : Capital Gain Tax

Açıklaması : Değer artış kazancından alınan vergidir. Gelir Vergisi Kanununa göre mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlarıdır. “Elden çıkarma” deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade etmektedir.

Kelime : Değişken Faizli Sabit Getirili Menkul Kıymet

Çevirisi : Floating Rate Notes (FRN)

Açıklaması : Getirisi, ihracı sırasında sabitlenmeksizin önceden belirlenen başka değişkenlere bağlanan kıymetlerdir. Gerçekleşen enflasyona veya LIBOR gibi uluslararası faiz oranlarının, örneğin geçmiş 3 aylık ortalamasına endekslenen ihraçlar bu türe girmektedirler. Getiri (faiz) oranlarındaki belirsizliğin arttığı ve fiyat oluşumlarının güçleştiği ortamlarda, hem ihraç eden hem de yatırımı yapan kişi ve kuruluşlar açısından riski daha düşüktür.

Kelime : Depo Sertifikası

Çevirisi : Depositary Receipt

Açıklaması : Yerel bir saklama kuruluşunda depo edilen yabancı menkul kıymetleri temsilen çıkarılan ve bu menkul kıymetlerin verdiği hakları aynen sağlayan, bunlara özdeş, hamiline yazılı, nominal değeri temsil ettiği yabancı menkul kıymetin para birimi cinsinden ifade edilen sermaye piyasası aracıdır.

Kelime : Destek

Çevirisi : Support Point

Açıklaması : Fiyatın belli bir seviyeye düşmesi sonrası o seviyeden yukarıya düzeltme yaptığı fiyat seviyesine destek denir.

Kelime : Dışarıda Yerleşik Kişi

Çevirisi : Non- Resident

Açıklaması : Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan dişarıda yerleşik kişidir.

Kelime : Direnç

Çevirisi : Resistance Point

Açıklaması : Fiyatın belli bir seviyeye çıkması sonrası o seviyeden aşağıya düzeltme yaptığı fiyat seviyesine direnç denir.

Kelime : Dünya Bankası

Çevirisi : The World Bank

Açıklaması : Çok taraflı bir kredi ajansıdır. Amacı, üye ülkelerin gelişmesine yardımcı olacak mali kaynakları sağlama ve bu ülkelere özel yabancı sermaye yatırımlarını yönlendirmektir. Banka, sağladığı krediler için devlet garantisi talep eder. Kalkınma projelerinin en büyük kaynağı konumundadır. Finans kaynaklarının yanı sıra yetişmiş elemanlarını ve bilgi birikimini kullanarak dünya yüzünde yoksulluğa karşı mücadele eder. 1944 yılında kurulmuştur.

Kelime : duyarlılık

Çevirisi : sentiment

Açıklaması :

Kelime : düzenleme riskleri

Çevirisi : regulatory risk

Açıklaması :

Kelime : döviz kur farklarından işlem yaparak kar sağlama

Çevirisi : currency arbitrage

Açıklaması :

Kelime : düşük maliyetli para ile borçlanıp bu tutarı getirisi yüksek paralara yatırmak

Çevirisi : carry trade

Açıklaması :

Kelime : Değiştirme Oranı

Çevirisi : Exchange Rate

Açıklaması : Birleşmeye taraf ortaklıkların ortaklarının, birleşme oranı dikkate alınarak, birleşme sonucunda, mevcut bir paya karşılık alacakları pay oranı

Kelime : Değiştirilebilir Tahvil

Çevirisi : Exchangeable Bonds

Açıklaması : İhraçcı tarafından çıkarılan ve payları borsalarda veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören diğer ortaklıklara ait paylarla değiştirme hakkı veren menkul kıymetlerdir.

Kelime : Dayanak Varlık

Çevirisi : Underlying Asset

Açıklaması : Tarafların alıp sattığı opsiyonların veya varantların hangi varlıkla ilgili olduğunun ifadesidir. Örneğin Vadeli İşlem Borsası’nda işlem görecek olan opsiyon sözleşmelerinin dayanak varlığı Ege Standart 1 pamuğunun vadeli işlem sözleşmesidir.

Kelime : Delta

Çevirisi : Delta

Açıklaması : Opsiyonun dayanak varlık fiyatının bir birim değişmesi sonucunda opsiyonun priminin ne kadar azalacağını ya da artacağını gösterir. Opsiyonun alım veya satım opsiyonu olmasına bağlı olarak artı veya eksi bir değer alır ve opsiyona konu olan varlığın fiyatı hareketlendiğinde delta birimi kadar ekleme ya da çıkartma işlemi uygulanarak opsiyonun bir sonra alacağı değer belirlenir.

Kelime : Dikey Yayılma

Çevirisi : Bull/Bear Spread

Açıklaması : Fiyat bazlı yayılma stratejileri, değişik kullanım fiyatlı aynı türde (alım veya satım), iki opsiyondan eş zamanlı olarak birinin alınması, diğerinin satılmasıyla oluşturulur. Dikey yayılma, vadeli işlem sözleşmeleriyle de gerçekleştirilir. Aynı vadeli ve dayanak varlıkları arasında bir fiyat ilişkisi bulunan farklı vadeli işlem sözleşmelerinden birinin alınması diğerininse satılması suretiyle dikey yayılma stratejisi oluşturulabilir.

Kelime : Dynamic Hedging

Çevirisi : Dinamik Korunma

Açıklaması :

Kelime : Direct Clearing Member

Çevirisi : Doğrudan Takas Üyesi

Açıklaması :

Kelime : Day Order

Çevirisi : Günlük Emir

Açıklaması :

Kelime : Daily Price Limit

Çevirisi : Günlük Fiyat Hareketi Limiti

Açıklaması :

Kelime : Delta

Çevirisi : Delta

Açıklaması : Opsiyon fiyatının, opsiyonun temel aldığı ürünün piyasa fiyatındaki değişmelere göre değişimi. Delta’nın değeri, bir opsiyonun kârda mı, zararda mı, yoksa başa baş noktasında mı olduğuna bağlıdır.

Kelime : Derecelendirme

Çevirisi : Rating

Açıklaması : İhraçcıların (şirket, devlet vs.) ihraç ettikleri borç niteliğindeki menkul kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu vs.) anapara ve faizini zamanında geri ödeme yeterliliğine ne ölçüde sahip olduklarını göstermek amacıyla bağımsız kuruluşlar tarafından yapılan değerlemedir.

Kelime : Devlet İç Borçlanma Senetleri

Çevirisi : Goverment Debt Securities

Açıklaması : Devletin cari yıl bütçe kanununa dayanarak, bütçe açıklarının finansmanı amacıyla çıkarmış olduğu borçlanma senetlerinin genel adıdır.

Kelime : Devlet İç Borçlanma Senetleri Endeksleri

Çevirisi : Goverment Debt Securities Indices

Açıklaması : Bu tür menkul kıymetlere yatırım yapanların kıymetleri fiyat ve getirilerindeki gelişmeleri basit ve anlaşılabilir göstergeler yardımıyla izleyebilmelerini sağlamak amacıyla oluşturulmuşlardır. Ayrıca yatırımcıların sabit getirili menkul kıymetlere yaptıkları yatırımlar ile diğer yatırım seçenekleri arasında kolay karşılaştırma yapabilmelerini sağlar.

Kelime : Devre Kırıcılar

Çevirisi : Circuit Breakers

Açıklaması : Menkul kıymet borsalarında piyasanın belirlenen bir süre içerisinde, belirlenen bir seviyede düşüş göstermesi durumunda, hisse senedi ve vadeli endeks piyasalarında, alış ve satış emirlerindeki dengesizlik nedeniyle oluşabilecek aşırı düşüşlerin önlenebilmesi amacıyla, işlemlerin geçici olarak durdurulması uygulamasıdır.

Kelime : Devre Kırıcılar

Çevirisi :

Açıklaması : Menkul kıymet borsalarında piyasanın belirlenen bir süre içerisinde, belirlenen bir seviyede düşüş göstermesi durumunda, hisse senedi ve vadeli endeks piyasalarında, alış ve satış emirlerindeki dengesizlik nedeniyle oluşabilecek aşırı düşüşlerin önlenebilmesi amacıyla, işlemlerin geçici olarak durdurulması uygulamasıdır.

E

Kelime : Egzotik Opsiyonlar

Çevirisi : Exotic Options

Açıklaması : Talep edenin ihtiyacına göre şekillendirilen opsiyonlardır. “Barrier option” adı altında opsiyona konu olan kıymetin opsiyonda öngörülen fiyatı, örneğin geçmesi halinde geçerliliğini yitiren opsiyonlar, ya da “Lookback options” adı altında belli bir dönemde gerçekleşen örneğin en yüksek fiyatı opsiyona fiyat kabul eden opsiyonlar bu türe örnektirler.

Kelime : Ek Satış Hakkı

Çevirisi : Green Shoe Option

Açıklaması : Talep toplama sonucunda toplanan kesin talebin satışa sunulan hisse senedi miktarından fazla olması halinde fazla talebin karşılanması amacıyla azami miktarı daha önce belirlenen ve kamuya duyurulan payların dağıtıma tabi tutulacak toplam hisse senedi miktarına ilave edilmesidir. Terim bu satış tekniğinin ilk kez bu şirketin halka azında kullanılmasından gelir.

Kelime : Elektronik İletişim Ağı

Çevirisi : Electronic Communications Network (ECN)

Açıklaması : Bilgisayar ağlarını kullanarak internet üzerinden hisse senedi işlemleri yapmayı sağlayan alternatif işlem sistemlerinin (ATS-Alternative Trading Systems) bir çeşididir. Bir çeşit online menkul kıymet piyasasıdır.

Kelime : Elektronik İmza

Çevirisi : Electronic Signature

Açıklaması : Başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veridir.

Kelime : Emeklilik Gözetim Merkezi

Çevirisi : Pension Monitoring Center

Açıklaması : Emeklilik şirketlerinin faaliyetlerinin günlük olarak gözetim, denetim, işlem konsolidasyonu, katılımcılara ait bilgilerin saklanması, kamuyu ve katılımcıları bilgilendirme ile istatisitk üretimi ve fonksiyonlarının yürütülmesini temin eden merkezdir.

Kelime : Emeklilik Planı

Çevirisi : Pension or Retirement Plan (USA) or Pension Scheme (UK)

Açıklaması : Emeklilik sözleşmesinin uygulama biçimini belirleyen ve plan kapsamında katılımcıya sunulacak fonların unvanlarını, asgari katkı payı tutarını, giriş aidatını, yönetim ve fon işletim giderlerini ve bunlara ilişkin hesaplamaları içeren esaslardır.

Kelime : Emeklilik Yatırım Fonu veya Özel Emeklilik Fonu

Çevirisi : Pension Fund or Private Pension Fund

Açıklaması : Emeklilik şirketi tarafından emeklilik sözleşmesi çerçevesinde alınan ve katılımcılar adına bireysel emeklilik hesaplarında izlenen katkıların, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesi amacıyla oluşturulan malvarlığıdır. Süresiz olarak kurulan fonun tüzel kişiliği yoktur. Fon, Kanunda yer alan amaçlar dışında kullanılamaz ve kurulamaz.

Kelime : Emir İyileştirilmesi

Çevirisi : Order Improvement

Açıklaması : Alış emirlerinde fiyatların yukarıya, satış emirlerinde aşağıya çekilerek fiyat önceliğinin değiştirilmesidir.

Kelime : Emisyon Primi

Çevirisi : Premium on Issued Shares

Açıklaması : Ortaklıkların hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir fiyatla ihraç etmeleri sonucunda satış fiyatı ile nominal değer arasında oluşan farktır.

Kelime : Endeks

Çevirisi : Index

Açıklaması : Piyasanın bütünü içerisindeki bir grup hisse senedinden oluşan portföyün değerindeki değişimleri yansıtan istatistiki değer.

Kelime : Endeks Yatırım Fonu

Çevirisi : Index Mutual Fund

Açıklaması : Baz alınan bir endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı en az %90 olacak şekilde, endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da örnekleme yoluyla seçilen bir kısmından oluşan fonlardır.

Kelime : Endeks-Fiyat

Çevirisi : Indices-Price

Açıklaması : Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

Kelime : Endeks-Getiri

Çevirisi : Indices-Return

Açıklaması : Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra şirketlerin ödedikleri kar paylarını da dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

Kelime : Endeks-Hizmetler

Çevirisi : Index-Services

Açıklaması : Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

Kelime : Endeks-Mali

Çevirisi : Index-Financial

Açıklaması : Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece mali sektörde yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

Kelime : Endeks-Sınai

Çevirisi : Index-Industrial

Açıklaması : Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece sanayi sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

Kelime : Endeks-Ulusal 100

Çevirisi : ISE National 100 Index

Açıklaması : 1986 yılında 40 şirketin hisse senedi ile başlayarak zamanla sayısı 100 şirketin hisse senedi ile sınırlanan Bileşik Endeks!in devamı niteliğindedir. Ulusal Pazar’da işlem gören, yatırım ortaklıkları hariç önceden belirlenmiş şartlar yanında sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde bulundurularak seçilmiş hisse senetlerinden oluşmakta ve İMKB-30 hisse senetlerini otomatik olarak kapsamaktadır. Hisse Senetlerinin fiyatları ve her bir hisse senedinin; aynen saklamada bulunanlar hariç, Takasbank saklamasında bulunan hisse senedi sayısının toplam hisse senedi sayısına oranları, baz alınarak piyasa değeri ağırlıklı olarak hesaplanır ve hisse senetleri piyasasının genel bir göstergesidir.

Kelime : Endeks-Ulusal 30

Çevirisi : ISE National 30 Index

Açıklaması : Vadeli İşlemler Piyasası’nda kullanılmak üzere, yatırım ortaklıkları hariç Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerden önceden belirlenmiş şartlar yanında, piyasa değeri ve likiditesi yüksek olanlardan sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde bulundurularak seçilen 30 hisse senedinden oluşan endekstir.

Kelime : Erken Ödeme

Çevirisi : Pre Payment

Açıklaması : Erken ödeme ipotek sözleşmesinde yer alan ödeme planının dışındaki herhangi bir ödeme şeklidir. Kredi borcunun bir bölümünün veya tamamının ödenmesi olarak gönüllü olduğu gibi haciz süreci sonucunda olduğu gibi gönülsüz de olabilir.

Kelime : Esas Sözleşme

Çevirisi : Article of Corporation or Incorporation Charter

Açıklaması : Bir anaonim şirketin kuruluşuna ilişkin olarak Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde düzenlenen ve şirketin ticaret unvanı, amacı ve faaliyet konusu, süresi, yetkili organları vb. konuları içeren bir belgedir. Şirket, esas sözleşmenin tescili ile tüzel kişilik kazanır.

Kelime : Etkin Piyasa

Çevirisi : Efficient Market

Açıklaması : Bu hipotez, bir piyasada işlem gören kıymetlerin mevcut fiyatlarının, o kıymetlere ilişkin elde edilebilir bilgilerin tümünü yansıttığını öngörür. Teori, fiyatı belirleyenin alıcı ve satıcılar olduğu varsayımı ile, işlemcilerin tüm ulaşılabilir bilgilere aynı anda ve simetrik olarak ulaşabildiğini varsayar. Bu durumda oluşan fiyatın da denge fiyatı olduğu öngörülür.

Kelime : Eurotahvil veya Eurobond

Çevirisi : Eurobond

Açıklaması : İhracı yapan ülkenin kendi para birimi dışındaki bir döviz cinsinden ve uluslararası bir konsorsiyum aracılığı ile bir banka ve/veya sendikasyon tarafından birden fazla ülkede eşannlı olarak ihraç edien, genellikle hamiline kayıtlı tahvilerdir.

Kelime : endişe

Çevirisi : concern

Açıklaması :

Kelime : Ek Satış

Çevirisi : Over allotment

Açıklaması : Talep toplama sonucunda toplanan kesin talebin satışa sunulan pay miktarından fazla olması halinde fazla talebin karşılanması amacıyla azami miktarı daha önce belirlenen ve kamuya duyurulan payların dağıtıma tabi tutulacak toplam pay miktarına ilave edilmesidir.

Kelime : Enflasyona Endeksli Tahvil/Bono

Çevirisi : Inflation-indexed Bond

Açıklaması : Anaparası ve/veya kupon oranı gerçekleşen enflasyon oranına göre belirlenen tahvil/bonodur.

Kelime : Elektronik İşlem

Çevirisi : Trading Electronically

Açıklaması : Sesli müzayede sisteminden farklı olarak, borsadaki alım ve satımların elektronik ortamda eşleştirilmesidir.

Kelime : Emir Düzeltme

Çevirisi : Order Amendment

Açıklaması : VOBİS’te, açık emirler ya da kısmi olarak gerçekleşmiş olan emirlerin gerçekleşmeden bekleyen kısımları ilgili temsilciler tarafından iş akışında belirtilen süreler içerisinde değiştirilebilir. Normal temsilciler kendi emirlerini, yönetici temsilciler ise kendi üyelerine ait tüm emirleri değiştirebilir.

Kelime : Emir İptali

Çevirisi : Cancelling the Orders

Açıklaması : VOBİS’te açık olan emirler ya da kısmi olarak gerçekleşmiş olan emirlerin gerçekleşmemiş olarak bekleyen ilgili temsilciler tarafından iş akışında belirtilen süreler içerisinde iptal edilebilir. Normal temsilciler kendi emirlerini, yönetici temsilciler ise kendi üyelerine ait tüm emirleri iptal edebilir.

Kelime : En Düşük Fiyat

Çevirisi : Minimum Trade Price in a Session

Açıklaması : Alım satıma konu ürünün, seans süresi içerisinde en düşük fiyatla gerçekleşen işlem fiyatıdır.

Kelime : En İleri Ay

Çevirisi : The Last Contract Month

Açıklaması : Vade sonu en uzak olan sözleşme ayını ifade eder.

Kelime : En Yakın Ay

Çevirisi : The Nearest Contract Month

Açıklaması : Vade sonu en yakın olan sözleşme ayını ifade eder..

Kelime : En Yüksek Fiyat

Çevirisi : Maximum Trade Price in a Session

Açıklaması : Alım satıma konu ürünün seans süresi içerisinde en yüksek fiyatla gerçekleşen işlem fiyatıdır.

Kelime : Endeks

Çevirisi : Index

Açıklaması : Piyasanın bütünü içerisindeki bir grup hisse senedi, devlet tahvilli gibi menkul kıymetlerden oluşan portföyün değerindeki değişimleri yansıtan istatistiki değerdir.

Kelime : Endeks Arbitrajı

Çevirisi : Index Arbitrage

Açıklaması : Aynı hisse senedi endeksinin bugünkü değeri ve teorik fiyatlamaya göre hesaplanan vadeli işlem sözleşmesi değeri arasındaki fark kullanılarak kar etmek amacıyla uygulanan bir yatırım stratejisidir. Bu durumda yatırımcılar hisse senetlerini alır veya satar ve buna eş zamanlı olarak vadeli işlem sözleşmesini satar veya alır.

Kelime : Eşleşme Anında Emir İptal Ücreti

Çevirisi : Cancellation Fee of Orders at Time of Matching

Açıklaması : 2005/6 sayılı Teminatlandırma ve Diğer Risk Yönetimi Esasları Genelgesinde belirtilen işlem gerçekleşmesi anında emirlerin VOBİS tarafından iptal edilmesi durumunda Borsa tarafından ilgili üyelerden alınan ücret.

Kelime : Egzotik Opsiyonlar

Çevirisi : Exotic Options

Açıklaması : Egzotik Opsiyonlar, klasik Avrupa ve Amerikan tipi opsiyonlardan daha karmaşık bir yapıya sahip olup firmaların spesifik ihitiyaçları için düzenlenmiş ve genellikle tezgahüstü piyasalarda alınıp satılan opsiyonlardır. Talep edenin ihtiyacına göre şekillendirilen opsiyonlardır. Barrier option adı altında opsiyona konu olan kıymetin opsiyonda öngörülen fiyatı, örneğin geçmesi halinde geçerliliğini yitiren opsiyonlar, ya da Lookback option adı altında belli bir dönemde gerçekleşen örneğin en yüksek fiyatı opsiyona fiyat kabul eden opsiyonlar bu türe örnektirler.

Kelime : Emir Bölme

Çevirisi : Order Split

Açıklaması : Girilen bir emrin, orijinal emrin fiyatına eşit ya da orijinal emrin fiyatından daha iyi fiyatlı yeni emirlere bölünmesidir. Emir bölünmesi gerçekleştirildiğinde, bölünen emirlerin toplam miktarının (toplam emir miktarının) ilk miktara eşit veya daha büyük olması zorunludur.

F

Kelime : FCP

Çevirisi : Fond Commun de Placement

Açıklaması : Kollektif Yatırım Fonu

Kelime : Fesih

Çevirisi : Abolition

Açıklaması : Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına bağlı olarak ya da kanunlarda belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi halinde sona erdirilmesidir. Sözkonusu durum gerçekleştiğinde Ortaklık hisse senetleri Borsa kotundan da çıkarılır.

Kelime : Finansal Hizmetler Otoritesi-İngiltere

Çevirisi : Financial Services Authority (FSA)

Açıklaması : İngilterenin bankacılık (Merkez Bankası ile birlikte), sermaye piyasaları ve sigortacılık otoritesidir.

Kelime : Finansal Kaldıraç

Çevirisi : Financial Leverage

Açıklaması : Şirketin sermaye yapısındaki borcun büyüklüğüdür.

Kelime : Finansman Bonoları

Çevirisi : Commercial Papers

Açıklaması : İhraçcıların borçlu sıfatı ile düzenleyip ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı kısa vadeli sermaye piyasası aracıdır.

Kelime : Fiyat Adımı

Çevirisi : Price Increments (tick)

Açıklaması : Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat değişimidir.

Kelime : Fiyat Kotasyonu Vermek

Çevirisi : Price Quotation

Açıklaması : Piyasa yapıcının görevli olduğu sermaye piyasası aracında seans sırasında ilan ettiği alış ve satış fiyatıdır.

Kelime : Fiyat Marjı/Fiyat Aralığı

Çevirisi : Price Range

Açıklaması : Her hisse senedi için, seans içinde önerilebilecek en düşük ve en yüksek fiyatlar o hisse senedi için fiyat marjını oluşturur. Mevcut uygulamada bu limitler baz fiyatın % 10 altı ve üstüdür.

Kelime : Fiyat Önceliği

Çevirisi : Price Priority

Açıklaması : Hisse Senetleri Piyasası’nda daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder.

Kelime : Fon Katılma Belgelerinin Geri Alınması

Çevirisi : Redemption

Açıklaması : Borsa yatırım fonları organizasyonunda yetkilendirilmiş katılımcı tarafından en az bir asgari işlem birimi oluşturularak, saklamacı kuruluşa teslim edilmesi ve karşılığında söz konusu katılma belgelerine karşılık gelen menkul kıymet ve nakdin alınması sürecidir.

Kelime : Fon Katılma Belgesi Oluşturulması

Çevirisi : Creation

Açıklaması : Borsa yatırım fonları organizasyonunda yetkilendirilmiş katılımcı tarafından, fon portföyünün kompozisyonunu yansıtacak şekilde, portföyde yer alan menkul kıymet ve nakdin biraraya getirilerek saklamacı kuruluşa teslim edilmesi suretiyle asgari işlem birimi miktarı veya katları kadar yeni fon katılma belgesinin oluşturulma sürecidir.

Kelime : Fonlama Sistemi

Çevirisi : Funding System

Açıklaması : Her jenerasyonun kendi sosyal güvenlik giderini karşılamak üzere tasarruf yapmasına dayanan sosyal güvenlik mekanizması olarak tanımlanabilir.

Kelime : Forward İşlemler

Çevirisi : Forward Transactions

Açıklaması : İleri tarihli işlemler anlamındadır. Belli bir kıymetin önceden belirlenmiş bir fiyattan yine önceden belirlenmiş bir tarihte teslim edilmesini öngörür. İşlemler, genellikle organize piyasalarda değil, alıcı ve satıcının karşı karşıya gelmesi ile tarafların ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirilir. Döviz, menkul kıymet, mal gibi alım-satıma konu araç üzerinden düzenlenebilen bu tür kontratlar fiyat riskini bertaraf etmenin yanısıra spekülatif amaçlara da yönelik olabilir.

Kelime : Futures Piyasaları

Çevirisi : Futures Markets

Açıklaması : İleri tarihli işlemler anlamındadır. Belli bir kıymetin önceden belirlenmiş bir fiyattan yine önceden belirlenmiş bir tarihte teslim edilmesini öngörür. Forward piyasalardan farkı, organize piyasalarda standartlaştırılmış (bir kontratın miktarı, kontratların piyasaya çıkış tarihleri, marjin adı altında bir teminat sistemine sahip olunması gibi) kontratlar üzerinden işlem görmesidir. Spekülatif amaçlı yapıldığında, teorik olarak sonsuz kar ve zarar ihtimali vardır.

Kelime : finansal tablo

Çevirisi : statement

Açıklaması :

Kelime : fon portföyü

Çevirisi : fund portfolio

Açıklaması :

Kelime : finansal kapasite

Çevirisi : viability

Açıklaması :

Kelime : faiz arbitrajı

Çevirisi : carry trade

Açıklaması :

Kelime : Forward Contract

Çevirisi : Alivre Sözleşme

Açıklaması :

Kelime : Faiz Swapları

Çevirisi : Interest Rate Swaps

Açıklaması : Tarafların belirli bir süre zarfında faiz ödemelerini veya faiz gelirlerini birbirleriyle değiştirdikleri türev araç çeşididir.

Kelime : Fark Pozisyonu (Yayılma)

Çevirisi : Spread Position

Açıklaması : İki farklı sözleşmeden oluşan ve her bir sözleşmenin fiyatlarının zıt yönde hareket etmesinden kar sağladığı pozisyondur. Yayılma pozisyonunda iki farklı sözleşme (ayak) olur ve fiyatların belirli bir yönde hareket etmesi durumunda pozisyonun ayağının biri zarar ederken diğeri kar eder (veya tersi). Bu şekilde bir pozisyon, risklerin sınırlanması ve her iki ayak arasındaki fiyat ilişkisindeki değişiklikten kar elde edilmesi umuduyla alınır. Yayılma işlemleri opsiyonlarda vade bazlı ve kullanım fiyatı bazlı olabileceği gibi aynı anda hem kullanım fiyatı hem de vade bazlı olabilirler. Vadeli işlemlerde bir sözleşmenin bir vade ayının alınırken diğerinin satılması veya tersi hareket edilmesi şeklinde olur. Bunun yanında aynı vade ayında bir sözleşmeyi alırken farklı bir sözleşmeyi satma şeklinde de yapılabilir.

Kelime : Fırsatçı (Çıtırcı)

Çevirisi : Day Trader

Açıklaması : Bu tür işlem yapanlar pozisyonlarını çok kısa vadeli (bir günden az) olarak tutar ve çok küçük fiyat hareketlerinde pozisyonlarını kapatır. Bu şekilde hareket etmeleri piyasadaki likiditeyi artırır.

Kelime : Fiyat Sabitleme Seansı

Çevirisi : Fixing Session

Açıklaması : Borsa tarafından gerekli görülmesi durumunda normal seanstan önce, sonra ya da normal seans içinde bir ya da birden fazla sözleşmede, sözleşme tipinde, fiyat sabitleme seansları düzenlenebilir. Günlük akış içerisinde normal seans başlamadan önce açılış-öncesi seansı, normal seans sırasında tek fiyat belirleme seansı ve normal seans bittikten sonra kapanış seansı adları altında fiyat sabitleme seanslarının düzenlenmesi mümkündür. Fiyat sabitleme seanslarının düzenlenmesi halinde bunların saatleri ve süreleri Borsa tarafından duyurulur.

Kelime : Fiziki Teslimat

Çevirisi : Physical Delivery

Açıklaması : Takas işlemlerinde fiziki teslimat söz konusu ise nakdi uzlaşmadan farklı bir prosedür izlenir. Fiziki teslimata konu mal veya ürünün cinsi, kalitesi, miktarı standarttır ve bu detaylar sözleşmede belirtilir. Ayrıca fiziki teslimat işleminin zamanı ve şartları da önceden belirlenmiştir. Genel kural olarak teslimat kontrat ayında yapılır. Müşteri teslim talebini aracı kuruluşa iletir,aracı kuruluş da bu talebi Takas Merkezine bildirir. Haber verme süresi içinde gelen tüm talepler toplanarak, tasnif edilir. Genel prensip olaraken eski alış en eski satışla eşleştirilir. Her iki tarafa da çağrı yapılarak satıcıya sözleşmede belirtilen standarttaki malı, belirtilen tarihte takas merkezinin teslim deposuna getirmesi, alıcıya da ilgili depodan alabileceği bildirilir. Bu sistemde teslim tarihi ve yeri takas merkezince tayin edilir. Bu teslim şekli genelde future sözleşmeler için geçerlidir.

Kelime : Fiyat Endeklseri

Çevirisi : Fiyat Indices

Açıklaması : Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

G

Kelime : Gayrimekul Değerleme (veya Ekspertiz) Şirketi

Çevirisi : Real Estate Valuation Company

Açıklaması : Ortaklıkla yaptığı bir sözleşme çerçevesinde, ortaklık portföyünde yer alan gayrimenkullerin, gayrimenkul projelerinin ve gayrimenkule dayalı hakların rayiç değerlerini ve kira rayiçlerini tespit etmek konusunda hizmet veren şirketleridir.

Kelime : Gayrimenkul Sertifikaları

Çevirisi : Real Estate Certificates

Açıklaması : İhraçcıların bedelleri inşa edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç ettikleri, değerleri birbirine eşit, hamiline yazılı menkul kıymettir.

Kelime : Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları

Çevirisi : Real Estate Investment Trusts (REITs)

Açıklaması : Gayrimenkuller ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyü işleten ve gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan sermaye piyasası kurumlarıdır.

Kelime : Gelir Amaçlı Fon

Çevirisi : Income Fund

Açıklaması : Yatırım yapılacak varlıkların, bunlardan elde edilecek temettü ve faiz gelirlerine ağırlık verilerek belirlendiği fonlardır.

Kelime : Gelir Ortaklığı Senetleri

Çevirisi : Revenue Sharing Certificates

Açıklaması : Köprü, baraj, elektrik santralı, karayolu, demiryolu, telekomünikasyon sistemleri ile sivil kullanıma yönelik deniz ve hava limanları ile benzerlerinden, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanlarının gelirlerine, ortak olunması için çıkarılan senetlerdir.

Kelime : Genel Finans Ortaklıkları

Çevirisi : General Finance Corporations (Corresponding Special Purpose Vehicles in Securitization)

Açıklaması : Alacakların temellükü ve bu alacaklar karşılık gösterilerek düzenlenen varlığa dayalı menkul kıymetlerin ihracı ve halka arzı amacıyla kurulan anonim ortaklıklardır.

Kelime : Girişim (Risk) Sermayesi Yatırım Ortaklığı

Çevirisi : Venture Capital Investment Trust (VCIT)

Açıklaması : Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak sermaye ve faiz kazancı elde etmek amacıyla risk sermayesi yatırımlarına yönelten halka açık anonim ortaklıklardır. Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak girişim sermayesi yatırımlarına yöneten ve Kanunda risk sermayesi yatırım ortaklığı olarak ifade edilen ortaklıkları, girişim şirketlerine yatırım yaparlar. Yatıırm yapacakları girişim şriketlerinin sınai, zirai uygulama ve ticari pazar potansiyeli olan araç, gereç, malzeme, hizmet veya yeni ürün, yöntem, sistem ve üretim tekniklerinin meydana getirilmesini veya geliştirilmesinin amaçlamaları ya da yönetim, teknik veya sermaye desteği ile bu amaçları gerçekleştirebilecek durumda olmaları gereklidir.

Kelime : Gözaltı Pazarı

Çevirisi : Watchlist Companies Market

Açıklaması : Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler ve/veya hisse senetleri işlemleri ile ilgili olarak olağan dışı durumların ortaya çıkması, hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli aydınlatılmasına ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin gösterilmemesi, yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı gereği hisse senetlerinin Borsa kotundan ve/veya ilgili pazardan geçici ya da sürekli çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması nedeniyle şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması durumlarında, sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, hisse senetlerinin likidite imkanını kesintiye uğramadan İMKB bünyesinde işlem görebileceği pazardır.

Kelime : gayri menkul sertifikası

Çevirisi : real estate certificate

Açıklaması :

Kelime : girişim sermayesi

Çevirisi : venture capital

Açıklaması :

Kelime : gerçeğe uygun değer

Çevirisi : mark to market

Açıklaması :

Kelime : gerçeğe uygun değer

Çevirisi : fair value

Açıklaması :

Kelime : Gelişen İşletmeler Piyasası

Çevirisi : The Emerging Companies Market

Açıklaması : Borsa kotasyon şartlarını sağlayamayan, gelişme ve büyüme potansiyeline sahip şirketlerin menkul kıymetlerinin işlem görebileceği piyasadır.

Kelime : Gösterge Niteliğinde Net Aktif Değer

Çevirisi : Indicative Net Asset Value

Açıklaması : Borsa Yatırım Fonlarının anlık net aktif değeridir. Açıklandığı andaki piyasa koşullarına göre yaklaşık olarak fonun değerini gösteren değerdir.

Kelime : Gösterge Niteliğindeki Portföy Kompozisyonu

Çevirisi : Portfolio Composition File

Açıklaması : Borsa Yatırım Fonunun belirli bir pay sayısına denk gelen portföy yapısıdır. Bu sayede yatırımcı örneğin 50,000 fon payına denk gelen portföy kompozisyonunu takip ederek hangi portföy yapısına ortak olduğunu şeffaf şekilde takip edebilmektedir.

Kelime : Gamma

Çevirisi : Gamma

Açıklaması : Opsiyonun gamması, opsiyona dayanak olan varlığın veya ekonomik göstergenin fiyatındaki bir birim değişiklikle, opsiyon deltasında kaç birim değişikliğin olabileceğini gösterir.

Kelime : Garanti Fonu

Çevirisi : Guarantee Fund

Açıklaması : Borsa Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Borsa tarafından, temerrüt durumunda takas yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde, işlem teminatlarının yanı sıra kullanılmak amacıyla oluşturulan fon.

Kelime : Geçici Uzlaşma Fiyatı

Çevirisi : Normal Session Settlement Price

Açıklaması : VOBİS’te, gün içinde kar/zarar rakamlarının hesaplanabilmesi için her 10 dakikada bir belirlenen uzlaşma fiyatı.

Kelime : Genel Takas Üyesi

Çevirisi : General Clearing Member

Açıklaması : Doğrudan takas üyelerinin yetkisine ilave olarak diğer Borsa üyelerinin işlemlerinin takasını garanti etmeye yetkilidir. Genel takas üyeleri tarafından, pazar bazında takas garantisi verilebilir. Takas garantisi Takasbank’a karşı verilir.

Kelime : General Clearing Member

Çevirisi : Genel Takas Üyesi

Açıklaması :

Kelime : Genel Takas Üyesi

Çevirisi : General Clearing Member

Açıklaması : Doğrudan takas üyelerinin yetkisine ilave olarak diğer Borsa üyelerinin işlemlerinin takasını garanti etmeye yetkisi olan,pazar bazında Takasbank`a karşı takas garantisi verebilen üye.

Kelime : Gerçekleşmezse İptal

Çevirisi : Fill or Kill Order

Açıklaması : Girildiği anda, pasifte karşı tarafta bekleyen emirlerin durumuna göre emrin tamamının gerçekleşmesi, aksi takdirde tamamının iptal edilmesi için kullanılan emir türüdür.

Kelime : Gerçekleşmezse İptal

Çevirisi : Fill or Kill Order

Açıklaması : Girildiği anda, pasifte karşı tarafta bekleyen emirlerin durumuna göre emrin tamamının gerçekleşmesi, aksi takdirde tamamının iptal edilmesi için kullanılan emir türüdür.

Kelime : Global Account

Çevirisi : Global Hesap

Açıklaması :

Kelime : Good-Till-Cancelled Order

Çevirisi : İptale Kadar Geçerli Emir

Açıklaması :

Kelime : Gamma

Çevirisi : Gamma

Açıklaması : Sözleşmeye konu olan kıymetin fiyatındaki 1 ünitelik bir değişim karşısında Delta’nın nasıl değişeceğini gösterir. Hep pozitif bir rakamdır. Buna kısaca, opsiyon fiyatının, sözleşmeye konu olan kıymetin fiyatındaki değişimine göre değişiminin ikinci türevi diyebiliriz.

Kelime : Getiri Endeksleri

Çevirisi : Return Indices

Açıklaması : Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra şirketlerin ödedikleri kar paylarını da dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

H

Kelime : Halka Açık Anonim Ortaklık

Çevirisi : Publicly-Held Corporation

Açıklaması : Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıklardır.

Kelime : Halka Açıklık Oranı

Çevirisi : Free Float Rate

Açıklaması : Halka açık hisselerin nominal değerleri toplamının, tüm hisselerin toplam nominal değerlerine oranını ifade eder.

Kelime : Halka Arz

Çevirisi : Public Offering

Açıklaması : Halka arz, sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan halka çağrıda bulunulmasını; halkın bir anonim ortaklığa katılmaya veya kurucu olmaya davet edilmesini; hisse senetlerinin borsalar veya diğer teşkilatlanmış piyasalarda devamlı işlem görmesini; halka açık anonim ortaklıkların sermaye artırımları dolayısıyla hisse senetlerinin satışını ifade eder.

Kelime : Halka Arza Aracılık

Çevirisi : Intermediation For Public Offering

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışına aracılıktır.

Kelime : Halka Arza Aracılık

Çevirisi : Issue or public offering of capital market instruments

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının ihracına veya halka arz yoluyla satışına ilişkin faaliyettir.

Kelime : Hazine Bonosu

Çevirisi : Treasury Bill

Açıklaması : Hazine tarafından vadesi bir yıldan kısa süreli olarak çıkarılan ve iskontolu olarak işlem gören borçlanma senetleridir.

Kelime : Hazine Müsteşarlığı

Çevirisi : Undersecretariat of Treasury

Açıklaması : Kamu borçlanmasından sorumlu düzenleyici otoritedir. Diğer ana faaliyet alanları Kamu Finansmanı, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Sigortacılık, Yabancı Sermaye, Teşvik ve Uygulamadır.

Kelime : Hedge Fon

Çevirisi : Hedge Fund

Açıklaması : Genellikle kayıt altına alınmamış, komandit ortaklık şeklinde örgütlenmiş, menkul kıymetlerini halka arz etmeksizin yüksek gelir seviyesindeki kuruluş ve kişilere ihraç eden, yatırım fonlarından farklı olarak uzun pozisyon yanında kısa pozisyon da alabilen, kendilerine ait olmayan enstrümanları ödünç alıp açığa satarak piyasadaki düşüşlerden de kazanç elde etme imkanına sahip olan, arbitraj stratejileri kullanabilen varlık havuzlarıdır.

Kelime : Hedging (Riskten Korunma)

Çevirisi : Hedging

Açıklaması : Nakit piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden diğer piyasalarda (futures, options vs.) pozisyon alarak korunmadır.

Kelime : Hisse Senedi

Çevirisi : Stock

Açıklaması : Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve anonim ortaklığın sermayesine belirli bir katılma payını temsil eden, yasal şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmiş, kıymetli evraktır.

Kelime : halka açık anonim ortaklık

Çevirisi : publicly held corporation

Açıklaması :

Kelime : halka açık olmayan ortaklık

Çevirisi : non-public corporation

Açıklaması :

Kelime : hissedar

Çevirisi : shareholder

Açıklaması :

Kelime : holding

Çevirisi : conglomerate

Açıklaması :

Kelime : Hazirun Cetveli

Çevirisi : List of Attendants

Açıklaması : Genel kurulun toplantı anında hazır bulunan pay sahibi veya temsilcilerinin, ad ve soyadlarıyla ikametgahlarını ve pay miktarını gösteren cetvel

Kelime : Hizmet Sağlayıcı

Çevirisi : Servicer

Açıklaması : Fon portföyünde yer alan varlıkların günlük idaresinden sorumlu olan, Kurucu veya Kurucu niteliğini haiz kuruluş.

Kelime : Hisse Senedine Dönüştürülebilir Tahvil

Çevirisi : Convertible Bonds

Açıklaması : Ortaklık tarafından çıkarılan ve ihraçcı ortaklığın sermaye artırımı suretiyle çıkaracağı paylara veya izahname ve sirkülerde belirtilen esaslar çerçevesinde temin edilen ihraçcı paylarına dönüştürme hakkı veren menkul kıymetlerdir.

Kelime : Hatalı İşlem Düzeltmeleri

Çevirisi : Correction of Error Trades

Açıklaması : Üyeler tarafından hesap numarası hatalı olarak VOBİS’e girilen emirler sonucunda kısmen ya da tamamen hatalı olarak gerçekleşen işlemlerin düzeltilmesine ilişkin iş akışı ilgili üyenin başvurusu ile Borsa tarafından yapılan işlemdir. Farklı üyeler nezdindeki hesaplar arasında hatalı işlem düzeltmesi talep edilemez.

Kelime : Hisse

Çevirisi : Share

Açıklaması : Pay

Kelime : Hizmetler Endeksi

Çevirisi : Services Index

Açıklaması : Hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

Kelime : Issuer

Çevirisi : İhraççı

Açıklaması :

Kelime : Information Ratio

Çevirisi : Enformasyon Katsayısı (Bilgi Katsayısı)

Açıklaması :

Kelime : Information Ratio

Çevirisi : Bilgi Katsayısı (Enformasyon Katsayısı)

Açıklaması :

Kelime : ISIN Code

Çevirisi : ISIN Kodu

Açıklaması :

Kelime : International Securities Identification Number (ISIN Code)

Çevirisi : Uluslarası Güvenlik Teşhis Sayısı (ISIN Kod)

Açıklaması :

İ

Kelime : İçerden Öğrenenlerin Ticareti

Çevirisi : Insider Trading

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak amacı ile kullanarak, sermaye piyasasında işlem yapanlar arasında fırsat eşitliğini bozacak şekilde haksız yarar sağlamak veya bir zararı bertaraf etmektir.

Kelime : İçtüzük

Çevirisi : İnternal statute or trust deed

Açıklaması : Yatırım fonlarının içtüzükleri, yatırım fonu katılma belgesi sahibi ile kurucu (fonu kuran tüzel kişi), saklayıcı (fon portföyünde yer alan menkul kıymetleri saklayan kurum) ve yönetici (fon portföyünü yöneten kuruluş) arasında fon portföyünün yönetilmesini ve saklanmasını konu alan sözleşmedir. İçtüzükte fonun adı, adresi, kuruluş amacı, portföy yönetimine ilişkin esaslar, yatırım sınırlamaları, katılma belgelerinin satışına ve geri satın alınışına ilişkin esaslar vb. bilgiler yer alır.

Kelime : İhraç

Çevirisi : Issue

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının ihraçcılar tarafından çıkarılıp, halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satışıdır.

Kelime : İkincil Piyasalar

Çevirisi : Secondary Markets

Açıklaması : Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü piyasalardır.

Kelime : İlk Kotasyon

Çevirisi : Initial Listing

Açıklaması : Ortaklık hisse senetlerinin ilk kez Borsa kotuna alınmasını, ortaklığın borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerinin Borsa kotuna alınmasını ifade eder.

Kelime : İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank A.Ş.)

Çevirisi : ISE Settlement and Custody Bank A.Ş.

Açıklaması : Sermaye piyasasinda faaliyet gösteren banka ve araci kurumlara saklama ve takas hizmeti veren kurulustur.

Kelime : İmtiyazlı Hisse Senedi

Çevirisi : Preferred Stock

Açıklaması : Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile, sahiplerine temettü ödemesi, rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı gibi konularda ayrıcalık tanıyan senetlerdir.

Kelime : İnançlı Mülkiyet

Çevirisi : Fidicuary Ownership

Açıklaması : Yatırım fonları inançlı mülkiyet esasına dayanır. İnançlı mülkiyet esasında fona inançlı olarak fon kurucusu sahiptir. Tasarruf sahipleri ise fonla ilgili muameleleri yapma yetkisini kurucuya verirler. Bu yetki devri fon içtüzüğü ile olur. Kurucu, fonu bu sözleşme (içtüzük) çerçevesinde ve tasarruf sahiplerinin haklarını koruyarak yönetmek/yönettirmek zorundadır.

Kelime : İpoteğe Dayalı Menkul Kıymet

Çevirisi : Mortgage Backed Securities (MBSs)

Açıklaması : İpotekle teminat altına alınmış alacaklar teminat gösterilerek ihraç edilen borçlanma senetleridir. İpoteğe dayalı menkul kıymetlerde teminat niteliğindeki alacaklar oluşturulan bir özel amaçlı varlığa (SPV) devredilmek suretiyle ihraççının bilançosu dışına çıkartılmakta ve yatırımcılar ihraççının iflas riskinden korunmaktadır.

Kelime : İpotek

Çevirisi : Mortgage

Açıklaması : İpotek, borç ödemelerini güvence altına almak için, bir mülk teminatıdır. Eğer mülk alan kişi, kredi veren tarafa ödeme güçlüğü içine düşerse, kredi veren taraf krediyi kapatma ve ipotek yapılmış olan mülkü sattırarak alacağını geri alma hakkına sahiptir.

Kelime : İpotek Ödemesinin Gelire Oranı

Çevirisi : Payment to Income (PTI)

Açıklaması : İpoteğe dayalı konut finansmanı sisteminde müşteriye verilecek olan kredi miktarının belirlendiği en önemli ölçütlerden birisidir.

Kelime : İrtibat Büroları

Çevirisi : Liasion Offices

Açıklaması : Aracı kurumu ve aracı kurumun yetkili olduğu sermaye piyasası faaliyetlerinin tanıtımını yapmak amacı ile aracı kurumu temsil etmekle görevli hizmet birimleridir. İrtibat büroları sadece müşteri emirlerini aracı kuruma iletebilirler.

Kelime : İstanbul Altın Borsası (İAB)

Çevirisi : Istanbul Gold Exchange (IGE)

Açıklaması : 26 Temmuz 1995`te faaliyete geçmiştir. Altının yanı sıra gümüş ve platin de işlem görmektedir.

Kelime : İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB)

Çevirisi : Istanbul Stock Exchange (ISE)

Açıklaması : İMKB, hisse senetleri, hazine bonoları ve devlet tahvilleri, gelir ortaklığı sertifikaları, özel sektör tahvilleri, yabancı menkul kıymetler, gayrimenkul sertifikaları ve uluslararası menkul kıymetlerin alım ve satımının yapılmasını sağlamak amacıyla 26 Aralık 1985 günü kurulmuş olup, 3 Ocak 1986 yılında faaliyete başlamıştır.

Kelime : İşlem Birimi

Çevirisi : Trading Unit

Açıklaması : Bir sermaye piyasası aracının, kendisi ya da katları ile işlem yapılabilecek asgari sayısını ya da değerini ifade eder. İşlem birimi olarak “lot” ibaresi kullanılır.

Kelime : İşlem Hacmi

Çevirisi : Traded Value

Açıklaması : Tüm hisse senetleri için gerçekleşen işlemlerdeki her emrin içerdiği hisse senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılarak elde edilen yekünlerin toplanmasıdır.

Kelime : İşlem Miktarı

Çevirisi : Trading Volume

Açıklaması : Bir piyasada, bir seansta ya da belli bir dönemde alınıp satılan (el değiştiren) menkul kıymet adedidir.

Kelime : İştirak

Çevirisi : Participation, Affiliate; Complicity

Açıklaması : Ticaret Hukuku bakımından iştirak, bir ortaklık ile işletme arasında, sözkonusu ortaklığın yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılma anlamında devamlı bir bağ yaratan, doğrudan veya dolaylı sermaye ve yönetim ilişkisidir. Ceza Hukuku bakımından iştirak bir suçun işlenmesine katılma iradesi taşıyarak, o suçun işlenmesine katılmayı ifade eder.

Kelime : İtfa

Çevirisi : Redemption

Açıklaması : Tahvil ihraç planında belirlenen tarih ve miktarlarda ana paranın geri ödenmesidir.

Kelime : İzahname

Çevirisi : Prospectus

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının ihracında ya da halka arzında ortaklıklarca halkı şirket ve hisse senetleri konularında bilgilendirmek amacıyla düzenlenmesi gereken belgedir.

Kelime : İzinsiz Halka Arz

Çevirisi : Unregistered Public Offerings

Açıklaması : SPKn.’na göre pay sahibi sayısı 250’yi aşan anonim ortaklıların hisse senetleri halka arz olunmuş sayılır ve bu ortaklıklar, halka açık anonim ortaklık hükümlerine tabi olurlar. Kurul, bu Kanuna tabi ihraççıların kaydını tutar. Bu çerçevede, izinsiz halka arz, Kurul kaydına alınmaksızın hisse senedi satışını ve ortak olmak vaadiyle para toplanmasını ifade etmektedir.

Kelime : ihraç

Çevirisi : issue

Açıklaması :

Kelime : ikincil piyasa

Çevirisi : retail market

Açıklaması :

Kelime : ihtiyatlı

Çevirisi : cautious

Açıklaması :

Kelime : iki ve on yıl arası vadeli tahvil

Çevirisi : note

Açıklaması :

Kelime : işlem yapabilme limiti içerisindeki her bir kademe

Çevirisi : tranche

Açıklaması :

Kelime : İşlem Yasağı

Çevirisi : Trading Prohibition

Açıklaması :

Kelime : İflas

Çevirisi : Bankruptcy

Açıklaması : Şirketin borçlarını ödeyemez duruma düşmesi nedeniyle faaliyetlerinin sona erdirilmesi

Kelime : İdari Para Cezaları

Çevirisi : Administrative Pecuniary Punishments

Açıklaması :

Kelime : İhlal

Çevirisi : Violation

Açıklaması :

Kelime : İhraçcı

Çevirisi : Issuer

Açıklaması : Ortaklıklar, mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınanlar dahil kamu iktisadi teşebbüsleri, mahalli idareler ile bu idarelerle ilgili özel mevzuat uyarınca faaliyet gösteren kuruluş, idare ve işletmelerdir.

Kelime : İhraç Limiti

Çevirisi : Issue Limit

Açıklaması : İhraçcılar tarafından ihraç edilebilecek sermaye piyasası araçlarının üst sınırıdır.

Kelime : İMKB Disiplin Komitesi

Çevirisi : ISE Discipline Committee

Açıklaması : İMKB Yönetmeliği’nde öngörülen disiplin suçlarıyla ilgili incelemeleri yapmak, Yönetmelikte yer alan kurallara göre karara bağlamak, bu kararları Yönetim Kurulunun onayına sunmakla görevli komite.

Kelime : İMKB Uyuşmazlık Komitesi

Çevirisi : ISE Dispute Resolution Committee

Açıklaması : Borsa üyeleri arasında çıkan uyuşmazlıkların Borsada Çözümü zorunlu olup, müşterilerin, Borsa üyeleri ile olan ihtilafları, başvuruları halinde, Borsada çözümlenir. Söz konusu uyuşmazlıkları çözmeye yönetim Kurulu yetkili olmakla birlikte Uyuşmazlık Komitesi, uyuşmazlıkların incelenmesinde ve sonuçlandırılmasında Yönetim Kuruluna yardımcı olur.

Kelime : İdari Para Cezası

Çevirisi : Administrative Fine

Açıklaması : Kanunda yer alan, yargı organına başvurmaksızın bizzat idare tarafından idari düzene aykırılık teşkil eden eylemler nedeni ile uygulanan para cezaları.

Kelime : İpotek Teminatlı Menkul Kıymet

Çevirisi : Mortgage Covered Securities

Açıklaması : İhraççının genel yükümlülüğü niteliğinde olan ve teminat varlıklar karşılık gösterilerek ihraç edilen borçlanma senedidir.

Kelime : İpotek Finansman Kuruluşu

Çevirisi : Mortgage Finance İnstitution

Açıklaması : İpotek finansmanı kuruluşları, münhasıran konut finansmanından kaynaklanan alacakların devralınması, devredilmesi, devralınan alacaklardan oluşan varlıkların yönetimi ve alacakların teminat olarak alınması suretiyle kaynak temini amacıyla kurulan, sermaye piyasası kurumu niteliğini haiz anonim ortaklıklardır.

Kelime : İhtiyati Haciz

Çevirisi : Precautionary Attachment

Açıklaması : Alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için, mahkeme kararı ile borçlunun mallarına dava ya da takipten önce geçici olarak el konulmasıdır.

Kelime : İhtiyati Tedbir

Çevirisi : Precautionary Injunction

Açıklaması : İleride açılacak olan ya da açılmış bir davanın sonucunun etkisiz kalmasını önlemeye yönelik geçici nitelikte hukuksal korumadır.

Kelime : İşlem Yapılmayan Dönem

Çevirisi : Non-Trading Period

Açıklaması : VOBAŞ`da Saat 08:45-09:30 arası, işlem yapılmayan dönem olarak adlandırılır. İşlem yapılmayan dönemde, sistem açık olmakla birlikte emir girişi ya da işlem gerçekleşmesi mümkün değildir.

Kelime : İflas

Çevirisi : Bankruptcy

Açıklaması : Şirketin borçlarını ödeyemez duruma düşmesi nedeniyle faaliyetlerinin sona erdirilmesidir.

Kelime : İhraçcı

Çevirisi : Issuer

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden anonim ortaklıklar, mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınanlar dahil kamu iktisadi teşebbüsleri, mahalli idareler ile bunlarla ilgili özel mevzuatları uyarınca faaliyet gösteren kuruluş idare ve işletmelerdir.

Kelime : İhraç Fiyatı

Çevirisi :

Açıklaması : Hisse senetlerinin şirket tarafından çıkarılış aşamasından satışa sunulduğu fiyattır.

Kelime : İntifa Senetleri

Çevirisi : Dividend Right Certificates

Açıklaması : Şirket genel kurulunun alacağı kararla bazı kimselere çeşitli hizmetler ve alacak karşılığı olarak kuruluştan sonra verilen ve sermaye payını temsil etmeyen hisse senetleridir.

Kelime : Kalanını İptal Et

Çevirisi : Fill or Kill Orders

Açıklaması : Fiyat ve miktarın girildiği ancak işlem kısmen veya tamamen gerçekleşmezse işlem görmeyen kısmın ekranda pasif olarak görünmeyerek sistem tarafından otomatik olarak iptal edildiği emir türüdür.

Kelime : Kaldıraç Etkisi

Çevirisi : Leverage Effect

Açıklaması : Vadeli işlemler piyasalarında işlem yapmak üzere teminat olarak yatırılan parayla, yatırılan teminattan çok daha büyük bir pozisyon alınması. Örneğin Dolar Türk Lirası vadeli kuru 1,5 Milyon TL’yken, 100 Milyon TL yatırarak 1000 Dolar’lık pozisyon alan yatırımcı Türk Lirası bazında 1,5 Milyar TL’lik pozisyon alıyor demektir. Bu durumda yatırımcı yatırdığı teminat sayesinde, teminatın 15 katı pozisyonu kontrol edebilme imkanına kavuşmuştur.

Kelime : Kaldıraç veya Borç Ödeme Gücü

Çevirisi : Leverage

Açıklaması : Şirketin vadesi gelen uzun vadeli borçlarını ödeyebilme yeteneğidir.

Kelime : Kamu Borçlanma Senetleri

Çevirisi : Government Debt Securities

Açıklaması : Devletin cari yıl bütçe kanununa dayanarak, bütçe açıklarının finansmanı amacıyla çıkarmış olduğu borçlanma senetlerinin genel adıdır.

Kelime : Kamu Emeklilik Planları

Çevirisi : State Pension Schemes

Açıklaması : Çalışanların yasa ile belirlenen emeklilik yaşına ulaştıkları dönemden itibaren almaya hak kazandıkları, emeklilik ödemelerinin devlet tarafından sağlandığı, genellikle dağıtım esasına göre işleyen ve sosyal güvenlik sistemlerinin birinci ayağında yer alan emeklilik planlarıdır.

Kelime : Kamuyu Aydınlatma

Çevirisi : Disclosure

Açıklaması : Sermaye piyasasının açıklık ve dürüstlük içinde işleyişini sağlamak, tasarruf sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin zamanında bilgilendirilmesini temin etmek amacıyla, sermaye piyasası araçlarının değerini ve yatrımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek önemli olay ve gelişmelerin (özel durumların) kamuya açıklanmasıdır.

Kelime : Kapanış Fiyatı

Çevirisi : Closing Price

Açıklaması : Bir seansta Borsa kaydına alınan (tescil edilen) en son işlemin fiyatıdır.

Kelime : Karapara Aklama

Çevirisi : Money Laundery

Açıklaması : Yasadışı olarak elde edilen gelirin gerçek kaynaklarının gizlenmesi amacıyla gelirin başka varlıklara transfer edilerek ekonomiye aktarılması ve yasal amaçlarla kullanılmasının sağlanması sürecidir.

Kelime : Karşılşatırma Ölçütü

Çevirisi : Benchmark

Açıklaması : Bir portföyün nispi getirisinin hesaplanması (veya getirisinin karşılaştırılması) amacıyla kullanılan endeks veya endekslerdir. Ölçüm ve karşılaştırma kriteri anlamında kullanılmaktadır. Örneğin portföy yönetiminde, benchmak portföy, bu yapı dışında oluşturulan portföylerin performans (getiri ve risk anlamında) başarısının ölçümüne esas alınan portföydür. Diğer bir örnek; benchmark menkul kıymetler, piyasada yeterince likiditeye sahip, ihraç eden kurum tarafından bu özelliğinin devam ettirilmesi söz konusu olan ve piyasada benzer ihraçlar için bir referans teşkil eden kıymetlerdir.

Kelime : Kar-Zarar Ortaklığı Belgesi

Çevirisi : Profit and Loss Sharing Certificate

Açıklaması : Ortaklıkların, kar ve zarara ortak olmak üzere iştigal sahalarına giren tüm faaliyetlerin gerektirdiği finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ihraç veya halka arz edebilecekleri bir tür sermaye piyasası aracıdır.

Kelime : Katılma İntifa Senedi

Çevirisi : Publicly Offered Dividend Right Certificates

Açıklaması : Nakit karşılığı satılmak üzere, ortaklık haklarına sahip olmaksızın kardan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma ve yeni pay alma gibi haklar sağlayan bir kıymetli evraktır.

Kelime : Katkı Payı Ödemeye Ara Verilmesi

Çevirisi : Contribution Holiday

Açıklaması : Katılımcı emekliliğe hak kazanmadan önce bireysel emeklilik sistemine katkıda bulunmaya ara verebilir. Emekliliğe hak kazanılması için gereken sürenin hesabında, katılımcının dahil olduğu emeklilik planı kapsamında ara verilen döneme karşılık gelen, işlem tarihindeki asgari katkı payı toplam tutarlarının ödenmesi kaydıyla katkı payı ödemeye ara verilen dönem dikkate alınır.

Kelime : Kaydileştirme

Çevirisi : Demateralization

Açıklaması : Menkul kıymetlerin basılmazksızın elektronik ortamda kaydi olarak izlenmesi.

Kelime : Kayıtlı Sermaye

Çevirisi : Authorized Capital

Açıklaması : Ortaklıkların, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak kaydıyla, Yönetim Kurulu Kararıyla, Türk Ticaret Kanunu’nun sermayenin artırılmasına dair hükümlerine tabi olmaksızın çıkartabilecekleri, azami hisse senedi miktarını gösteren, Ticaret Sicili’ne tescil edilmiş sermayeleridir.

Kelime : Kısa Pozisyon

Çevirisi : Short Position

Açıklaması : Her vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesinde kısa ve uzun olmak üzere iki taraf vardır. Kısa pozisyon, sözleşmelerin satımını ifade eder. Vadeli işlem sözleşmesinde kısa taraf  dayanak varlığı sözleşmede belirtilen fiyat üzerinden teslim etmekle yükümlü olan taraftır.Alım opsiyonunda kısa taraf  uzun taraftan opsiyon primini alan ve uzun tarafın talep etmesi halinde dayanak varlığı uzun tarafa kullanım fiyatı üzerinden satma yükümlülüğü altında olan taraftır.Satım opsiyonunda kısa taraf, uzun tarafın talep etmesi halinde, dayanak varlığı kullanım fiyatı üzerinden alma yükümlülüğü altında bulunan taraftır.

Kelime : Kollektif Yatırım Kuruluşu

Çevirisi : Undertakings for Collective Investment

Açıklaması : Tasarruf sahipleri ihraççı şirketlerden, aracı kuruluşlardan ya da menkul kıymet borsalarından menkul kıymet almak suretiyle tasarruflarını değerlendirebilirler. Ancak, menkul kıymetlere yatırım yapmak bilgi ve uzmanlık gerektirmektedir. Ayrıca, bireysel birikimler genelde yeterli büyüklüğe ulaşamadıklarından bunlarla oluşturulan portföyler de riskli portföylerdir. Bu risk anapara bakımından söz konusu olabileceği gibi portföyün getirisi açısından da söz konusu olabilir. Bu nedenle sermaye piyasasında kollektif yatırım kuruluşları olarak adlandırılan yatırım fonları ve yatırım ortaklıkları oluşturulmuştur. Kollektif yatırım kuruluşları, hukuki yapılarına göre ayrı ve bağımsız bir tüzel kişilik olarak kurulduklarında yatırım ortaklığı, başka bir tüzel kişilik tarafından bir sözleşme çerçevesinde kurulduklarında ise yatırım fonu olarak adlandırılır.

Kelime : Konkordato

Çevirisi : Concordat, Composition with Creditors

Açıklaması : Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun alacaklıları ile yaptığı bir anlaşmadır. Bu anlaşma sonucunda alacaklıların en az üçte iki oranındaki çoğunluğu alacaklarının belirli bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise geri kalan borçlarını bir plan dahilinde ödemeyi kabul eder.

Kelime : Kotasyon

Çevirisi : Listing

Açıklaması : Bir şirkete ait menkul kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır. Menkul kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile şirketin Borsa tarafından gerekli görülen şartları yerine getirmiş olduğu anlaşılır.

Kelime : Kredi Tutarının Gayrimenkulün Değerine Oranı

Çevirisi : Loan to Value (LTV)

Açıklaması : Kredi tutarının gayrimenkulün değerine oranıdır.

Kelime : Kredili Menkul Kıymet İşlemleri

Çevirisi : Margin Trading

Açıklaması : Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu ile müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak sözleşme hükümleri çerçevesinde kredi kullanarak borçlanmak suretiyle menkul kıymet alınmasını ifade eder.

Kelime : Kullanım fiyatı

Çevirisi : Strike Price, Exercise Price

Açıklaması : Opsiyona/Varanta konu olan kıymetin, opsiyonun/varantın kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağı fiyattır.

Kelime : Kupon

Çevirisi : Coupon

Açıklaması : Hisse senedi sahiplerinin bazı ortaklık haklarının (karpayı, bedelli/bedelsiz sermaye artırımına katılma hakları) kullanımını teminen hisse senetleri üzerinde bulunan ve sistematik olarak numaralandırılmış kıymetli evraktır.

Kelime : Kupür

Çevirisi : Denomination

Açıklaması : Para, tahvil ve hisse senetlerinin, üzerlerinde yazılı değere göre, her birimine verilen isimdir.

Kelime : Kurtaj veya Aracılık Komisyonu

Çevirisi : Brokerage Fee

Açıklaması : Aracı kuruluşların, aracı olarak Borsada gerçekleştirdikleri işlemler karşılığında menkul kıymetlerin işlem fiyatlarıyla hesaplanan tutarı üzerinden müşterilerinden aldıkları komisyondur.

Kelime : Kurucu Hisse Senetleri

Çevirisi : Founder’s Shares

Açıklaması : Anonim Şirketlerin kuruluşunda veya sermaye artırımında, kuruculara ya da önemli hizmeti geçenlere, şirket kârının bir kısmına iştirak hakkı temin etmek üzere nama yazılı olarak çıkartılan bedelsiz hisse senetleridir. Kurucu hisse senetleri, belli bir sermaye payını temsil etmediği gibi, şirketin yönetimine katılma hakkını da vermez.

Kelime : Kurumsal Yatırımcılar

Çevirisi : Institutional Investors

Açıklaması : Bireysel yatırımcılardan ayrı olarak, kendisine devredilen paralardan ya da tahvil ve hisse senedi satışıyla sağladığı kaynaklardan oluşan fonları yatırıma yönelten kurum, kuruluş veya örgütlerdir.

Kelime : Kurumsal Yönetim

Çevirisi : Corporate Governance

Açıklaması : Bir kurumun beşleri ve mali sermayeyi çekmesine, etkin çalışmasına ve böylece ait olduğu toplumun değerlerine saygı gösterirken uzun dönemde ortaklarına ekonomik değer yaratmasına imkan tanıyan her türlü kanun, yönetmelik, kod ve uygulamalar ifade etmektedir Kurumsal yönetimin evrensel kabul ve geçerliliği olan ana ilkeleri adillik, hesap verebilirlik, şeffalık ve sorumluluktur. Bu ilkeler etrafında kurumsal yönetim, kurumun en yüksek performansı göstermesini, en karlı, en başarılı ve en rekabetçi olmasını hedefler.

Kelime : Küçük ve Orta Ölçekli Kuruluş (KOBİ)

Çevirisi : Small and Medium Size Enterprises

Açıklaması : Küçük ve Orta Boy İşletmelerin Yatırımlarında Devlet Yardımları Hakkında 19.02.1999 tarih ve 99/12474 sayılı Bakanlar Kurulu kararına göre sanayi sektöründe faaliyette bulunan, işyerinde en fazla 150 işçi çalıştıran, kanuni defter kayıtlarında arsa ve bina hariç, makine ve teçhizat, tesis, taşıt araç ve gereçleri, döşeme ve demirbaşları toplamının net tutarı 100.000 Yeni Türk Lirasını aşmayan işletmelerdir.

Kelime : Küsurat Emir

Çevirisi : Odd Lot Orders

Açıklaması : İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından daha az miktarlar için verilmiş emirlerdir.

Kelime : kayda alma

Çevirisi : recognition

Açıklaması :

Kelime : kredi derecelendirme kuruluşu

Çevirisi : credit rating agency

Açıklaması :

Kelime : kırılganlık

Çevirisi : fragility

Açıklaması :

Kelime : Kira Sertifikası

Çevirisi : Sukuk-u ijara

Açıklaması : Varlık kiralama şirketinin satın almak veya kiralamak suretiyle devraldığı varlıkların finansmanını sağlamak amacıyla düzenlediği ve sahiplerinin bu varlıklardan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan menkul kıymet, kira sukuku.

Kelime : Kaynak Kuruluş

Çevirisi : Originator

Açıklaması : Kira Sertifikası ihracında sahip olduğu veya kiraladığı varlıkları, kiralamak üzere varlık kiralama şirketine devreden taraf. Varlığa Dayalı Menkul Kıymet ihracında fon portföyüne dahil edilen varlıkları oluşturan veya oluşturulan varlıkları devralan taraf.

Kelime : Kullanım Fiyatı

Çevirisi : Strike Price

Açıklaması :

Kelime : Katılma Belgesi Oluşturulması

Çevirisi : Share Creation-Redemption

Açıklaması : Yetkilendirilmiş katılımcı tarafından, fon portföyünün kompozisyonunu yansıtacak şekilde, portföyde yer alan menkul kıymet ve nakdin biraraya getirilerek saklamacı kuruluşa teslim edilmesi suretiyle asgari işlem birimi miktarı veya katları kadar yeni fon katılma belgesinin oluşturulma süreci.

Kelime : Kalanı Pasife Yaz Emri

Çevirisi : Keep Remainer Order

Açıklaması : Emrin girildiği anda tamamının gerçekleşmesi esas olmakla birlikte, tamamının gerçekleşmemesi durumunda kalan miktarın maksimum emir miktarına kadarlık kısmının, emrin yöntemine göre limit fiyatından ya da gerçekleştiği son fiyat üzerinden pasife limit emir olarak yazılması için kullanılan emir türüdür.

Kelime : Kaldıraç Oranı

Çevirisi : Leverage Ratio

Açıklaması : Pozisyon tutarının teminat tutarına bölünmesiyle hesaplanan oran.

Kelime : Kapanış Fiyatından

Çevirisi : On Close Order

Açıklaması : Gün sonunda hesaplanan uzlaşma fiyatı üzerinden işlem gerçekleştirmek amacıyla kullanılan emir yöntemidir. Uzlaşma fiyatı hesaplandıktan sonra kapanış fiyatından emirler karşı tarafta bekleyen kapanış fiyatından emirlerle eşleşir. Alış ve satış tarafında bekleyen kapanış fiyatından emirler eşleştikten sonra kalan kapanış fiyatından emirler uzlaşma fiyatını karşılayan normal seans emirleri ile eşleşir.

Kelime : Kapanış Aralığı

Çevirisi : Closing Period

Açıklaması : VOBİS’te, normal seansın son 10 dakikası kapanış aralığı olarak adlandırılır.

Kelime : Kapanış Seansı

Çevirisi : Closing Session)

Açıklaması : Normal seansın bitiminden sonra düzenlenen fiyat sabitleme seansına kapanış seansı adı verilir. Kapanış seansında belirlenen denge fiyatı, o günün uzlaşma fiyatı olarak kullanılabilir

Kelime : Kelebek Stratejisi

Çevirisi : The Butterfly Spread

Açıklaması : Kelebek stratejisi genelde fon yöneticileri gibi profesyonel yatırımcıların kullandığı ileri bir opsiyon stratejisidir. Kar-zarar grafiğinde kelebek kanadına benzer bir şekil oluştuğu için böyle adlandırılmıştır ve dört adet ayrı alım veya satım opsiyonuna girilerek gerçekleştirilir. Fiyatların aşırı derecede aşağı veya yukarı doğru hareket edeceğini veya kısa bir bantta seyredeceğini düşünen yatırımcı kısa veya uzun kelebek stratejisini uygulayarak pozisyon alır. Alım opsiyonları ile oluşturulan uzun pozisyonlu kelebek stratejisinde yatırımcı iki adet başa baş alım opsiyonu satar ve bununla eş zamanlı olarak asli değersiz ve asli değerli birer alım opsiyonunda uzun pozisyona girer. Alım opsiyonları ile oluşturulan kısa pozisyonlu kelebek stratejisine giren yatırımcı ise iki adet başa baş alım opsiyonu alır ve bununla eş zamanlı olarak asli değersiz ve asli değerli birer alım opsiyonunda kısa pozisyona girer.

Kelime : Kısa Pozisyonlu Koruma

Çevirisi : Short Hedging

Açıklaması : Alım satıma konu ürünün gelecekte fiyatının düşmesi riskine karşı satım yönünde işlem yapılmasıdır.

Kelime : Korbey

Çevirisi : Trading Floor

Açıklaması : İşlemlerin elektronik ortamda gerçekleşmediği borsalarda, borsa üyelerinin sözleşmelerin alım satımını sesli olarak gerçekleştirmek üzere toplandıkları alan.

Kelime : Kotasyon Şekli

Çevirisi : Pricing Unit

Açıklaması : Piyasada ilgili sözleşmede fiyatlamanın para ve ölçü biriminin tanımlanmasını ifade eder (YTL/Kg, YTL/USD gibi).

Kelime : Kaydi Takas

Çevirisi : Book-entry Settlement

Açıklaması : Üyelerin, takasa olan para borçları ile takastan olan para alacaklarının hesaben ödenmesi ile menkul kıymet borçları ile menkul kıymet alacaklarının hesaben teslimidir.

Kelime : Kullanım fiyatı

Çevirisi : Strike Price, Exercise Price

Açıklaması : “Bir ürünü belli bir vadede veya belli bir vadeye kadar alma veya satma hakkı veren sözleşmelerde (opsiyonlarda) vadede alım veya satımda uygulanacak fiyattır. / Opsiyon sözleşmelerinde, opsiyona konu olan kıymetin, opsiyonun kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağı fiyattır. /Opsiyona/Varanta konu olan kıymetin, opsiyonun/varantın kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağı fiyattır.”

Kelime : Kuponlu Tahvil

Çevirisi : Coupon Bond

Açıklaması :

L

Kelime : LIBOR

Çevirisi : London Interbank Offered Rate

Açıklaması : Londra`da belirlenen ve uluslararası kredilere uygulanan faiz oranları. Londra piyasalarında yürütülen işlemlerde birinci sınıf bankaların kullandığı kredilere uygulanan faiz oranlarını gösterir. Uluslararası kredi işlemlerinde başvurulan bir ölçüdür. Londra para piyasasında yürütülen işlemlerde birinci sınıf bankaların kullandığı kredilere uygulanan faiz oranlarıdır. Uluslararası bankacılık ve kredi işlemlerinde bir ölçü olarak kullanılmaktadır.

Kelime : Likidite

Çevirisi : Liquidty

Açıklaması : Döviz, menkul kıymet, gayrimenkul gibi herhangi bir aktifin kısa sürede ve sorunsuz bir şekilde (değer kaybına uğramadan) nakde çevrilebilmesini ifade eder.

Kelime : Lot

Çevirisi : Lot

Açıklaması : Hisse senetleri piyasasında işlem birimidir. İ.M.K.B. Hisse Senetleri Piyasası`nda, 1 lot; 1 adet ve 1 YTL değerli hisse senedini ifade eder.

Kelime : Limit Fiyatlı Emir (LMT)

Çevirisi : Limit Order

Açıklaması : Belirlenen limit fiyat seviyesine kadar işlem gerçekleştirmek için kullanılan emir yöntemidir. Bu yöntem kullanıldığında fiyat girilmesi zorunludur.

Kelime : Lambda

Çevirisi : Lambda

Açıklaması : Sözleşmeye konu olan kıymetin fiyatının volatilitesindeki 1 ünitelik bir değişim karşısında opsiyon fiyatının nasıl değişeceğini gösterir. Değeri genellikle 0 ile sonsuz arasındadır ve vade sonuna yaklaştıkça azalır. Yüksek Lambda’lı opsiyonlar volatilitedeki değişimlerden yüksek oranda etkilenirler.

Kelime : Limit Değerli Emirler

Çevirisi : Limit Value Orders

Açıklaması : Özel limit fiyatlı emirlerin belirli bir tutar sınırı konmuş şeklidir. Özel limit fiyatlı emre ilaveten maksimum işlem değeri TL olarak yazılır. Sistem, belirtilen tutardan fazla olmamak şartıyla, belirtilen fiyat seviyesine kadar, en iyi fiyatlı emirlerden başlayarak tüm fiyat seviyelerinde işlem gerçekleşmesine olanak sağlayacaktır. Eğer belirtilen fiyat seviyesine ulaşmadan girilen tutar karşılandıysa, karşılanan tutardan fazla işlem olmasına sistem izin vermeyecektir.

Kelime : Limitli Emir

Çevirisi : Limit Orders

Açıklaması : Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiği en yüksek fiyatı; satıcının ise satmaya razı olduğu en düşük fiyatı belli ettiği emir tipidir.

Kelime : Limit Fiyatlı Emirler

Çevirisi : Limit Price Orders

Açıklaması : Fiyat ve miktarın girildiği emirlerdir. İşlem kısmen veya tamamen olmazsa, gerçekleşmeyen kısım sistemde pasif olarak görünür.

M

Kelime : Mahsup

Çevirisi : Netting Between Different Markets

Açıklaması : Üyelerin, bir piyasadan doğan alacaklarını talimatları doğrultusunda diğer bir piyasa işleminden doğan borçlarını ödemede kullanabilmeleridir.

Kelime : Mali Piyasalar

Çevirisi : Financial Markets

Açıklaması : Tasarruf fazlası olan ekonomik birimlerle tasarruf açığı (fon ihtiyacı) olan ekonomik birimler arasında fon akımlarını düzenleyen kurumlar, akımı sağlayan araç ve gereçler ile bunları düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan yapıya mali piyasa (finans kesimi) denir. Bu piyasalar kısa vadeli fon akımlarını kapsayan Para Piyasası (Money Market); orta ve uzun vadeli fon akımlarından oluşan Sermaye Piyasası (Capital Market); Döviz Piyasası (Foreign Exchange Market) ve Altın Piyasası (Gold Market) şeklinde gruplandırılabilir.

Kelime : Manipulation

Çevirisi : Manipülasyon

Açıklaması : Bilgi bazlı ve işlem bazlı olarak ikiye ayrılır. Bilgi bazlı manipülasyonlarda, yatırımcılara şirketle ilgili yanlış ve yanıltıcı bilgiler verilmekte veya şirketle ilgili gerçek olmayan bir takım söylentiler çıkarılmakta ya da açıklanması gerekli bilgiler açıklanmamaktadır. Bu tür manipülasyonlar bilgisel etkinliğin sağlanmadığı, şirketle ilgili bilgilerin yatırımcılar tarafından kolaylıkla elde edilemediği ve asimetrik bilgi dağılımının söz konusu olduğu piyasalarda daha sık görülmektedir. İşlem bazlı manipülasyonda işlem yapanlar, asıl niyetlerini gizleyerek, yapmış oldukları alım ve satım işlemleriyle menkul kıymet fiyatlarını etkilemeye, yapay piyasa oluşturmaya çalışmaktadırlar. Kamuyu aydınlatma yükümlülüklerinin bulunmadığı veya sınırlı olduğu, dolayısıyla şirketle ilgili bilgilere yatırımcıların kolaylıkla ulaşamadığı, genel yatırımcı profilini kamuya açıklanmış bilgileri analiz etme ve değerlendirme yetenekleri sınırlı tecrübesiz bireysel yatırımcıların oluşturduğu ve asimetrik bilgi dağılımının sözkonusu olduğu piyasalar manipülasyona daha elverişli bir ortam yaratmaktadır. Ancak, işlem bazlı manipülasyon yasal görüntülü işlemler ile gerçekleştirildiğinden, çok farklı tekniklerin uygulanmasına elverişidir. Dolayısıyla teknolojik gelişmelerin de, manipülatif tekniklerde kullanılması mümkündür. Bu nedenle, gelişmiş ve sıkı denetim mekanizmalarının bulunduğu piyasalarda da işlem bazlı manipülasyon görülmektedir.

Kelime : Matador bond

Çevirisi : Matador bond

Açıklaması : İspanya’da ihraç edilen yabancı tahvildir.

Kelime : Mavi Gökyüzü Kanunları

Çevirisi : Blue Sky Law

Açıklaması : ABD’de 1933 tarihli sermaye piyasası kanunlarından once yürürlükte olan düzenlemeler.

Kelime : Menkul Kıymet

Çevirisi : Security

Açıklaması : Ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları SPK’ca belirlenen kıymetli evraktır.

Kelime : Menkul Kıymet Borsaları

Çevirisi : Securities Exchanges

Açıklaması : Menkul kıymetlerin arz ve talebinin karşılaştığı örgütlenmiş piyasalardır.

Kelime : Menkul Kıymet Ödünç İşlemleri

Çevirisi : Securities Lending

Açıklaması : Aracı kuruluş ile müşteri arasında düzenlenen sözleşmede belirlenen esaslar dahilinde, ödünç veren taraftan açığa satış amacıyla ödünç alan tarafa, belirli bir dönem için menkul kıymetlerin verilmesi ve aynı cins menkul kıymetlerin mislen geri alınmasını ifade eder.

Kelime : Menkul Kıymetler ve Borsalar Komisyonu-ABD

Çevirisi : Securities and Exchange Commission (SEC)

Açıklaması : ABD’nin sermaye piyasaları otoritesidir.

Kelime : Menkulkıymetleşitirme

Çevirisi : Securitization

Açıklaması : Likit olmayan finansal aktiflerin pazarlanabilir sermaye piyasaı araçlarına dönüştürülmesidir.

Kelime : Merkezi Kayıt Kuruluşu

Çevirisi : Central Registry Institution

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarını ve bunlara bağlı hakları, bilgisayar ortamında, üyeler ve hak sahipleri itibariyle kayden izlemek, Kayıtların üyeler itibariyle tutarlılığını izlemek, tutarsızlık ve kaydi sisteme ilişkin düzenlemelere aykırılık tespiti halinde üyeler nezdinde gerekli düzeltmelerin yapılmasını istemek ve durumu derhal Kurula bildirmek, sistemin güvenli çalışmasını sağlayacak önlemler almak ve uygulamak, Kayıtların mevzuatta öngörülen çerçevede gizliliğini sağlamak, Kurul tarafından Kanunun 10/A maddesine göre kaydı tutulmasına karar verilen sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesine ilişkin işlemleri yapmak, öngörülen sürenin sonuna kadar teslim edilmeyen araçların yönetime ilişkin haklarını kullanmak, mali haklarını kullanmak ve izlemekle görevli kuruluştur.

Kelime : Mesleki Emeklilik Planları

Çevirisi : Occupational Pension Schemes

Açıklaması : Belirli bir iş sözleşmesi kapsamında, işverenlerin çalışanları adına oluşturdukları, genellikle belirli fayda planlarını içeren ve sosyal güvenlik sistemlerinin ikinci ayağında yer alan emeklilik planlarıdır.

Kelime : Murabaha

Çevirisi : Murabaha

Açıklaması : Bir kerdi türüdür. Murabaha, krediyi talep edene hiçbir surette nakit para verilmemesi ile diğer kredilerden ayrılmaktadır. Murabahayı sağlayan finansör kurum veya konsorsiyum yatırımlarda kullanılacak malları kendisi peşin olarak almakta ve bunu bir kâr marjı ile vadeli olarak talep edene satmaktadır. Bu şekliyle murabaha bir krediden çok alışverişe benziyor. Kâr marjı ise rekabet koşulları dolayısıyla referans faiz oranları baz alınarak tespit edilimekedir.

Kelime : Mutabakat Zaptı

Çevirisi : Memorandum of Understanding (MoU)

Açıklaması : Ülkeler arasında bilgi alış verişi yapılabilmesi için ilgili ülke makamlarınca bilgi alış verişinin kapsamını açılayan resmi anlaşmalardır.

Kelime : Müşteri İsmine Saklama Sistemi

Çevirisi : Customer Name Based Custody System

Açıklaması : Takasbank sisteminde Müşteri kodlarıyla takip edilem alt hesapların Takasbank’ın yapacağı düzenleme ile isme çevrilmesini, her bir yatırımcı için verilecek sicil numarası ile takip edilerek yatırımcının kimlik bilgilerinin tespitinin mümkün hale getirilmesini ve müşterilerin menkul kıymetlerini bloke edebilmesini amaçlayan sistemdir.

Kelime : menfaat sahibi

Çevirisi : stakeholder

Açıklaması :

Kelime : Mutlak Getirili Fon

Çevirisi : Absolute Return Fund

Açıklaması : Performans kriteri olarak takip etmekte olduğu herhangi bir karşılaştırma ölçütü bulunmaksızın fon yöneticisinin en iyi getiriyi sağlamak üzere getiri yatırım kararlarını aldığı fonlardır.

Kelime : Mark to Market

Çevirisi : Hesapların Güncellenmesi

Açıklaması :

Kelime : Makbuz Senedi

Çevirisi : Warehouse Receipt

Açıklaması : Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiş emtianın mülkiyet ve rehin hakkını temsil eden senetlerdir. Makbuz senedi belirli bir kalitede ve miktarda bir malın bir depoda olduğunu göstermekte ve depo işleticisi bu konuda taraflara güveni sağlamaktadır. Makbuz senedinde yer alan bilgilere tarafların güven duyması, senedin ciro edilmesi suretiyle malların taraflar arasında kolayca el değiştirmesini sağlamaktadır.

Kelime : Manipülasyon

Çevirisi : Manipulation

Açıklaması : Sermaye Piyasası Kanununun (Kanun) 47nci maddesinin (A-2) bendine göre işlem bazlı manipülasyon,yapay olarak, sermaye piyasası araçlarının, arz ve talebini etkilemek, aktif bir piyasanın varlığı izlenimini uyandırmak, fiyatlarını aynı seviyede tutmak, arttırmak veya azaltmak amacıyla alım ve satımıdır.

Kelime : Mutlak Pozisyon Limiti

Çevirisi : Position Limit Threshold

Açıklaması : Bir hesabın ilgili sözleşmenin toplam açık pozisyon miktarından bağımsız olarak alabileceği maksimum açık pozisyon sayısını ifade eder.

Kelime : Müşteri Hesabı

Çevirisi : Customer Account

Açıklaması : Üyenin müşterileri için açtığı hesaplardır.

Kelime : Maksimum Lot

Çevirisi : Maximum Lot

Açıklaması : Hisse senedi bazında belirlenen ve alım satım sistemine limit fiyatlı emir olarak bir defada girilebilen en yüksek miktardır.

Kelime : Maktu Teminat

Çevirisi : Fixed Colateral

Açıklaması : Borsa üyeleri tarafından hisse senetleri piyasasında işlem yapabilmek için yatırılması gereken teminatın tüm aracı kuruluşlar için sabit tutar olarak belirlenen kısmıdır.

Kelime : Menkul Kıymetleşitirme

Çevirisi : Securitization

Açıklaması : Likit olmayan finansal aktiflerin pazarlanabilir sermaye piyasaı araçlarına dönüştürülmesidir.

Kelime : Merkezi Takas

Çevirisi : Central Settlement

Açıklaması : Borsa’da gerçekleşen tüm işlemlerin takasının yine Borsa’da sonuçlandırılmasıdır.

Kelime : Munzam Teminat

Çevirisi : Additional Collateral

Açıklaması : Üçer aylık dönemlerde, her bir temerrüt matrahı 20 milyon TL veya üstü olmak kaydıyla, Hisse Senetleri Piyasası işlemlerinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyerek birden fazla günde Borsaca geçerli kabul edilmeyen şekilde savunmalı olarak temerrüde düşen üyelerin, toplam temerrüt matrahının, % 10’u oransal teminat veya ortalama teminatı aştığı takdirde ödenen aradaki farka munzam teminat denir.

Kelime : Müşteri Emirleri

Çevirisi : Customer / Client Orders

Açıklaması : Müşterilerin Borsa’da menkul kıymet alıp satmak amacıyla Borsa üyelerine yazılı ya da sözlü şekilde ilettikleri emirlerdir.

N

Kelime : Nakit Piyasalar

Çevirisi : Cash Markets

Açıklaması : Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı piyasalardır.

Kelime : Nama Yazılı Hisse Senetleri

Çevirisi : Registered Shares

Açıklaması : Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı olduğu ve şirketin pay defterine bu adın kaydedildiği hisse senetleridir.

Kelime : NASDAQ

Çevirisi : National Association of Securities Dealers Automated Quotation System (NASDAQ)

Açıklaması : Ulusal Menkul Değerler Aracı Kurumları Birliği`nin bilgisayar ağı ile sağladığı menkul değerler alım satım sisteminden oluşan dünyanın en büyük tezgahüstü menkul değer piyasasıdır.

Kelime : Net Bakiye Prensibi

Çevirisi : Net Balance Principle

Açıklaması : Hisse Senetleri Piyasası’nda gün içinde yapılan iki seansta gerçekleşen işlemlerin netleştirilmesidir. Üyelerin, hem aynı menkul kıymet üzerinde yaptıkları alım satımları ve hem de nakit olarak borç ve alacakları birbirine mahsup edilir. Üyeler, takasa kalan net tutar kadar borçlu veya alacaklı olurlar. Böylece her aracı kuruluş için gün sonunda ve tüm işlemleri üzerinden net nakit borç/alacak tutarı ile her menkul kıymet için ayrı ayrı net bir kıymet borcu/alacağı bulunur.

Kelime : Nispi Getiri

Çevirisi : Relative Yield or Return

Açıklaması : Bir portföyün getirisinin karşılaştırma ölçütü ile kıyaslanması sonucunda elde edilen göreli getiridir.

Kelime : Nitelikli Yatıırmcı

Çevirisi : Qualified Investors

Açıklaması : Yatırım fonları, emeklilik fonları, menkul kıymetler yatırım ortaklıkları, girişim sermayesi yatırım ortaklıkları, gayrimenkul yatırım ortaklıkları, aracı kurumlar, bankalar, sigorta şirketleri, özel finans kurumları, portföy yönetim şirketleri, emekli ve yardım sandıkları, vakıflar, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi uyarınca kurulmuş olan sandıklar, kamuya yararlı dernekler ile nitelikleri itibariyle bu kurumlara benzer olduğu Kurulca belirlenecek diğer yatırımcılar ve halka arz tarihi itibariyle en az 1 trilyon Türk Lirası tutarında Türk ve/veya yabancı para ve sermaye piyasası aracına sahip olan gerçek ve tüzel kişilerdir.

Kelime : Nominal (İtibari) Değer

Çevirisi : Nominal/Face Value

Açıklaması : Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazılı olan fiyattır. Tahvillerde ise, vade sonunda ödenecek değerdir.

Kelime : Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı

Çevirisi : Offerings Market For Qualified Investors

Açıklaması : Hisse senetleri İMKB Ulusal, İkinci Ulusal ve Yeni Ekonomi Pazarlarında işlem gören ortaklıkların, izahname ve sirküler düzenlemeksizin ihraç edebilecekleri ve yalnızca sermaye piyasası mevzuatında tanımlanan Nitelikli Yatırımcı’lar tarafından satın alınabilecek borçlanma araçlarının ihraç işlemlerinin gerçekleştirildiği Pazar’dır.

Kelime : Nakdi Uzlaşma

Çevirisi : Cash Settlement

Açıklaması : Sözleşmelerin ifa edilmesinde kullanılan bir yöntem olup, bu yöntemde vade sonunda dayanak varlık taraflar arasında el değiştirmez. Bunun yerine, sözleşme fiyatı ile dayanak varlığın son işlem günündeki cari fiyatı veya borsa tarafından belirlenen diğer yöntemler esas alınarak belirlenmiş fiyat arasındaki fark kadar tutar taraflar arasında el değiştirir ve sözleşme bu şekilde itfa edilmiş olur.

Kelime : Nakit Dışı Teminat

Çevirisi : Non-cash Collateral

Açıklaması : İşlem teminatı olarak kabul edilebilecek nakit dışı teminatlardır.

Kelime : Nakit Fiyat

Çevirisi : Spot Fiyat

Açıklaması : Mal ve hizmetler karşılığı aynı gün ödenmek üzere alınıp satılırken tarafların üzerinden işlem yaptığı fiyatıdır.

Kelime : Nakit Piyasa

Çevirisi : Spot Market

Açıklaması : Mal ve hizmetlerin karşılığı aynı gün ödenmek üzere alınıp satıldığı piyasadır.

Kelime : Nakit Teminat

Çevirisi : Cash Collateral

Açıklaması : Nakit teminat olarak sadece Yeni Türk Lirası (YTL) kabul edilir.

Kelime : Normal Piyasa

Çevirisi : Contango Market

Açıklaması : Normal piyasalar, vadeli fiyatların taşıma maliyeti nedeniyle spot fiyatlardan yüksek olduğu durumu ifade eder.

Kelime : Normal Seans

Çevirisi : Normal Session

Açıklaması : VOB’da saat 09:15-17:15 arasında normal seans adı verilen tek bir seans düzenlenir. Normal seans fiyat ve zaman önceliğine dayanılarak sürekli müzayede esasıyla işlemlerin gerçekleştirildiği seanstır.

Kelime : Normal Üye Temsilcisi

Çevirisi : Member Representative-Trader

Açıklaması : Normal temsilci bağlı bulunduğu üyenin yönetici temsilcisinin kendisine tahsis ettiği hesaplar için VOBİS’e emir gönderebilir ve bu hesaplara ilişkin teminat ve pozisyon bilgilerine ulaşabilir. Normal temsilci özel emir girişi yapamaz. Normal temsilciler sadece kendi girdikleri emirleri düzeltme ve iptal etme yetkisine sahiptir.

Kelime : Nakit Piyasalar / Spot Piyasalar

Çevirisi : Cash Markets

Açıklaması : Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı piyasalardır.

Kelime : Normal Emir

Çevirisi : Normal Order

Açıklaması : Küsuratsız şekilde tam olarak, önceden belirlenmiş işlem birimi ve katlarrı halinde verilmiş olan emirlerdir.

O

Kelime : OECD

Çevirisi : Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)

Açıklaması : Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı

Kelime : Opsiyon Pirimi

Çevirisi : Option Premium

Açıklaması : Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden belirlenmiş bir kullanım fiyatından belli miktarda bir kıymeti belli bir tarihte, veya öncesinde satın alma veya satma hakkını elde etmek amacıyla opsiyon sözleşmesini satan tarafa ödediği fiyattır.

Kelime : Opsiyon Sözleşmesi

Çevirisi : Option Contract

Açıklaması : Belli bir vadeye kadar (veya belirli bir vadede), opsiyona dayanak varlık oluşturan belli miktardaki bir malı, finansal ürünü, sermaye piyasası aracını veya ekonomik göstergeyi belli bir fiyattan  (kullanım fiyatı) alma yada satma hakkını, belli bir prim karşılığında opsiyonu satın alan kişiye (lehdara) veren ancak zorunlu tutmayan, buna karşın opsiyonun satıcısını (keşidecisini) lehdar tarafından talep edilmesi halinde satmaya zorunlu tutan  sözleşmedir.

Kelime : Opsiyon-Alım Hakkı

Çevirisi : Call Option

Açıklaması : Alım opsiyonu, bu opsiyonu alan tarafa, belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar, önceden belirlenen fiyat üzerinden, belli miktar ve nitelikteki dayanak varlığı alma hakkını veren, ancak almayı zorunlu tutmayan, satan tarafı ise alıcının talebi halinde satmaya yükümlü kılan sözleşmedir.

Kelime : Opsiyon-Amerikan Tipi

Çevirisi : American Type Option

Açıklaması : Vadesinde veya vadesinden önce herhangi bir zamanda alıcısı tarafından  kullanılabilen opsiyon.

Kelime : Opsiyon-Avrupa Tipi

Çevirisi : European Type Option

Açıklaması : Vadesinden önce kullanılması mümkün olmayan opsiyon. Avrupai tipte opsiyonlar sadece vade sonunda kullanılabilir.

Kelime : Opsiyon-Satım Hakkı

Çevirisi : Put Option

Açıklaması : Satım opsiyonu, bu opsiyonu alan tarafa, belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar, önceden belirlenen fiyat üzerinden, belli miktar ve nitelikteki dayanak varlığı satma hakkını veren, ancak almayı zorunlu tutmayan, satan tarafı ise alıcının talebi halinde almaya yükümlü kılan sözleşmedir.

Kelime : ortak girişim

Çevirisi : joint venture

Açıklaması :

Kelime : Opening Session

Çevirisi : Açılış Seansı

Açıklaması :

Kelime : Oydan Yosun Pay

Çevirisi : Nonvoting Shares

Açıklaması : Anonim ortaklıkların esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak şartıyla ihraç edebilecekleri kar payı imtiyazı sağlayan ancak oy hakkından yoksun paylardır.

Kelime : Opening Price

Çevirisi : Açılış Fiyatı

Açıklaması :

Kelime : Olağanüstü Durum Teminatı

Çevirisi : Extraordinary Cases Margin

Açıklaması : Borsa Yönetmeliğinde belirlenen esaslar çerçevesinde Borsa tarafından Borsada alınmak istenen (ya da alınmış olan) açık pozisyonlar için başlangıç teminatına ek olarak talep edilen teminat.

Kelime : Opsiyon

Çevirisi : Option

Açıklaması : Belli bir vadeye kadar (veya belirli bir vadede), opsiyona dayanak varlık oluşturan belli miktardaki bir malı, finansal ürünü, sermaye piyasası aracını veya ekonomik göstergeyi belli bir fiyattan (kullanım fiyatı) alma ya da satma hakkını, belli bir prim karşılığında opsiyonu satın alan kişiye (lehdara) veren ancak zorunlu tutmayan, buna karşın opsiyonun satıcısını (keşidecisini) lehdar tarafından talep edilmesi halinde satmaya zorunlu tutan sözleşmedir.

Kelime : Opsiyon Alıcısı (lehdar)

Çevirisi : Buyer of an Option

Açıklaması : Alım ya da satım opsiyonunu satın alan kişi (uzun pozisyon taşıyan kişi).

Kelime : Opsiyonun Kullanımı

Çevirisi : Exercising an Option

Açıklaması : Opsiyonda yer alan hakkın yerine getirilmesi için kısa pozisyon sahibine başvurulması. Örneğin alım opsiyonunda uzun tarafın dayanak varlığı satın almak üzere kısa tarafa opsiyonun vadesi içinde başvurması.

Kelime : Opsiyonu Yazan Taraf

Çevirisi : Seller of an Option

Açıklaması : Alım ya da satım opsiyonunu satan kişi (kısa pozisyon taşıyan kişi).

Kelime : Opsiyonun Tipi

Çevirisi : Option Type

Açıklaması : Opsiyonun Amerikan mı yoksa Avrupa tipinde mi olduğunu gösterir.

Kelime : Opsiyonun Türü

Çevirisi : Put/Call Options

Açıklaması : Opsiyonun Alım Opsiyonu mu yoksa Satım Opsiyonu mu olduğunu gösterir.

Kelime : Opsiyonun Vadesi

Çevirisi : Maturity of an Option

Açıklaması : Opsiyonun kullanılabileceği son gün.

Kelime : Oransal Pozisyon Limiti

Çevirisi : Position Limit Percentage

Açıklaması : Bir hesabın mutlak poziyon limiti aşıldıktan sonra ilgili sözleşmenin toplam açık pozisyon miktarının belli bir oranı kadar açık pozisyona sahip olabileceğini gösterir.

Kelime : Organize Piyasa

Çevirisi : Organised Market

Açıklaması : Belli kurallar çerçevesinde, belli saatlerde, alıcı ve satıcıların aracı kurumlar eşliğinde bir araya geldiği borsalar.

Kelime : Ortalama Fiyat

Çevirisi : Average Price

Açıklaması : Alım satıma konu olan ürünün, bir seans içerisinde gerçekleşen işlemlerde oluşan fiyatlarının ortalamasıdır.

Kelime : Opoze Hisse Senedi

Çevirisi : Circulation Restricted Stock

Açıklaması : Üzerinde devir ve satış yasağı bulunan hisse senedidir.

Kelime : Opsiyon Primi

Çevirisi : Option Premium

Açıklaması : Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden belirlenmiş bir kullanım fiyatından belli miktarda bir kıymeti belli bir tarihte, veya öncesinde satın alma veya satma hakkını elde etmek amacıyla opsiyon sözleşmesini satan tarafa ödediği fiyattır.

Kelime : Opsiyon Sözleşmesi

Çevirisi : Option Contract

Açıklaması : Belli bir miktarda malı, menkul kıymeti veya finansal göstergeyi belli bir fiyattan ileride önceden belirlenmiş bir tarihte veya öncesinde alma veya satma hakkıdır./Belli bir vadeye kadar (veya belirli bir vadede), opsiyona dayanak varlık oluşturan belli miktardaki bir malı, finansal ürünü, sermaye piyasası aracını veya ekonomik göstergeyi belli bir fiyattan  (kullanım fiyatı) alma yada satma hakkını, belli bir prim karşılığında opsiyonu satın alan kişiye (lehdara) veren ancak zorunlu tutmayan, buna karşın opsiyonun satıcısını (keşidecisini) lehdar tarafından talep edilmesi halinde satmaya zorunlu tutan sözleşmedir.

Kelime : Oransal Teminat

Çevirisi : Proportional Collateral

Açıklaması : Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa üyelerinin Hisse Senetleri Piyasası’nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük ortalama tutarının % 4’üdür.

Kelime : Ortalama Fiyat

Çevirisi :

Açıklaması : Alım satıma konu olan ürünün, bir seans içerisinde gerçekleşen işlemlerde oluşan fiyatların ortalamasıdır.

Kelime : Ortalama Teminat

Çevirisi : Average Collateral

Açıklaması : Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm Borsa üyeleri için hesaplanan oransal teminat tutarlarının basit ortalamasıdır.

Kelime : Otomatik İşleme Kapama

Çevirisi : Freeze

Açıklaması : Bir menkul kıymet ya da menkul kıymet grubunun fiyat ve/veya işlem miktarının, belirlenen bir süre içerisinde belirlenen bir parametreyi aşan bir değişim göstermesi durumunda, o menkul kıymetlere ait işlemlerin bir süre için otomatik olarak durdurulmasıdır.

Ö

Kelime : Ödeme Aktarmalı Menkul Kıymet

Çevirisi : Pass Through Securities

Açıklaması : Ödeme aktarmalı menkul kıymetler ipoteklerin bir havuzda toplanarak ipoteklerden kaynaklanan faiz ve anapara nakit akımlarının satılması için oluşturulmuşlardır. İpotek havuzunun oluşturan kuruluş (bu nakit akışında faydalanarak menkul kıymet ihraç etmek üzere ipotek havuzunda yer alan hakları satın alan diğer bir kuruluş) ipoteklerle ilgili servis hizmetlerini yürütmeye devam ederler, ödemeleri toplarlar ve ödemeleri servis ücretlerini, garanti için yapılan ödemeleri düştükten sonra yatırımcılara aktarırlar.

Kelime : Ödenmemiş Sermaye

Çevirisi : Callable or Unpaid Capital

Açıklaması : Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmemiş kısmıdır.

Kelime : Ödenmiş Sermaye

Çevirisi : Paid in Capital or Paid-Up Capital

Açıklaması : Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır.

Kelime : Örtülü Kazanç

Çevirisi : Hidden Income

Açıklaması : (SPK Mevzuatı) Halka açık anonim ortaklıkların; yönetim, denetim veya sermaye bakımından dolaylı veya dolaysız olarak ilişkili bulunduğu diğer bir teşebbüs veya şahısla emsallerine göre bariz şekilde farklı fiyat, ücret ve bedel uygulanmasıdır. (Vergi Mevzuatı) Örtülü kazanç, kurumsal bakımdan, kurumun iktisadi ve ticari faaliyetinden hasıl olmuş, fakat kurumlar vergisi ödenmeden, ilgili gerçek ve tüzel kişilere devredilmiş kârlardır.

Kelime : Öz Düzenleyici Kuruluş

Çevirisi : Self Regulatory Organizations (SRO)

Açıklaması : Öz düzenleme, meslekte çalışanların, dışarıdan zorlandıkları için değil, bütünlük ve  ilkelere uyumu sağlamak amacıyla yüksek standartlar korumasını ifade eder. Özdüzenleyici kuruluşlar ise kendi sektörlerinde bu amaca hzimete eden kuruluşlardır.

Kelime : Özel Denetim

Çevirisi : Special Auditing

Açıklaması : Menkul kıymetlerin halka arzı için kayda alınmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu’na başvuran veya Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında olup, birleşme, devir veya tasfiye durumunda bulunan anonim ortaklıklar ile aracı kurumlar ve yatırım ortaklıklarından Kurul’ca belirlenenlerin mali tablo ve raporlarının denetlenmesidir.

Kelime : Özel Durum veya Hal

Çevirisi : Material Event

Açıklaması : Yatırım kararlarını ve sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek her türlü bilginin ortaya çıkması durumudur.

Kelime : Özel Sektör Tahvilleri

Çevirisi : Private Sector Bonds

Açıklaması : Anonim şirketler tarafından çıkarılan borçlanma senetleridir. Vadeleri en az iki yıl olmak üzere serbestçe belirlenebilir ve sabit veya değişken faizli olarak ihraç edilebilir. Kupon ödemeleri yılda 1,2 ya da 4 defa olabilir.

Kelime : Özsermaye

Çevirisi : Equity Capital

Açıklaması : Aktif toplamından borçlar indirilerek hesaplanan tutardır. Ödenmiş sermayeye, şirketin iç kaynakları ve karı eklenir, zarar çıkartılır. Mevzuatta düzenlemenin amacına gore farklı hesplanaları da yapılabilmektedir. Örneğin hesaplamaya karın ilave edilmemesi gibi.

P

Kelime : Para Piyasası

Çevirisi : Money Market

Açıklaması : Kısa vadeli (uluslararası piyasalar için 90 gün ve daha az), yüksek likiditeye sahip finansal enstrümanların işlem gördüğü piyasalardır.

Kelime : Pasif Yönetilen Fonlar

Çevirisi : Passive Managed Funds

Açıklaması : Portföydeki menkul kıymetleri alıp satmaktan ziyade seçilen bir endekse gore alım satımının yağıldığı fonlardır. Satın al ve elinde tut stratejisini izlerler. Endeks fonlar bu anlayışla yönetilirler ve bu nedenle yönetim ücretleri aktif yönetilen fonlara göre daha düşüktür.

Kelime : Piyasa

Çevirisi : Market

Açıklaması : İtalyanca “piazza” kelimesinden dilimize geçmiştir. Genel anlamda mal veya hizmet satıcılarının arzı ile bunları satın almak isteyenlerin taleplerinin karşılaşmasını ve fiyatların oluşumunu ifade eder. Arz ve taelbin karşılaşması çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir. Farsça “bazar” kökeninden gelen pazar terimi de piyasa anlamına gelir.

Kelime : Piyasa Emri

Çevirisi : Market Order

Açıklaması : Menkul kıymet alım satımında en iyi piyasa fiyatından işlemin gerçekleştirileceği emir türüdür. Bu tür emrin en büyük avantajı, emrin hemen yerine getirilebilme olanağıdır.

Kelime : Piyasa Fiyatı

Çevirisi : Market Price

Açıklaması : Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan fiyatıdır.

Kelime : Piyasa Gözetimi

Çevirisi : Market Surveillance

Açıklaması : Borsa’da işlem gören menkul kıymetlerde gerçekleşen olağandışı fiyat ve/veya miktar hareketlerinin, sözkonusu borsanın ilgili birimi ve/veya piyasanın yasal düzenleyicisi konumunda olan kurum tarafından, yapay piyasa ve içeriden öğrenenlerin ticareti gibi yasal olmayan aktivitelerin tespit edilebilmesi amacıyla izlenmesi ve incelenmesi.

Kelime : Piyasa Yapıcı

Çevirisi : Market Maker

Açıklaması : Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve görevli olduğu sermaye piyasası araçlarında likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını sağlamak için kendi nam ve hesabınaçift taraflı kotasyon vermekle yükümlü olan aracı kuruluştur.

Kelime : Piyasa Yapıcılığı Sistemi

Çevirisi : Primary Dealer

Açıklaması : Birincil piyasa işlemlerinde etkinliği artırmak, ikincil piyasaların işleyişini kolaylaştırmak amacı ile, hazine veya merkez bankalarının, borçlanma senedi ihracı (ihale), döviz müdahalesi türü işlemlerinde sadece belli kriterlere göre seçtiği banka ve diğer bazı kuruluşları taraf kabul ettiği bir sistemdir. Piyasa yapıcısı adı altında seçilen kuruluşlar, ikincil piyasalarda aralıksız işlem yapmak, kotasyon vermek, bir ihracın belli bir miktarını satın almak gibi yükümlülüklere sahiptir.

Kelime : Piyasaya Göre Ayarlama

Çevirisi : Marking to the Market

Açıklaması : Bir menkul kıymetin veya portföyün fiyatının günlük olarak belirlenmesi ve günlük kar zarar miktarının hesaplanmasıdır. Vadeli işlem sözleşmesinde ise pozisyon alındığı tarihten itibaren cari uzlaşma fiyatı ile bir önceki gün piyasada oluşan uzlaşma fiyatı arasındaki farkın, açık pozisyon sahiplerinin hesaplarına yansıtılmasıdır.

Kelime : Portföy

Çevirisi : Portfolio

Açıklaması : Sahip olunan varlıkların aynı veya farklı özelliğe sahip birden fazla kıymete yatırılması sonucu oluşan toplam değerdir.

Kelime : Portföy Saklama Kuruluşu

Çevirisi : Depository Institution (Custodian)

Açıklaması : Müşterisi adına menkul kıymetleri saklamaya yetkili kurum ve kuruluşlardır.

Kelime : Portföy Yöneticiliği

Çevirisi : Portfolio or Asset Management

Açıklaması : Kıymetli madenlere dayalı olanlar dahil olmak üzere sermaye piyasası araçlarından oluşturulan portföylerin müşteriler hesabına vekil sıfatıyla yönetilmesidir.

Kelime : perakende piyasa

Çevirisi : retail market

Açıklaması :

Kelime : para politikası

Çevirisi : monetary policy

Açıklaması :

Kelime : Partial Tender Offer

Çevirisi : Kısmi Çağrı

Açıklaması :

Kelime : Persons Acting in Concert

Çevirisi : Birlikte Hareket Edenler

Açıklaması :

Kelime : Proxy Voting

Çevirisi : Vekaleten Oy Kullanma

Açıklaması :

Kelime : Proxy Solicitation

Çevirisi : Çağrı Yoluyla Vekalet Toplanması

Açıklaması :

Kelime : Portfolio Composition File

Çevirisi : Gösterge Niteliğindeki Portföy Kompozisyonu

Açıklaması :

Kelime : Portfolio Composition File

Çevirisi : Gösterge Niteliğindeki Portföy Kompozisyonu

Açıklaması :

Kelime : Pergel Stratejisi

Çevirisi : Straddle Strategy

Açıklaması : Bu opsiyon stratejisini uygulayan yatırımcı, kullanım fiyatları ve vadesi aynı olan biri alım, diğeri satım opsiyonunu eş zamanlı olarak satın alır veya satar. Yatırımcı söz konusu opsiyonların ikisini aynı anda satın alırsa uyguladığı strateji uzun pozisyonlu pergel stratejisi; satarsa kısa pozisyonlu pergel stratejisi olarak tanımlanır. Uzun pozisyon alan yatırımcı, fiyat dalgalanmasının artacağını beklemektedir. Kısa pozisyon alan yatırımcının beklentisi dalgalanmanın azalacağı yönündedir.

Kelime : Piyasanın Sıkıştırılması

Çevirisi : Market Squeeze

Açıklaması : Piyasanın sıkıştırılması, hem vadeli hem de spot piyasada alım satıma konu olan üründe uzun pozisyon alınarak yapılmaktadır. Vade ayında teslimat öncesi, hem spot piyasada önemli miktarda sözleşmeye konu malı alan, hem de vadeli piyasadaki uzun pozisyonunu koruyan alıcı karşısında kısa pozisyon sahipleri pozisyonlarını kapatamamakta, spot piyasada ise arzın yetersiz olması nedeniyle fiyatlar suni olarak aşırı yükselmektedir. Bu durumda yapay olarak fiyatların yükselmesi neticesinde aşırı kar elde etme imkanı doğmaktadır.

Kelime : Piyasa Yapıcı Hesabı

Çevirisi : Market Maker Account

Açıklaması : Sadece piyasa yapıcıların yaptığı işlemlerin izlendiği hesaplardır.

Kelime : Piyasa Yapıcı Hesabı

Çevirisi : Market Maker Account

Açıklaması : Sadece piyasa yapıcıların yaptığı işlemlerin izlendiği hesaplardır.

Kelime : Piyasalararası Yayılma İşlemi

Çevirisi :

Açıklaması : Aynı ürün veya aralarında belirli bir ilişki olan ürünler farklı borsalarda işlem görüyorsa, bu borsalar arasında yapılan mutabakat gereği piyasa katılımcılarının aynı veya benzer ürünlerdeki alış veya satış işlemleri her iki borsa tarafından yayılma işlemi olarak kabul edilebilir. Örneğin, Aralık vadeli pamuğu New York Pamuk Borsası’nda alıp yine Aralık vadeli Ege Standart 1 pamuğunu Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda satmak piyasalararası yayılma işlemidir.

Kelime : Portföy Hesabı

Çevirisi : Portfolio Account

Açıklaması : Üyenin kendi portföyü için yaptığı işlemlerin izlendiği hesaptır.

Kelime : Pozisyon

Çevirisi : Position

Açıklaması : Borsada alım ve/veya satım yapılarak sahip olunan sözleşmelerin yön (uzun-kısa) ve adet bakımından ifade edilme şeklidir.

Kelime : Pozisyon

Çevirisi : Position

Açıklaması : Borsada alım ve/veya satım yapılarak sahip olunan sözleşmelerin yön (uzun-kısa) ve adet bakımından ifade edilme şeklidir.

Kelime : Pozisyon Aktarımı

Çevirisi :

Açıklaması : Takasbank tarafından tutulan kayıtlar üzerinden, ilgili teminat hesaplarıyla birlikte yapılır. Belirli durumların gerçekleşmesi halinde, Takasbank’ın önerisi ve Borsa Yönetim Kurulunun kararı ile üyelerin pozisyonları diğer bir takas üyesine transfer edilebilir.

Kelime : Pozisyon Aktarımı

Çevirisi :

Açıklaması : Takasbank tarafından tutulan kayıtlar üzerinden, ilgili teminat hesaplarıyla birlikte yapılır. Belirli durumların gerçekleşmesi halinde, Takasbank’ın önerisi ve Borsa Yönetim Kurulunun kararı ile üyelerin pozisyonları diğer bir takas üyesine transfer edilebilir.

Kelime : Pozisyon Aktarımı

Çevirisi :

Açıklaması : Takasbank tarafından tutulan kayıtlar üzerinden, ilgili teminat hesaplarıyla birlikte yapılır. Belirli durumların gerçekleşmesi halinde, Takasbank’ın önerisi ve Borsa Yönetim Kurulunun kararı ile üyelerin pozisyonları diğer bir takas üyesine transfer edilebilir.

Kelime : Pozisyonların Güncelleştirilmesi

Çevirisi : marking to market

Açıklaması : Piyasada işlem yapan tarafların sahip oldukları pozisyonların her gün sonunda belirlenen uzlaşma fiyatı esas alınarak yeniden değerlendirilmesidir. Yeniden değerleme sonucu kar/zararlar hesaplanarak ilgili hesaplara yansıtılır.

Kelime : Pozisyon Limiti

Çevirisi : Position Limit

Açıklaması : Herhangi bir sözleşmede, tek bir hesabın alım ya da satım yönünde alabileceği azami sözleşme sayısı veya oranı. Borsa, manipülatif işlemleri sınırlamak ve suni arz ve talebi önleme suretiyle piyasanın sıkışmasını engellemek amacıyla pozisyon limiti uygular.

Kelime : Pozisyon Kapatma

Çevirisi : Offset Position

Açıklaması : Vadeli piyasalarda alınmış bir pozisyonun, ters yönlü bir işlem yapılmak (alındıysa satılması/satıldıysa geri alınması) suretiyle kapatılması işlemidir.

Kelime : Primli Tahvil

Çevirisi : Premium Bond

Açıklaması : Başabaş tahvillerin aksine tahvilin nominal değeri ile satış fiyatı arasında alıcı lehine fark bulunan yani itibari kıymetinden daha düşük bir bedelle satışa arzedilen tahvillerdir. Diğer bir deyimle bu farka ihraç primi de denilmektedir.

Kelime : Piyasa Değeri

Çevirisi : Market Capitilization

Açıklaması : Şirketlerin piyasa değeridir. Türkiyede şirketin halka açıklık oranı ne olursa olsun borsada işlem gören hisse bir hisse senedinin değerinin ödenmiş veya çıkarılmış sermayesini temsil eden tüm hisse senetlerinin sayısı ile açrpımı ile hesaplanır.

R

Kelime : Raf Kayıt Sistemi

Çevirisi : Book Shelf Registration

Açıklaması : Hisse senetleri Borsa’da işlem gören anonim ortaklıklardan Kurulca uygun görülenler hakkında temel bilgileri içeren ve düzenli olarak güncellenen dokümanın sürekli olarak yayımlanmasına dayalı kamuyu aydınlatma sistemidir.

Kelime : Rekabet Kurumu

Çevirisi : Turkish Competition Authority

Açıklaması : Mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak rekabetin korunmasını sağlamakla görevli düzenleyici otoritedir.

Kelime : Rembrand bond

Çevirisi : Rembrand bond

Açıklaması : Hollanda’da ihraç edilen yabancı tahvildir.

Kelime : Repo

Çevirisi : Repurchase Agreement

Açıklaması : Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe satılıp, bitiş valöründe geri alınmasıdır (Menkul kıymetin geri alma vaadiyle satımı).

Kelime : Repo ve Ters Repo

Çevirisi : Repurchase and reverse repurchase of capital market instruments

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının geri alım veya satım taahhüdüyle alım satımına (repo-ters repo),ilişkin faaliyettir.

Kelime : Risk

Çevirisi : Risk or Exposure

Açıklaması : Kaybetme veya zarar görme olasılığıdır ya da bir beklentinin gerçekleşip gerçekleşmeme olasılığıyla ifade edilen bir kavramdır.

Kelime : Risk Alma

Çevirisi : Risk Lover

Açıklaması : “Risk lover” bir yatırımcı yüksek bir riske rağmen bir prim talep etmeksizin garanti bir düşük getiriye razı olan yatırımcı türünü ifade eder.

Kelime : Risk- Geri Ödememe

Çevirisi : Risk-Default

Açıklaması : Borcun geri ödenenemesi riskidir.

Kelime : Risk Nötr

Çevirisi : Risk Neutral

Açıklaması : “Risk neutral” bir yatırımcı ise riskle değil yatırımın getirisi ile ilgili olan yatırımcı türünü ifade eder.

Kelime : Risk- Uzun Yaşama

Çevirisi : Risk-Longevity

Açıklaması : Uzun yaşama riskidir.

Kelime : Risk Yönetimi

Çevirisi : Risk Management

Açıklaması : Gelecekte olabilecek olumsuz fiyat dalgalanmalarına karşı önlem alarak fiyat ve/veya faiz riskinden korunma işlemlerinin geneli.

Kelime : Risk-Döviz Kuru

Çevirisi : Risk-Currency

Açıklaması : Aracı kurumların döviz kuru riski her bir döviz cinsi itibariyle hesaplanacak net açık pozisyonlarının toplamından oluşur.

Kelime : Risk-Düzenleme

Çevirisi : Riks-Regulatory

Açıklaması : Düzenleyici otoritelerin, mahkemelerin veya herhangi bir kamu kurmunun aldığı bir karardan ötürü ortaya çıkan risktir.

Kelime : Riske Maruz Değer veya Riskteki Değer

Çevirisi : Value at Risk (VAR)

Açıklaması : Portföyde ortaya çıkabilecek kaybın tahminidir. Belli bir süre için, belli bir güven aralığında ortaya çıkabilecek en yüksek zararı veya belli bir parasal tutardır. Bir başka deyişle, herhangi bir kıymetin belli bir sürede (10 gün gibi), belli bir olasılıkla (%95, %99 gibi) ne kadar değer kaybedebileceğinin istatistiki yöntemler kullanılarak hesaplanmasıdır. Döviz, menkul kıymet ve benzeri yatırım araçlarının ya da bunlardan oluşan bir portföyün içerdiği piyasa riskinin ölçülmesi amacı ile kullanılan istatistiksel bir yöntemdir. Bu tür bir ölçümle, piyasa riski olarak adlandırılan, kur ve faiz riskinin yatırımın mevcut değerini çeşitli olasılık değerlerine ve süreye bağlı olarak ne ölçüde etkileyebileceği bulunmaya çalışılmaktadır.

Kelime : Risk-Karşı Taraf

Çevirisi : Risk-Counterpart

Açıklaması : Karşılığında yeterli teminat bulunmadan borç verilmesi, diğer taahhütlerde bulunulması, varlıkların ödünç, emanet veya teminat olarak tevdi edilmesi gibi nedenlerle, varlıkların geri alınmasında ortaya çıkan riskleri ifade eder.

Kelime : Risk-Nakde Dönüştürme

Çevirisi : Risk-Liquidity

Açıklaması : Şirketlerin aktiflerinde ya da fonların portföylerinde yer alan varlıkların kısa sure içinde piyasa değerine yakın bir fiyattan satılamaması veya satın alınamaması riskidir.

Kelime : Risk-Operasyonel

Çevirisi : Risk-Operational

Açıklaması : İç kontrol sisteminin yeterli olmaması, bilgi işlem ve iletişim sisteminin hatalı çalışması, kişilerin kasten veya istemeyerek neden oldukları hatalar sonucunda ortya çıkan risktir.

Kelime : Risk-Pozisyon

Çevirisi : Risk-Position

Açıklaması : Varlıkların ihraçcısından veya bu varlıkların işlem gördüğü piyasalarda oluşan fiyat dalgalanmaları ile alacak ve borçların cari değerlerindeki değişmelerden kaynaklanan riskleri ifade eder.

Kelime : Risksiz Faiz Oranı

Çevirisi : Risk Free Rate

Açıklaması : Devletin iç piyasadan aldığı borcu geri ödeyememe ihtimalinin bulunmaması, devlet iç borçlanma senetlerini yükümlülüğü yerine getirme açısından risksiz kılar. Dolayısıyla devletin aldığı borçlara ödediği faiz risksiz faiz oranıdır.

Kelime : Risk-Yoğunlaşma

Çevirisi : Risk-Concentration

Açıklaması : Belirli bir varlık veya yükümlülüğünün, sermaye yeterliliği tabanının önemli bir oranını oluşturması halindeki riski ifade eder.

Kelime : Risten Kaçınma

Çevirisi : Risk Averse

Açıklaması : “Risk averse” bir yatırımcı riskli bir portföyü ancak riskini karşılayacak garanti bir prim karşılığı kabul eden yatırımcı türünü ifade eder.

Kelime : Rüçhan Hakkı

Çevirisi : Pre-emptive Right

Açıklaması : Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle katılma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı “Yeni Pay Alma Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır.

Kelime : raf kayıt sistemi

Çevirisi : shelf registration system

Açıklaması :

Kelime : risk sermayesi

Çevirisi : venture capital

Açıklaması :

Kelime : risk iştahı

Çevirisi : risk appetite

Açıklaması :

Kelime : Riskten Korunma Oranı

Çevirisi : Hedge Ratio

Açıklaması : Spot piyasada bir birim sahip olunan pozisyon için kaç birimlik vadeli işlem sözleşmesi ile korunma sağlanacağını gösteren oranadır.

Kelime : Ralli

Çevirisi : Suddenly Increase of the Prices

Açıklaması : Fiyatların aniden yukarı çıkması.

Kelime : Rho

Çevirisi :

Açıklaması : Faiz oranındaki %1’lik değişim sonucunda, opsiyon priminin ne kadar değişeceğini gösterir.

Kelime : Riskli Hesap

Çevirisi : Risky Account

Açıklaması : Başlangıç teminatının, mevcut teminat ± kar/zarar tutarına oranı %100 veya daha büyük ise ilgili hesap riskli duruma düşer. Riskli durumdaki hesaplar pasif ve aktif emir girişi yaparak pozisyon kapatıcı işlem gerçekleştirebilirler. Diğer taraftan, daha önce riskli konuma geçmiş hesaplar için başlangıç teminatının mevcut teminat ± kar/zarar tutarına oranı %90 veya daha düşük duruma gelirse hesap, riskli hesap durumundan çıkarılır.

Kelime : Risk Transferi

Çevirisi : Transferring the Risk

Açıklaması : Risk transferi, aleyhte fiyat değişimi riskinden korunmak isteyenlerin fiyat riskini, fiyat hareketlerinden kar elde etmek isteyen spekülatörlere devretmesidir.

Kelime : Risksiz Faiz Oranı

Çevirisi : Risk-Free Interest Rate

Açıklaması : Devletin iç piyasadan aldığı borcu geri ödeyememe ihtimalinin bulunmadığı varsayımı, devlet iç borçlanma senetlerini yükümlülüğü yerine getirme açısından risksiz olduğu varsayımını doğurur. Dolayısıyla devletin aldığı borçlara ödediği faiz, risksiz faiz oranı olarak kabul edilir.

Kelime : Referans Fiyat

Çevirisi : Reference Price

Açıklaması : Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amaçlanan fiyattır. Sadece Rüçhan Hakkı Kupon Pazarı’nda işlem görmeye başlayacak yeni pay alma kuponları için hesaplanır.

Kelime : Re’sen Alım/Satım (Temerrüt Alış/Satışı)

Çevirisi : Buy in / Sell out

Açıklaması : Temerrüt halinin Borsa Yönetim Kurulu’nun belirlediği süreyi doldurması halinde, sürenin bitimini takip eden ilk iş günü işlem konusu hisse senetlerinin temerrüde düşen üyenin pozisyonuna göre Hisse Senedi Piyasası Müdürlüğü’nce elektronik ortamda ayrı hisse koduyla, cari fiyattan alım satımının yapılmasıdır.

Kelime : Resmi Müzayede Pazarı

Çevirisi : Official Auction Market

Açıklaması : Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi dairelerin Borsa’da yapılmasına gerek gördükleri menkul kıymet satım işlemlerinin yapıldığı pazardır.

Kelime : Rho

Çevirisi : Rho

Açıklaması : Faiz oranındaki 1 puanlık değişim karşısında opsiyon priminde meydana gelecek değişimi gösterir.

Kelime : Risk Primi

Çevirisi :

Açıklaması : Gelişmiş ülke piyasalarında risk primi hesaplanırken geçmiş verilerin ortalaması kullanılmaktadır. Türk piyasası gibi geçmişe yönelik yeterli veri olmayan piyasalarda, risk priminin başka veriler kullanılarak tahmini yoluna gidilebilir.

Kelime : Risk Sermayesi Yatırım Ortaklığı

Çevirisi : Venture Capital Investment Trust

Açıklaması : Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak sermaye ve faiz kazancı elde etmek amacıyla risk sermayesi yatırımlarına yönelten halka açık anonim ortaklıklardır.

Kelime : Risk Yönetimi

Çevirisi :

Açıklaması : Risk yönetimi risk almamak demek değildir. Doğru riski doğru maliyetle üstlenme sanatıdır. Nihai hedef; riske göre ayarlanmış getiri (risk adjusted return) hesaplaması yapabilmek ve sermayenin buna göre tahsis edilmesidir.

S

Kelime : Sabit Getirili Menkul Kıymetler

Çevirisi : Fixed Income Securities

Açıklaması : Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı temsil eden, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve yatırım aracı olarak kullanılan borçlanma senetleridir. İhraç eden kuruluşların niteliğine göre kamu ve özel sektör menkul kıymetleri olarak ikiye ayrılırlar. Sabit getirili menkul kıymetler vade sonuna kadar elde tutulmaları halinde belirli bir getiriyi garanti eder.

Kelime : Sarbanes- Oxley Kanunları

Çevirisi : Sarbanes-Oxley Laws

Açıklaması : Yöneticilerin ve şirket çalışanlarının şirkete ilişkin görevlerinde ilkeli hareket etmelerini sağlamak ve buna uygun davranmayanları çok ciddi şekilde cezalandırmaya yönelik düzenlemelerdir. Şirket yöneticileri ve çalışanları açısından ağır para ve hapis cezaları öngören düzenlemeler neticesinde, bağımsız denetim alanında yeni bir sistem tasarlanmış ve “Public Company Accounting Oversight Board” adlı gözetim ve denetim kurulu oluşturulmuş, ABD’de bağımsız denetim hizmeti verecek kuruluşların söz konusu kuruluşa kaydı zorunlu tutulmuştur.

Kelime : Satış Komisyonu Alan Fonlar

Çevirisi : Load Mutual Funds

Açıklaması : Satış komisyonu alan fonlardır.

Kelime : Satış Komisyonu Almayan Fonlar

Çevirisi : No-Load MutualFunds

Açıklaması : Satış komisyonu almayan fonlardır.

Kelime : Sermaye

Çevirisi : capital

Açıklaması :

Kelime : Sermaye Piyasası

Çevirisi : Capital Market

Açıklaması : Orta ve uzun vadeli yatırım araçlarının ihraç edildiği ve işlem gördüğü piyasalardır.

Kelime : Sermaye Piyasası Faaliyetleri

Çevirisi : Capital Market Activities

Açıklaması : Sermaye piyasası faaliyetleri; a) Kurul kaydına alınacak sermaye piyasası araçlarının ihraç veya halka arz yoluyla satışına aracılık, b) Daha önce ihraç edilmiş olan sermaye piyasası araçlarının aracılık amacıyla alım satımı, c) Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil her türlü türev araçların alım satımının yapılmasına aracılık, d) Sermaye piyasası araçlarının geri alım veya satım taahhüdü ile alım satımı, e) Yatırım danışmanlığı, f) Portföy işletmeciliği veya yöneticiliği, g)Diğer sermaye piyasası kurumlarının faaliyetleridir.

Kelime : Sermaye Piyasası Kurulu

Çevirisi : Capital Markets Board of Turkey

Açıklaması : Türk sermaye piyasalarının düzenleyici otoritesidir. Tasarrufların menkul kıymetlere yatırılarak halkın iktisadi kalkınmaya etkin ve yaygın bir şekilde katılmasını sağlamak amacıyla; sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını, tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarının korunmasını, düzenlemek ve denetlemek amacıyla 13.01.1982 tarihinde kurulmuştur.

Kelime : Sermaye Yeterliliği Tabanı

Çevirisi : Capital Adequacy Base

Açıklaması : Aracı kurumların özsermayelerinden duran varlıklar (Maddi duran varlıklar (net), maddi olmayan duran varlıklar (net), borsalarda ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem görenler hariç olmak üzere, değer düşüklüğü karşılığı ve sermaye taahhütleri düşüldükten sonra kalan finansal duran varlıklar ve diğer duran varlıklar) ve müşteri sıfatı ile olsa dahi, personelden, ortaklardan, iştiraklerden, bağlı ortaklıklardan ve sermaye, yönetim ve denetim açısından doğrudan veya dolaylı olarak ilişkili bulunulan kişi ve kurumlardan olan teminatsız alacaklar ile bu kişi ve kurumlar tarafından ihraç edilmiş ve borsalarda ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem görmeyen sermaye piyasası araçlarının indirilmesi suretiyle bulunan tutarı ifade eder.

Kelime : SICAV

Çevirisi : Societe d’investissement a capital variable

Açıklaması : Açık uçlu ve şirket tipi kollektif yatırım kuruluşlarına Lüksemburg mevzuatında verilen isimdir. Bu ortaklıklar, devredilebilir menkul kıymetlere yatırım yapmakta, tüm gelirleri bir havuzda toplanmakta ve açık uçlu oldukları için sermayeleri yatırımcıların arz ve talebine göre artıp azalmaktadır. Yatırımcılar, ortaklık paylarını pay başına net aktif değeri üzerinden alıp satmaktadırlar. Pay başına net aktif değerinin üzerine genellikle alım veya satım komisyonu eklenmektedir.

Kelime : Sınırlı Denetim

Çevirisi : Limited Auditing

Açıklaması : Ara mali tablo düzenlemekle yükümlü olan anonim ortaklıklar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonlarının düzenleyecekleri ara mali tabloların, sürekli denetleme ile görevli bağımsız denetleme kuruluşları tarafından incelenmesi ve rapora bağlanmasıdır.

Kelime : Sıralama

Çevirisi : Ranking

Açıklaması : Kamuya kurumsal yatırımcılar hakkında tarafsız bilgi vermek üzere kurumsal yatırımcıların performanslarına göre sıralanmasıdır. Sıralama yapılırken getiri oranı, riske göre düzeltilmiş getiri oranı veya uygun görülen diğer yöntemler kullanılır. Sıralamanın sunuşunda kullanılacak göstergeler puanlama, simgeleme, harf veya uygun görülen diğer göstergelerdir.

Kelime : Sosyal Güvenlik Uygulamaları (Birinci, İkinci ve Üçüncü Ayak)

Çevirisi : Social Security Implementations (First, Second and Third Pillar)

Açıklaması : Birinci basamakta, zorunlu katılıma dayalı, sosyal devlet olmanın gereği olarak her bireye asgari bir gelir sağlama amaçlı emeklilik sistemi (Pay As You Go) yer almaktadır. İkinci basamakta zorunlu veya isteğe bağlı olarak, çoğunlukla işyeri bazlı ve emeklilikteki gelirin belli olduğu (DB Defined Benefit-Belirli Fayda) emeklilik sistemi, üçüncü basamakta ise bireylerin emekliliğe yönelik gönüllü tasarruflarını düzenleyen emeklilik sistemi (DC-Defined Contribution–Belirli Katkı) söz konusudur.

Kelime : Spekülatör

Çevirisi : Speculator

Açıklaması : Korunma amacıyla değil de oluşturduğu fiyat beklentileri çerçevesinde kar elde etmek amacıyla sözleşme alıp satan yatırımcı türüdür.

Kelime : Spot Fiyat

Çevirisi : Spot Price

Açıklaması : Teslim işlemlerinin çok kısa bir süre içerisinde gerçekleştirileceği alım satımlarda o an için geçerli piyasa fiyatı.

Kelime : SRO

Çevirisi : Self Regulatory Organizations

Açıklaması : Öz düzenleyici kuruluşlar

Kelime : Stres Testi

Çevirisi : Stress Testing

Açıklaması : Sık rastlanmayan fakat olası risklerin gerçekleşmesi durumunda oluşabilecek zararları ölçmek için kullanılan bir risk yönetim tekniğidir.

Kelime : Sukuk

Çevirisi : Sukuk

Açıklaması : Kamuya ait gayrimenkullerin bir portföy havuuz içinde menkul kıymetleştirilmesine dayalı olarak ihraç edilen islami global bono satışıdır.

Kelime : Sürdürme Teminatı

Çevirisi : Maintenance Margin

Açıklaması : Borsa tarafından belirlenen ve başlangıç teminatının, piyasadaki olumsuz fiyat değişmeleri sonucu oluşan zarar dolayısıyla, ineceği asgari teminat seviyesini gösteren tutardır.

Kelime : Süre

Çevirisi : Duration

Açıklaması : Sabit getirili, kupon ödemeli bir menkul kıymetin, anapara ve kupon ödemelerinin net bugünkü değerlerinin, kupon ödeme dönemleri ile ağırlıklandırılarak bulunan vadesidir. Efektif vade olarak da adlandırılır. Tahvilin vadesi uzadıkça, duration artar. Tahvilin getirisi arttıkça, duration azalır. Kupon sıklığı arttıkça, duration azalır. İskontolu, kupon ödemesi olmayan kıymetlerde, duration, kıymetin vadeye kalan süresine eşittir. Risk ölçümü açısından, menkul kıymetin piyasa faizine olan duyarlılığını ölçer. Düşük kupon ödemeli, uzun vadeli kıymetlerin süresi daha uzun, diğer bir deyişle, faiz riski daha fazladır. Farklı vade ve kuponlu yatırım araçları ile bu tür mali araçlardan  oluşan portföylerin birbirlerine göre hangi oranda faiz riski ile karşı karşıya olduklarının karşılaştırılmasında kullanılır.

Kelime : Sürekli Denetim

Çevirisi : Continuous Auditing

Açıklaması : Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi ortaklıkların, mevzuat ve genel kabul görmüş denetim ve muhasebe esas ve ilkelerine uygunluk yönünden, defter, kayıt ve belgelerinin her yıl denetlenmesidir.

Kelime : Sürü Psikolojisi

Çevirisi : Herd Behavior

Açıklaması : Büyük fiyat dalgalanmalarında küçük yatırımcıların bilinçsiz şekilde yüksek fiyattan alım yapmaları ya da panikle düşük fiyattan satış yapmalarıdır.

Kelime : sermaye artırımı

Çevirisi : capital contribution

Açıklaması :

Kelime : sermaye piyasaları işlemcileri

Çevirisi : trader

Açıklaması :

Kelime : sistemik risk

Çevirisi : systemic risk

Açıklaması :

Kelime : Satmama Taahhüdü

Çevirisi : Lock-up Agreement

Açıklaması : Halka arz suretiyle satış sürecinin bitimini takiben tüm ortakların belirli bir süre boyunca paylarını satmayacaklarına ilişkin verdikleri taahhüttür. Satmama taahhüdü genel olarak 180 gün olarak belirlenmekle birlikte 120 gün ile 360 gün arasında değişebilmektedir.

Kelime : sirküler

Çevirisi : circular

Açıklaması : Sermaye Piyasası Kanunu anlamında sirküler, esasları Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenen ve halka arz esnasında halkı sermaye piyasası araçlarını almaya davet eden duyurudur.

Kelime : suç duyurusu

Çevirisi : Filing with the Public Prosecutors Office

Açıklaması : Suç şüphesinin mağdur, suçtan etkilenen ya da üçüncü kişiler tarafından, yetkili merciiye bildirilmesi

Kelime : Sharpe Oranı

Çevirisi : Sharpe Ratio

Açıklaması : Sharpe oranı, her hangi bir portföyün veya fonun, aldığı riske oranla ne kadarlık bir getiri elde ettiğini gösteren bir orandır. Bu oranın hesaplanmasında portföyün veya fonun ortalama getirisinden, risksiz faiz oranı olarak kabul edilen repo (veya çık kısa vadeli Hazine bonosu) faiz oranı çıkarılır. Elde edilen sonuç portföy/fon getirisinin riskliliğini gösteren getiri volatilitesine bölünerek Sharpe oranı elde edilir. Sharpe oranı yüksek olan portföylerin/fonların, daha başarılı bir yönetim sergilediği kabul edilmektedir.

Kelime : Spot Price

Çevirisi : Cari Değer

Açıklaması :

Kelime : Satım Opsiyonu

Çevirisi : Put Option

Açıklaması : Satım opsiyonu, bu opsiyonu alan tarafa, belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar, önceden belirlenen fiyat üzerinden, belli miktar ve nitelikteki dayanak varlığı satma hakkını veren, ancak zorunlu tutmayan tarafı ise talebi halinde almaya yükümlü kılan sözleşmedir.

Kelime : Satım Opsiyonlu Alacaklı Dikey Yayılma

Çevirisi : Bull Spread With Put Options

Açıklaması : Bu stratejiyi uygulayan yatırımcı, iki farklı kullanım fiyatlı satım opsiyonundan yüksek kullanım fiyatlı opsiyonu satıp, eş zamanlı olarak düşük kullanım fiyatlı satım opsiyonunu satın alır. Dolayısıyla, yatırımcı asli değeri daha yüksek olan satım opsiyonunu satar ve eş zamanlı olarak, asli değeri daha düşük satım opsiyonunu alır. Bu işlem sonucunda yatırımcı primi yüksek opsiyonu satıp, primi düşük opsiyonu aldığından, yatırımcının hesabına nakit para girişi olur. Bu yüzden de söz konusu dikey yayılma işleminin ismine bir muhasebe terimi olan alacaklı kelimesi eklenerek alacaklı dikey yayılma olarak tanımlanmıştır.

Kelime : Satım Opsiyonlu Borçlu Dikey Yayılma

Çevirisi : Bear Spread With Put Options

Açıklaması : Bu stratejiyi uygulayan yatırımcı, iki farklı kullanım fiyatlı satım opsiyonundan yüksek kullanım fiyatlı opsiyonu alıp, eş zamanlı olarak düşük kullanım fiyatlı satım opsiyonunu satar. Dolayısıyla, yatırımcı asli değeri daha yüksek olan satım opsiyonunu alır ve eş zamanlı olarak, asli değeri daha düşük olan satım opsiyonunu satar. Bu işlem sonucunda yatırımcı primi yüksek opsiyonu alıp, primi düşük opsiyonu sattığından, yatırımcının hesabından nakit para çıkışı olur. Bu yüzden de söz konusu dikey yayılma işlemi bir muhasebe terimi olan borçlu kelimesi eklenerek borçlu dikey yayılma olarak tanımlanmıştır.

Kelime : Satış Fiyatı

Çevirisi : Selling Price

Açıklaması : Herhangi bir ürünün satılması için satıcısının teklif etmiş olduğu fiyat, satış fiyatıdır.

Kelime : Seans Emri (SNS)

Çevirisi : Session Order

Açıklaması : Sadece girildiği seansta geçerli olan seans sonuna kadar eşleşmezse sistem tarafından otomatik olarak iptal edilen emirdir.

Kelime : Sentetik Pozisyonlar

Çevirisi : Synthetic Positions

Açıklaması : Piyasada varolan bir enstrümanla alınabilecek bir pozisyonu opsiyonlarla veya opsiyonlar ve dayanak varlıklar ile birden fazla pozisyona girmek suretiyle taklit etme işlemi. Burada oluşturulan sentetik pozisyon ile piyasada bulunan tek bir enstrüman ile girilen pozisyonun kar/zarar profili aynıdır. Sentetik pozisyonlar vadeli işlem sözleşmeleri kullanılarak da alınabilir.

Kelime : Sesli Müzayede

Çevirisi : Open Outcry

Açıklaması : Borsa üyelerinin korbey veya pit olarak adlandırılan fiziki bir mekanda alım satımlarını yüz yüze sesli olarak yapmaları.

Kelime : Son İşlem Günü

Çevirisi : Last Trading Day

Açıklaması : Bir sözleşmede işlem yapılabilen son günün tanımlanmasıdır. Bu gün sonunda açık kalan pozisyonlar tanımlanan uzlaşma yöntemine göre kapatılır.

Kelime : Sorgulamacı Üye Temsilcisi

Çevirisi : Member Representative- Inquirer

Açıklaması : Bağlı bulunduğu üyenin yönetici temsilcilerinin ve normal temsilcilerinin sisteme gönderdiği emirleri izleyebilen , sorgulama yapabilen ancak sisteme emir göndereyen üye.

Kelime : Sözleşme

Çevirisi : Futures and Options Contract

Açıklaması : Borsa tarafından standart özellikleri ilan edilmiş olan ve borsada alım satıma konu olabilecek vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleridir.

Kelime : Sözleşme Ayı

Çevirisi : Contract Month

Açıklaması : Standart olarak ilgili sözleşmede hangi vade aylarının işleme konu olduğunun tanımlanmasıdır.

Kelime : Sözleşme Bazında Brüt Teminatlandırma

Çevirisi : Contract Based Gross Margining

Açıklaması : Sadece global hesaplar için kullanılan bu yöntem uygulandığında netleştirme yapılmaz. Bir global hesabın altında birden fazla müşterinin işlem yapması nedeniyle herhangi bir vadeli işlem sözleşmesinde alınan pozisyonlar emir girişinde aksi belirtilmediği sürece netleştirilmez. Böylece global hesaplar bir vadeli işlem sözleşmesinde aynı anda hem uzun hem de kısa pozisyon taşıyabilirler. Bu yöntemde spread pozisyonu dikkate alınmaz.

Kelime : Sözleşme Bazında Net Teminatlandırma

Çevirisi : Contract Based Net Margining

Açıklaması : Bu yöntemde Borsada işlem gören herhangi bir vadeli işlem sözleşmesi için alınan pozisyonlar netleştirilirken, aynı dayanak varlığa dayalı ancak farklı vadelerde olan vadeli işlem sözleşmelerindeki uzun ve kısa pozisyonlar, yayılma pozisyonu olarak teminatlandırılır. Böylelikle düz pozisyondan alınan teminatla karşılaştırıldığında daha az teminat alınmış olur.

Kelime : Sözleşme Büyüklüğü

Çevirisi : Contract Size

Açıklaması : Her bir sözleşmedeki alım satıma konu miktarın tanımlanmasıdır. (1 Ton Pamuk veya 1.000 USD gibi)

Kelime : Sözleşmenin Parasal Büyüklüğü

Çevirisi : Contract Value

Açıklaması : Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesine konu olan dayanak varlığın piyasa fiyatı ile sözleşme büyüklüğünün çarpılması sonucunda bulunan değer.

Kelime : Spot İşlem

Çevirisi : Spot Transaction

Açıklaması : Ödeme ve teslimatın işlem yapılan günde veya çok kısa süre içerisinde yapıldığı işlemler.

Kelime : Spot Piyasalar

Çevirisi : Spot Markets

Açıklaması : Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalardır.

Kelime : Sürdürme Teminatı Seviyesi

Çevirisi :

Açıklaması : Takas Kurumlarının belirlediği, hesapta teminat olarak bulundurulan tutarların düşebileceği en alt sınır.

Kelime : Sürekli Müzayede Yöntemi

Çevirisi : Continuous Auction Method

Açıklaması : Normal seans esnasında, VOBİS’e iletilen emirlerin Borsa Yönetmeliğinde belirtilen şekilde, fiyat önceliği ve zaman önceliği esaslarına uygun olarak eşleşmesi sonucunda oluşan fiyatlar üzerinden işlemlerin gerçekleşmesi yöntemidir.

Kelime : Serbest Fon

Çevirisi : Hedge Fund

Açıklaması : Genellikle kayıt altına alınmamış, komandit ortaklık şeklinde örgütlenmiş, menkul kıymetlerini halka arz etmeksizin yüksek gelir seviyesindeki kuruluş ve kişilere ihraç eden, yatırım fonlarından farklı olarak uzun pozisyon yanında kısa pozisyon da alabilen, kendilerine ait olmayan enstrümanları ödünç alıp açığa satarak piyasadaki düşüşlerden de kazanç elde etme imkanına sahip olan, arbitraj stratejileri kullanabilen varlık havuzlarıdır.

Kelime : Satış Fiyatı

Çevirisi :

Açıklaması : Herhangi bir ürünün satılması için satıcısının teklif etmiş olduğu fiyat, satış fiyatıdır.

Kelime : Seans

Çevirisi : Session

Açıklaması : Bir menkul kıymetin, ilgili olduğu pazarda, işlemlerinin başlatıldığı an ile bitirildiği an arasında geçen süre Seans olarak adlandırılır.

Kelime : Sistematik Risk

Çevirisi :

Açıklaması : “Ekonomik Politik ve sosyal durum Çevresel faktörlerin değişkenliğinden kaynaklanıp, bütün şirketleri aynı yönde fakat değişik derecede etkileyen riskler. ”

Kelime : Sistematik Olmayan Risk

Çevirisi :

Açıklaması : “Sadece bir firmayı etkilerken diğer firmaları etkilemeyen, finansal varlıkların – bireysel ya da – sektörel olarak sahip oldukları risklerdir. ”

Kelime : Sistemik Risk

Çevirisi : Systemic Risk

Açıklaması : Kredi piyasalarında veya varlık piyasalarında finansal firmaların iflası tehlikesine yol açan ve bunun yayılarak ödemeler mekanizmasında ve finansal sistemin sermaye tahsis kapasitesini kesintiye uğratma tehlikesi yaratan miktarlarda ve fiyatlarda beklenmeyen değişmeler yaratan finansal piyasalardaki bozulmaları ifade eder.

Kelime : Son İşlem Günü Uzlaşma Fiyatı

Çevirisi :

Açıklaması : Vadeli işlem borsalarında işlem gören sözleşmelerde işlemlerin yapılabildiği son işlem günü sonunda tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesinde baz alınacak uzlaşma fiyatıdır.

Kelime : Samuray Tahviller

Çevirisi : Samuraybond /Samurai bond

Açıklaması : Japonyada ihraç edilen yabancı tahvildir.

Ş

Kelime : Şemsiye Fonlar

Çevirisi : Umbrella Funds

Açıklaması : Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklığı (DSYO), klasik tip yatırım ortaklığının hisse senetlerini yatırımcılar talep ettiği an ihraç eden ve yine yatırımcılar istediği an geri alan, bir başka ifade ile “açık uçlu” şeklidir. Bu modelin bir özelliği de bir Ana-Fon altında değişik yatırım amaçlarına sahip bir çok Alt-Fon barındıran Şemsiye Tipi olarak kurulabilmesidir. Şemsiye fon kavramı uygulamada kullanılan bir tanımlama olup, AB direktiflerinde özel bir düzenlemesi bulunmamaktadır. Şemsiye Fon yapılanmasında DSYO’nun varlıkları, farklı alt fonlarda bulunmaktadır. Her bir alt fon belirli yatırım hedeflerine uygun olarak yönetilen ayrı bir menkul kıymetler portföyüdür.

Kelime : Şarta Bağlı Emir (SAR)

Çevirisi : Market Contingent Order

Açıklaması : Bu emir türü, emri giren tarafından ilgili sözleşme için belirlenen fiyattan (aktivasyon fiyatı) ya da alış emirleri için daha yüksek ve satış emirleri için daha düşük fiyatlardan Borsada işlem olması durumunda, emrin sistemde aktif hale gelmesi amacıyla kullanılır.

T

Kelime : Tahsisli Satış

Çevirisi : Private Placement

Açıklaması : Sermaye artırımlarında artırılan sermayeyi temsil eden hisse senetleri ile mevcut hisselerin hissedarlarınca, halka arz edilmeyerek, doğrudan dışarıda yerleşik kişilere, kayıt öncesi belirlenmiş yurtiçinde yerleşik kişilere tahsisli olarak veya Borsa’nın ilgili pazarında toptan satışıdır.

Kelime : Tahvil

Çevirisi : Bill

Açıklaması : İhraç vadesi 1 yıldan uzun menkul kıymetlerdir.

Kelime : Takas

Çevirisi : Settlement

Açıklaması : Borsa’da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç ve alacakların karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir.

Kelime : Takas

Çevirisi : Swap

Açıklaması : Finansal kuruluşların kendi aralarında belli bir süre boyunca belli bir para üzerinden bir tarafın önceden belirlenen sabit faizi ödeyip diğer tarafın da belli zamanlarda belirlenen değişen faiz oranlarını ödemesi işlemidir.

Kelime : Tasfiye Değeri / Likiditasyon Değeri

Çevirisi : Liquidation Value

Açıklaması : Şirket varlıklarının belirli bir süre içinde zorunlu satışı ile sağlanabilecek değerden tüm borçlar ödendikten sonra kalan miktarın, hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu bulunan değerdir.

Kelime : Tebliğ

Çevirisi : Communiqué

Açıklaması :

Kelime : Teknik Analiz

Çevirisi : Technical Analysis

Açıklaması : Fiyat, hacim gibi göstergelerden hareketle, geçmiş dönem piyasa hareketlerinin analiz edilerek bu yolla geleceğe yönelik olarak fiyat tahminleri yapılmasıdır. Bu amaçla, çeşitli grafik oluşumlarından ve istatistiksel metodlardan faydalanılır. Grafikler üzerinde geçmiş fiyat hareketleri nedeniyle ortaya çıkan oluşumların gelecek için gösterge oluşturduğu, dolayısıyla bu tür oluşumların alım-satım için gösterge olarak kullanılabileceği varsayımına dayanır. Bu tür analizler, örneğin, geçmişte gerçekleşen en düşük fiyatların, diğer bir deyişle fiyatların döndüğü, yükselmeye başladığı noktaların “destek noktası” olduğu, dolayısıyla alım için bu noktaların beklenmesi (kriter olması) gerektiğini, yine geçmişte gerçekleşen en yüksek fiyatların “direnç” noktası olduğunu ve satım için dikkate alınması gerektiğini öngörür.

Kelime : Temel Analiz

Çevirisi : Fundamental Analysis

Açıklaması : Fiyat hareketlerini tahmin edebilmek için arzı ve talebi etkileyen unsurların analizine verilen genel isim.

Kelime : Temellük

Çevirisi : Acquisition

Açıklaması : Alacağın devralınması.

Kelime : Temettü / Kâr Payı

Çevirisi : Dividend

Açıklaması : Ortaklıkların dönem içinde elde ettikleri kârdan mevcut ortakların pay alma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı “Kâr Payı Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır. Borsa’da işlem gören şirketler kar payı dağıtmaları halinde nakit ve/veya hisse senedi şeklinde dağıtılabilir.

Kelime : Teminat

Çevirisi : Collateral

Açıklaması : Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği adına yatırdıkları meblağa denir.

Kelime : Teminatlı İpotek Yükümlülükleri

Çevirisi : Collatralized Mortagage Obligations

Açıklaması : İpotek kredilerinin, ödeme aktarmalı menkul kıymetlerin ve getirisi ayrılabilen ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin teminatı altında ihraç edilen borçlanma senedidir. Bu tür menkul kıymetlerin tamamen teminatlı olmasının yanı sıra teminat havuzunda gerçekleşebilecek, yeniden yatırma, kredi geri dönüşlerinin aksaması gibi riskler bazı yöntemlerle en aza indirilmektedir.

Kelime : Temlik

Çevirisi : Alienation, Assignment

Açıklaması : Alacağın Devredilmesi.

Kelime : Ters Repo

Çevirisi : Reverse Repo

Açıklaması : Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe alınıp, bitiş valöründe geri satılmasıdır (Menkul kıymetin geri satım vaadiyle alımı).

Kelime : Tescil

Çevirisi : Registration

Açıklaması : Borsa’da gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının doğrudan, Borsa dışında gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının ise bu işlemlerin Borsa’ya bildirimi sonrasında Borsa kaydına alınması işlemidir.

Kelime : Teslim Karşılığı Ödeme Prensibi

Çevirisi : Delivery Versus Payment Principle

Açıklaması : Borsa işlemlerinin takasında, tarafların, takasa olan borçlarını ödedikleri nisbette alacaklarının ödenmesi prensibidir.

Kelime : Tezgah Üstü Piyasalar

Çevirisi : Over The Counter Markets

Açıklaması : Organize bir borsa dışında yapılan işlemleri kapsayan gevşek ve gayriresmi nitelikteki borsa dışı piyasalardır.

Kelime : Toptan Satışlar Pazarı

Çevirisi : Wholesale Market

Açıklaması : Alıcıları önceden belli olan veya olmayan, belli bir miktarın üzerindeki hisse senedi işlemlerinin Borsa’da güven ve şeffaflık ortamında organize bir piyasada gerçekleşmesini sağlayan pazardır.

Kelime : Tranş

Çevirisi : Tranche

Açıklaması : Tahvil ve Bono Piyasası’nda işlem yapabilme limiti içerisindeki her bir kademedir.

Kelime : Trust veya Tröst

Çevirisi : Trust

Açıklaması : Bir şey’in, bir ya da birkaç kişi tarafından özel bir amacın gerçekleşmesi veya bazı kimselerin yararına olarak, şey’i saklamak ve yönetmek amacı ile devralınmasıdır. Şey üzerinde devredenlerin sahip olduğu hak yalnızca devralana karşı değil, devir konusu şey’i iktisap edebilecek herkese karşı ileri sürülebilmektedir. Trust hukuku, tek bir şey’in iki ayrı hukuki maliki olması ilkesine dayanmaktadır: gerçek malik veya “Yararlanıcı” (Beneficiary) ile “Güvenilen” (trustee). Güvenilen, şey’in kendisine devredildiği gerçek veya tüzel kişidir ve şey ile ilgili olarak yararlanıcının çıkarları doğrultusunda hareket etmek zorundadır.

Kelime : Tümünü Yüklenim

Çevirisi : Full Underwriting

Açıklaması : Sermaye piyasası araçlarının, bedeli satışın başlamasından önce tam ve nakden ödenmek suretiyle tamamının satın alınarak halka satılacağının, satışı yapana karşı taahhüt edilmesidir.

Kelime : Türev Araçların Alım Satımı

Çevirisi : Purchase and sale of derivative instruments.

Açıklaması : Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil türev araçların dayandığı kategoriler itibarıyla ayrı ayrı veya bütün olarak türev araçların alım satımına ilişkin faaliyettir.

Kelime : Türev Piyasalar

Çevirisi : Derivatives Market

Açıklaması : İlerideki bir tarihte teslimatı veya nakit uzlaşması yapılmak üzere herhangi ibr malın veya finansal aracın bugünden alım satımının yapıldığı piyasalardır. Türev piyasaların tanımı forward, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını içermektedir.

Kelime : Türev Ürünler

Çevirisi : Derivative Products

Açıklaması : Getirisi başka bir kıymetin getirisine bağlanmış, diğer bir deyişle başka bir kıymetin getirisinden türetilmiş mali araçlardır. Futures ve Opsiyon sözleşmeleri bu enstrümanlara örnektir. Bu tür enstrümanlar, döviz, faiz, altın gibi her türlü ürün üzerine yazılabilir. Böyle bir durumda, örneğin döviz üzerine yazılan bir opsiyon kontratında, opsiyon kontratının getirisi üzerine yazıldığı dövizin piyasadaki hareketine bağlı olacaktır.

Kelime : Türkiye Cumruriyet Merkez Bankası (TCMB)

Çevirisi : Central Bank of The Republic of Turkey

Açıklaması : Temel amacı fiyat istikrarını sağlamak olan ve fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı para politikasını ve kullanacağı para politikası araçlarını doğrudan kendisi belirleyen bir devlet bankasıdır. Banka, fiyat istikrarını sağlama amacı ile çelişmemek kaydıyla Hükümetin büyüme ve istihdam politikalarını destekler.

Kelime : Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği (TSPAKB)

Çevirisi : The Association of Capital Market Intermediary Institutions of Turkey

Açıklaması : Türkiye’de sermaye piyasasında aracılık faaliyetinde bulunmaya Sermaye Piyasası Kanunu ile yetkili kılınmış kuruluşların üye olacağı, tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur. Amacı, sermaye piyasasının ve aracılık faaliyetlerinin gelişmesini, Birlik üyelerinin dayanışma ve sermaye piyasasının gerektirdiği özen ve disiplin içerisinde çalışmalarını, üyelerin iktisadi menfaatlerinin korunmasını, haksız rekabetin önlenmesini, mesleki konularda üyelerin aydınlatılmasını sağlamak üzere Kanun ve Statü ile verilen görevleri yerine getirmektir.

Kelime : tavan fiyat

Çevirisi : price cap

Açıklaması :

Kelime : temerrüde düşme

Çevirisi : default

Açıklaması :

Kelime : temerrüt

Çevirisi : default

Açıklaması :

Kelime : tüketici güven endeksi

Çevirisi : consumer confidence index

Açıklaması :

Kelime : temkinli

Çevirisi : cautious

Açıklaması :

Kelime : Tek Fiyat Yöntemi

Çevirisi : Single Price Method

Açıklaması : Borsaya iletilen emirlerin belirlenen zaman dilimleri boyunca toplanarak bir veya daha çok defa en çok işlem miktarını gerçekleştirecek şekilde ve öncelik kurallarına uygun olarak aynı işlem fiyatlarından eşleştirilmesi yöntemi

Kelime : Tender Offer

Çevirisi : Çağrı

Açıklaması :

Kelime : Teminat Defteri

Çevirisi : Cover Register

Açıklaması : Teminat varlıkların, ihraççının diğer malvarlığından ayrıştırılması amacıyla yazılı veya elektronik olarak takip edildiği kayıt sistemi.

Kelime : Teminat Havuzu

Çevirisi : Cover Pool

Açıklaması : Varlık teminatlı menkul kıymetlere teminat gösterilebilecek varlıkları temsil eden kambiyo senetleri, sözleşmeler ve diğer belgelere toplu olarak verilen ad.

Kelime : Teminat Sorumlusu

Çevirisi : Cover Monitor

Açıklaması : Teminat defteri ve teminat havuzunun belirtilen esaslar çerçevesinde kontrolünden sorumlu bağımsız denetim kuruluşu.

Kelime : Tüzel Kişi

Çevirisi : Legal Entity

Açıklaması : Gerçekte kişilik sahibi olmayan ancak hukuki sonuçlar bağlanacak ve hak süjesi olmalarını sağlayacak şekilde varsayımsal olarak kişilik sahibi olduğu kabul edilen kişi veya mal toplulukları.

Kelime : Tam ve Nakden Ödeme

Çevirisi : Fully pay for in Cash

Açıklaması : TTK’da yer alan, şirketin kuruluş aşamasında ayni sermaye koyma olanağı tanıyan ve taahhüt edilen bedelinin başlangıçta %25’inin ödenmesini yeterli gören sistemin doğurabileceği sakıncalar nedeni ile halka açık anonim ortaklıların kuruluş ve sermaye artırımı sırasında ihraç ve halka arz edilecek hisse senedi bedellerinin tam ve nakden ödenmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Kelime : Tahkim

Çevirisi : Arbitration

Açıklaması : Uyuşmazlıkların mahkemeler eliyle çözülmesine alternatif teşkil eden tahkim kurumu, taraflar arasında doğmuş veya doğması muhtemel bir hukuki uyuşmazlığın, taraflarca seçilen hakemler tarafından nihai olarak karara bağlanmasıdır.

Kelime : Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği

Çevirisi : Association of Appraisal Specialists of Turkey

Açıklaması : Türkiye’de sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde gayrimenkul değerleme faaliyetinde bulunmak üzere kendilerine gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansı verilen kişilerin üye olacağı, tüzel kişiliği haiz, kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur.

Kelime : Tüzel Kişi

Çevirisi : Legal Entity

Açıklaması : Gerçekte kişilik sahibi olmayan ancak hukuki sonuçlar bağlanacak ve hak süjesi olmalarını sağlayacak şekilde varsayımsal olarak kişilik sahibi olduğu kabul edilen kişi veya mal toplulukları.

Kelime : tedrici tasfiye

Çevirisi : Gardual Liquidation

Açıklaması : Aracı kurumların mal varlığını işin niteliğine göre aynen veya nakde çevirmek suretiyle elde edilen bedeli tahsis ederek, Kanun çerçevesinde yaptıkları sermaye piyasası faaliyetleri nedeniyle müşterilerine karşı olan nakit ödeme ve sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini tasfiye etmek amacıyla, aracı kurumun yasal organlarının görev ve yetkileri, tasfiye sonuçlanıncaya kadar Fon tarafından yerine getirilmesi suretiyle aracı kurumun tasfiye edilmesi yöntemidir.

Kelime : Takas Kurumu

Çevirisi : Clearing Institution

Açıklaması : Borsalarda taraflar arasında yapılan sözleşmelerde, alıcıya karşı satıcı ve satıcıya karşı alıcı gibi davranarak sözleşmelerden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesini taahhüt eden kuruluştur. Takas kurumu, borsanın kendisi olabileceği gibi, bu alanlarda uzmanlaşmış mali bakımdan sağlam bir kuruluş da olabilir.

Kelime : Takas Süresi

Çevirisi : Clearing Period

Açıklaması : VOBAª`da takas süresi saat 17:25.te baºlar ve T+1 günü saat 14:30’a kadar devam eder.

Kelime : Takas Ücreti

Çevirisi : Clearing Fee)

Açıklaması : Takas Kurumunun her bir sözleşmenin takası için aldığı ücret.

Kelime : Tarihli Emir (TAR)

Çevirisi : Good-Till-Date Order

Açıklaması : Emir, sisteme girilen tarihe kadar geçerlidir. Belirtilen tarihe kadar eşleşmezse ya da iptal edilmezse, bu tarihte gün sonunda sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir. Sistemde, sözleşmenin vade sonundan daha ileri bir tarih girilmesine izin verilmez.

Kelime : Taşıma Maliyeti

Çevirisi : Cost of Carry

Açıklaması : Finans maliyeti, depo maliyeti ve sigorta maliyetini yansıtır.Taşıma maliyeti, mallara ilişkin vadeli fiyatın hesaplanmasında depolama gideri ve sigorta maliyetleri de hesaplamaya dahil edilir. Finansal araçlarda vadeli fiyatın hesaplanmasında ise sadece faiz maliyeti dikkate alınır.

Kelime : Tek Fiyat Belirleme Seansı

Çevirisi : Fixing Session

Açıklaması : Normal seans esnasında düzenlenen fiyat sabitleme seansına verilen addır. Bu seansta belirlenen denge fiyatı baz fiyatta herhangi bir değişiklik yapmaz

Kelime : Teminat ve Kar/ZararÇarpanı

Çevirisi : Margin and Profit/Loss Multiplier

Açıklaması : Teminat ve/veya kar/zarar çarpanları kullanılarak, alınabilecek pozisyon sayısının belirlenmesinde mevcut teminatların ve/veya VOBİS’te hesaplanan gün içi kar/zararların belirli bir oranı dikkate alınabilir. Teminat ve/veya kar/zarar çarpanları Borsa tarafından üye, hesap tipi ve/veya hesap bazında 1’den büyük ya da 1’den küçük olarak uygulanabilir. 1’den farklı olarak tanımlanmış teminat ve/veya kar/zarar çarpanları kullanılması durumunda seans içinde VOBİS, Borsa ve Takasbank tarafından yapılan tüm hesaplamalarda bu çarpanlarla çarpılarak hesaplanmış teminat rakamları ve/veya kar/zarar tutarları dikkate alınır.

Kelime : Teminat Tamamlama Çağrısı

Çevirisi : Margin Call

Açıklaması : Hesapta bulundurulan toplam teminat, sürdürme teminatının altına düşerse, takas merkezi tarafından pozisyon taşıyan kişiye, teminat miktarının başlangıç teminatı seviyesine tamamlanması için talepte bulunulur. Ya da hesapta (-) nakit oluşması durumunda, takas merkezi tarafından ilgili hesaba, oluşan (-) nakit kadar nakit yatırması talebinde bulunulur. Bu talepler teminat tamamlama çağrısı olarak adlandırılır.

Kelime : Ters İşlem

Çevirisi : Offsetting Position

Açıklaması : Uzun pozisyon sahibinin kısa, kısa pozisyon sahibinin uzun pozisyon almak suretiyle ilk pozisyonlarını kapatmalarıdır.

Kelime : Teslim Edilebilir Kaliteler

Çevirisi : Deliverable Grade

Açıklaması : Vadeli işlemler piyasalarında borsalar, teslimatın düzenli bir şekilde gerçekleşebilmesi için, baz kaliteden farklı kalitedeki malların teslimata konu edilebilmesine izin vermekte ve her bir kalitenin baz kaliteden farkına göre uygulanacak prim ve iskontolar önceden belirlenmektedir. Son işlem gününden önce satıcı tarafın pozisyonunu tasfiye etmeyerek teslimatı gerçekleştirmek zorunda kalması durumunda, borsanın teslim edilebilir özelliklere sahip olarak belirlediği derecedeki mallardır.

Kelime : Teslimat

Çevirisi : Delivery

Açıklaması : Fiziki teslimatın öngörüldüğü sözleşmelerde, uzun pozisyon taşıyan yatırımcıya, dayanak varlığın teslim edilmesidir.

Kelime : Teslimat Ayı

Çevirisi : Vade Ayı

Açıklaması : Sözleşmelerin vadesinin sona ereceği ayı ifade eder.

Kelime : Teslimat Bildirisi İlk Günü

Çevirisi : First Day of Delivery Notice

Açıklaması : Emtianın teslimatının gerçekleşmesi için borsanın belirlediği teslimat sürecinin başlangıcı olarak kabul edilen teslimat bildirisi ilk günüdür. Bu günde, emtia sözleşmesinde kısa pozisyon taşıyan kişi, teslimatı gerçekleştirme niyetini takas kurumuna ilan eder.

Kelime : Teslimat Noktaları

Çevirisi : Delivery Locations

Açıklaması : Fiziki teslimatın öngörüldüğü sözleşmelerde, dayanak varlığın teslim edilmesinin mümkün bulunduğu yer veya kurumlardır. Dayanak varlık sözleşmede belirtilen coğrafi mekan veya kurum dışında başka bir yerde teslim edilemez.

Kelime : Teslimat Şekli

Çevirisi : Settlement Method

Açıklaması : Son işlem gününde açık pozisyon sahibi olan tarafların yükümlülüklerini nasıl yerine getirecekleri teslimat şeklinin tanımlanması ile belirlenir. Teslimat yükümlülüğü fiziki olarak tanımlanabildiği gibi, nakdi mutabakat olarak da tanımlanabilir. Fiziki teslimat yönteminde alım satıma konu ürünün teslim edilmesi ile pozisyonlar kapatılırken, nakdi mutabakat yönteminde son güne ait uzlaşma fiyatı üzerinden ters işlem yapılarak pozisyonların kapatılması şeklinde kar zararlar ilgili hesaplara yansıtılır (Baz kalitenin dışında bir ürün teslim edilmesi prim ve iskonto uygulayarak yapılabilir.).

Kelime : T Günü

Çevirisi :

Açıklaması : İşlemin gerçekleştiği ve/veya hesapların güncelleştirildiği Borsa gününü ifade eder

Kelime : T+1 Günü

Çevirisi :

Açıklaması : İşlemin gerçekleştiği ve/veya hesapların güncelleştirildiği Borsa gününden bir sonraki Borsa gününü ifade eder.

Kelime : Theta

Çevirisi :

Açıklaması : Opsiyonun vadesine kalan zamandaki değişiminin, opsiyon priminde meydana getirdiği değişimi gösteren ölçüdür.

Kelime : Toplam Bakiyenin Sıfır Olması

Çevirisi : Zero Sum Game

Açıklaması : Piyasada kazanılan para miktarı ile kaybedilen para miktarının eşit olması durumudur. Vadeli işlem ve opsiyon piyasalarında kazanılan toplam para miktarı ile kaybedilen toplam para miktarı eşittir.

Kelime : Toplu Emir Dosyası

Çevirisi : Batch Order File

Açıklaması : İşlem yapılmayan dönemde, normal ya da fiyat sabitleme seanslarında temsilciler tarafından sisteme gönderilmek üzere toplu emir dosyaları hazırlanıp seans içinde istenildiği zaman sisteme gönderilebilir. Bir toplu emir dosyasında max. 50 emir olabilir.

Kelime : Toplu Hesap

Çevirisi : Omnibus

Açıklaması : Takas üyesi olmayan bir aracı kurumun takas üyesi olan aracı kurum nezdinde açtığı ve kendi müşterilerinin işlemlerini toplu olarak izlediği hesaplardır. Takas Üyesi, bu hesaptaki işlemlerin nihai olarak hangi müşteriye ait olduğunu bilmez. Omnibus hesabı açan aracı kuruluş, bu hesaptaki işlemlerin hangi nihai müşteriye ait olduğunu bilir.

Kelime : TVİS

Çevirisi : Takasbank Derivatives Trading System

Açıklaması : Takasbank Vadeli İşlemler Sistemi’nin kısaltmasıdır

Kelime : Theta

Çevirisi : Theta

Açıklaması : Opsiyonun vade sonuna kadar kalan gün sayısındaki 1 günlük değişim karşısında opsiyon priminde meydana gelecek değişimi gösterir. 0 ile opsiyonun toplam değeri arasında yer alır ve vade sonu yaklaştıkça değeri artar.

Kelime : Tüzel Kişi

Çevirisi : Legal Entity

Açıklaması :

Kelime : Türev Piyasalar

Çevirisi : Derivatives Market

Açıklaması : İlerideki bir tarihte teslimatı veya nakit uzlaşması yapılmak üzere herhangi ibr malın veya finansal aracın bugünden alım satımının yapıldığı piyasalardır. Türev piyasaların tanımı forward, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını içermektedir.

U

Kelime : UCITS

Çevirisi : Undertakings for Collective Investment in Transferable Securities

Açıklaması : Devredilebilir menkul kıymetlere yatırım yapan kollektif yatırım kuruluşları

Kelime : Ulusal Pazar

Çevirisi : National Market

Açıklaması : Borsa Yönetim Kurulu kararı ile pazarı açılmış, endekse dahil olan ve olmayan Borsa kotunda yer alan her şirket hisse senedi için alım satım işlemlerinin gerçekleştirildiği pazardır.

Kelime : Uluslararası Finans Kurumu

Çevirisi : International Finance Corporation (IFC)

Açıklaması : 1956da özel sektöre kredi vermek için kurulmuştur. 1957de Türkiye de katılmıştır. Merkezi Washington`dadır. Dünya Bankası grubu içinde yer alır. Özel sektörü destekleyerek ekonomik kalkınmayı hedef alır.

Kelime : Uluslararası Finansal Raporlama Standatları (UFRS)

Çevirisi : International Accounting Standarts (IFRS)

Açıklaması : Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (International Accounting Standards Board-IASB) tarafından yayımlanan muhasebe standartlarının yayımlanış tarihine bağlı olarak, eski standartlar Uluslararası Muhasebe Standartları yenileri ise Uluslararası Finansal Raporlama Standatları olarak ifade edilmektedir.

Kelime : Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası

Çevirisi : World Bank veya International Bank for Reconstruction and Development (IBRD)

Açıklaması : 1944 yılı sonrası, Avrupa’nın yeniden imarına yönelik olarak kurulan ve BM sistemi içinde yer alan uluslararası finans kuruluşlarından biridir. Dünya Bankasına bağlıdır. 1945 yılında savaşın ekonomik çöküntülerini gidermek ve ekonomik kalkınmayı sağlamak amacıyla kurulmuş, 1947de BM`ye bağlanmış, aynı yıl da Türkiye üye olmuştur. Daha çok, gelişmekte olan ülkelere uzun vadeli proje kredileri sağlamaktadır. Son yıllarda görev tanımları içerisine, gelişmekte olan ülkelerin dış borçları ve yoksullukla mücadele kavramları da girmiştir.

Kelime : Uluslararası Menkul Kıymet Komisyonları Birliği

Çevirisi : International Organization of Securities Commissions (IOSCO)

Açıklaması : Sermaye piyasalarındaki düzenleyici/denetleyici otoriteler arasında, ilgili alanlarda koordinasyon ve işbirliğini sağlamak, sermaye piyasaların yasal ve kurumsal yapısına ilişkin olarak ortak uluslar arası standartlar oluşturmak ve üyeler arasında bilgi alış verişini olanaklı kılmak amacıyla oluşturulan bir kuruluş olup 100’ü aşkın ülkeden 174 üyesi bulunmaktadır.

Kelime : Uluslararası Muhasebe Standatları (UMS)

Çevirisi : International Accounting Standarts (IAS)

Açıklaması : Uluslararası muhasebe harmonizasyonunu sağlamayı hedefleyen Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (International Accounting Standards Board-IASB) tarafından geliştirilen ve işletmelerde gerçekleşen finansal işlemlerin ve bunların etkilerinin mali tablolara yansıtılmasında kullanılan muhasebe standartları seti.

Kelime : Uluslararası Ödemeler Bankası

Çevirisi : Bank for International Settlements (BIS)

Açıklaması : Parasal ve finansal istikrarı sağlamaya yönelik olarak merkez bankaları ve diğer kurumların kendi aralarındaki işbirliğini artırmak amacı ile kurulmuş uluslararası bir organizasyondur. 1930 yılında kurulmuş olup, İsviçre’nin Basel kentinde yerleşiktir. Sermayesi altın frank şeklinde ifade edilmekte olup, 1 altın frank 0.29 gram altını temsil etmektedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5000 altın frank ile bankanın hissedarıdır.

Kelime : Uluslararası Para Fonu

Çevirisi : International Monatary Fund (IMF)

Açıklaması : Uluslararasi para sistemi ile ilgili dogan gelisme ve sorunlar konusunda üyeler arasinda dayanisma sağlayan, çok yanlı bir uluslararası ödeme sistemini gelistiren, üye ülkelerin kısa dönemli kredi gereksinimlerini sağlayan, üye ülkelerin dış ödemeler bilançosunda ortaya çıkan dengesizliklerin giderilmesine yardımcı olan bir kuruluştur.

Kelime : Uyuşmazlık Komitesi

Çevirisi : Dispute Committee

Açıklaması : Borsa işlemleri ile ilgili olarak; üyeler arasında veya üyeler ile müşterileri arasında çıkan uyuşmazlıkların idari yoldan çözülmesine yardımcı olan komitedir.

Kelime : Uzlaşma Fiyatı

Çevirisi : Settlement Price

Açıklaması : Vadeli işlemler piyasasında pozisyon alan hesapların günlük kar/zarar ve teminat yükümlülüklerinin hesaplanmasında kullanılan fiyattır. Genelde seansın sonuna doğru oluşan fiyatların ortalaması şeklinde hesaplanır.

Kelime : Uzun Pozisyon

Çevirisi : Long Position

Açıklaması : Her vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesinde kısa ve uzun olmak üzere iki taraf vardır. Uzun pozisyon sözleşmelerin alımını ifade eder. Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf, dayanak malı sözleşmede belirtilen fiyat üzerinden teslim alma hak ve yükümlülüğüne sahip olan taraftır. Alım opsiyonunda uzun taraf, primi ödeyen ve dolayısıyla dayanak varlığı kullanım fiyatı üzerinden alma hakkını (alma yükümlülüğü yok) elde eden taraftır. Satım opsiyonunda uzun taraf, ödediği prim karşısında dayanak varlığı satma hakkını elde eden taraftır.Alım opsiyonunda uzun taraf, primi ödeyen ve dolayısıyla dayanak varlığı kullanım fiyatı üzerinden alma hakkını (alma yükümlülüğü yok) elde eden taraftır. Satım opsiyonunda uzun taraf, ödediği prim karşısında dayanak varlığı satma hakkını elde eden taraftır.

Kelime : Ulusal 30 Endeksi (IMKB-30)

Çevirisi : ISE-30 Index

Açıklaması : Yatırım ortaklıkları hariç ulusal pazarda işlem gören şirketlerden önceden belirlenmiş şartlar yanında piyasa değeri ve likiditesi yüksek olanlardan sektörel temsil kabiliyeti de göz önünde bulundurularak seçilen 30 hisse senedinden oluşan endekstir.

Kelime : Uzun Pozisyonlu Korunma

Çevirisi : Long Hedging

Açıklaması : Uzun pozisyonlu korunma, alım satıma konu ürünün gelecekte fiyatının yükselmesi riskine karşı alım yönünde işlem yapılmasıdır.

V

Kelime : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. (VOBAŞ)

Çevirisi : TurkDEX

Açıklaması : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. Türkiyenin özel şirket statüsündeki ilk borsasıdır.

Kelime : Vadeye Kalan Gün

Çevirisi : Days to Maturity

Açıklaması : Menkul kıymetin valör tarihinden itfasına kalan gün sayısıdır.

Kelime : Valör

Çevirisi : Value Date

Açıklaması : İşlem sonucu oluşan yükümlülüklerin yerine getirildiği, başka bir ifade ile menkul kıymet ve nakdin el değiştirdiği (takas) tarihtir.

Kelime : Varlığa Dayalı Menkul Kıymet

Çevirisi : Asset–Backed Securities (ABS)

Açıklaması : İhraçcıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları veya temellük edecekleri alacaklar karşılığında, ihraç edebilecekleri kıymetli evraktır.

Kelime : Vergi

Çevirisi : Tax

Açıklaması : Vergi devletin gerçek ve tüzel kişilere yüklediği ekonomik yükümlülüktür. Devletin vatandaşlara yüklediği bu ekonomik yükümlülüğün asıl işlevi, devlet harcamalarını karşılayarak yol, su, elektrik, sağlık gibi altyapı hizmetlerinini sağlayabilmektir. Vergi ödemenin en temel ilkelerinden biri, toplumsal sınıf farkı tanımadan tüm vatandaşların bu görevi yerine getirmeleridir.

Kelime : Vergi İndirimi

Çevirisi : Tax Cut

Açıklaması : Devlet tarafından verilen vergi oranlarındaki indirimlerdir.

Kelime : Vergi Kaçakçılığı

Çevirisi : Tax Dodging

Açıklaması : Verginin bilinçli olarak mükellef tarafından ödenmemesidir.

Kelime : Vergi Teşviği

Çevirisi : Tax Incentive

Açıklaması : Vergi indirimi ya da vergi kesintisi şeklindeki olumlu etkidir.

Kelime : Vergiden Kaçınma

Çevirisi : Tax Avoidance

Açıklaması : Vergi yükünün yasal yollar aracılığı ile azaltılmasına yönelik çabadır. Örn; hisse senedi alım satımına ilişkin vergiyi ödememek için vergi yükü olmayan A Tipi yatırım fonu almak gibi .

Kelime : Vergiden Kaçınma

Çevirisi : Tax Evasion

Açıklaması : Yasal olmayan yollar ile mükelleflerin vergi durumunun yanlış beyan edilmesine sebep olan hallerdir. Örn; beyannamelerin eksik ya da yanlış doldurulması, belge ve kayıtların hatalı olması gibi

Kelime : Verim Eğrisi

Çevirisi : Yield Curve

Açıklaması : Belli bir anda bir yatırım aracının çeşitli vadeleri ile bu vadelerdeki getirileri arasındaki ilişkinin grafiksel ifadesidir. Dikey eksende verim (yield), yatay eksende ise vadeler yer alır. Pozitif eğimli (normal) verim eğrisi, negatif eğimli (inverted) verim eğrisi, düz verim eğrisi ve orta vadelerde yüksek verimi ifade eden (bell shape) verim eğrileri olarak sınıflandırılırlar. Eğrinin zaman içindeki hareketleri; dikleşmesi, “steeping” (pozitif eğimli bir eğri söz konusu ise eğrinin orijine uzak kısmının yükselmesi, yakın kısmının düşmesi, eğimin artması), düzleşmesi, “flattening” (pozitif eğimli verim eğrilerinde orijine uzak kısmın düşmesi, yakın kısmın yükselmesi, eğimin azalması) ve eğrinin şeklinin değişmeden yukarı aşağı hareket etmesi, “paralel shift” olarak adlandırılır.

Kelime : vade

Çevirisi : maturity

Açıklaması :

Kelime : Varlık Teminatlı Menkul Kıymet

Çevirisi : Asset Covered Bond

Açıklaması : İhraççıların genel yükümlülüğü niteliğinde olan ve varlıkların teminatı altında Kurul’ca kayda alınarak ihraç edilen borçlanma senetleri.

Kelime : Varant

Çevirisi : Warrant

Açıklaması : Elinde bulunduran kişiye, dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte veya belirli bir tarihe kadar alma veya satma hakkı veren ve bu hakkın kaydi teslimat ya da nakit uzlaşı ile kullanıldığı menkul kıymet niteliğindeki sermaye piyasası aracı.

Kelime : Varlık Teminatlı Menkul Kıymet

Çevirisi : Asset Covered Securities

Açıklaması : İhraççıların genel yükümlülüğü niteliğinde olan; tüketici kredileri, ticari krediler, finansal ve operasyonel kiralama sözleşmelerinden doğan alacaklar, ihracat işlemlerinden doğan alacaklar, diğer alacaklar, bankalar tarafından esnaf ve sanatkârlarla küçük işletmelere açılan ihtisas kredilerinden doğacak alacaklar, gayrimenkul yatırım ortaklıklarının portföylerindeki gayrimenkullerin satış veya satış vaadi sözleşmelerinden kaynaklanan alacaklar, T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın gayrimenkul satışından kaynaklanan alacaklar, ikame varlıklar, nitelikleri Kurul’ca belirlenecek diğer varlıkların teminatı altında Kurul’ca kayda alınarak ihraç edilen borçlanma senetleridir.

Kelime : Vadeden Vadeye Pozisyon Devri

Çevirisi : Roll-over

Açıklaması : Vadeli işlem sözleşmelerinin bir zaman sınırı vardır. Yani belli bir vadede sözleşmelerin geçerliliği biter. Önceden almış olduğu pozisyonu devam ettirmek isteyen yatırımcılar sözleşme vadesinin bitmesine yakın bir zamanda eş zamanlı olarak var olan pozisyonlarını kapatıp aynı dayanak varlığın bir sonraki aktif vadesine denk gelen sözleşmede pozisyon alır. Bu işleme vadeden vadeye pozisyon devri denir.

Kelime : Vade Ayları

Çevirisi : Contract Months

Açıklaması : Standart olarak ilgili sözleşmede hangi vade aylarının işlemlere konu olduğunun tanımlanmasıdır.

Kelime : Vadelerarası Yayılma İşlemi

Çevirisi : Calender Spread-Inter month Spread

Açıklaması : Bir yatırımcının, aynı sözleşmenin bir vadesinde alım bir başka vadesinde satım yönlü işlem yapması halinde bu işlem vadelerarası yayılma işlemi olarak adlandırılmaktadır.

Kelime : Vadeli Fiyat

Çevirisi : Futures Price

Açıklaması : Nakit fiyatın üzerine taşıma maliyetinin eklenmesi sonucu bulunan fiyat.

Kelime : Vadeli İşlem Sözleşmesi

Çevirisi : Futures Contract

Açıklaması : Vadeli işlem sözleşmesi (futures), ileri bir tarihte, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte ekonomik veya finansal göstergeyi, sermaye piyasası aracını, malı, kıymetli madeni veya dövizi alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir.

Kelime : Vadeli İşlem Sözleşmesi

Çevirisi : Futures Contract

Açıklaması : Vadeli işlem sözleşmesi (futures), ileri bir tarihte, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte ekonomik veya finansal göstergeyi, sermaye piyasası aracını, malı, kıymetli madeni veya dövizi alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir.

Kelime : Varant

Çevirisi : Warrant

Açıklaması : Elinde bulunduran kişiye dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihe kadar alma veya satma hakkı veren ve bu hakkın kaydi teslimat ya da nakit uzlaşı ile kullanıldığı menkul kıymet niteliğinde sermaye piyasası aracıdır.

Kelime : Vega

Çevirisi :

Açıklaması : Opsiyonun vegası, dayanak varlık fiyatının zımni dalgalanmasının yüzde 1’lik değişimi sonunda opsiyon priminin ne kadar değişebileceğini gösterir.

Kelime : VOBİS

Çevirisi : TEOS

Açıklaması : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası İşletim Sistemi

Kelime : VOBKE

Çevirisi : VOBKE

Açıklaması : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Kullanıcı Ekranı

Kelime : Volatilite

Çevirisi : Volatility

Açıklaması : Bir piyasadaki fiyatların hareketlilik düzeyini belirten bir ölçüdür.

Kelime : Vadeli İşlem Piyasaları

Çevirisi : Futures Markets

Açıklaması : Fiyat dışındaki şartları standartlaştırılmış bir vadeli (forward) sözleşmenin işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda sözleşmeye konu teşkil eden ürün kontrat şartlarına uygun olarak ileri bir teslimat tarihinden alınıp satılmaktadır. /İleri tarihli işlemler anlamındadır. Belli bir kıymetin önceden belirlenmiş bir fiyattan yine önceden belirlenmiş bir tarihte teslim edilmesini öngörür. Forward piyasalardan farkı, organize piyasalarda standartlaştırılmış (bir kontratın miktarı, kontratların piyasaya çıkış tarihleri, marjin adı altında bir teminat sistemine sahip olunması gibi) kontratlar üzerinden işlem görmesidir. Spekülatif amaçlı yapıldığında, teorik olarak sonsuz kar ve zarar ihtimali vardır.

Kelime : Vadeli Fiyat

Çevirisi :

Açıklaması : Alım satıma konu ürünün fiyatının bugünden tespit edilerek teslim ve tesellümün gelecekte yapılacağı sözleşmelerde belirlenen fiyattır. Vadeli fiyat taşıma maliyetini de içerir.

Kelime : Vergiden Kaçınma

Çevirisi : Tax Evasion            /Tax Avoidance

Açıklaması : Vergi yükünün yasal yollar aracılığı ile azaltılmasına yönelik çabadır. Örn; hisse senedi alım satımına ilişkin vergiyi ödememek için vergi yükü olmayan A Tipi yatırım fonu almak gibi .

Y

Kelime : Yankee bond

Çevirisi : Yankee bond

Açıklaması : ABD’nde ihraç edilen yabancı tahvildir.

Kelime : Yapay Piyasa / Yapay Fiyat

Çevirisi : Artificial Market/ Artificial Price

Açıklaması : Bir veya birkaç üyenin bir veya birden fazla seanslar boyunca herhangi bir menkul kıymet için, sözkonusu menkul kıymetin gerçek piyasa değerini yansıtmayacak şekilde fiyat (yapay fiyat) teşekkül ettirecek şekilde sürekli olarak önceki alım emrine göre daha yüksek fiyatlarda alım emirleri veya sürekli olarak daha düşük fiyatlarda satım emirlerinin borsaya iletilmesi ile oluşturmaya çalışılan piyasaya yapay piyasa denir.

Kelime : Yatırım

Çevirisi : Investment

Açıklaması : Bir varlığın gelecekteki değerinin öngörülerek, var olan beklenti doğrultusunda bugünden bir varlık satın alınması.

Kelime : Yatırım Danışmanlığı

Çevirisi : Investment Consultancy or Advising

Açıklaması : Karşılığında herhangi bir maddi menfaat temin etmek suretiyle, müşterilere sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç eden ortaklık ve kuruluşlar hakkında ve sermaye piyasası ile ilgili diğer konularda yönlendirici nitelikte yazılı veya sözlü yorum ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması faaliyetidir.

Kelime : Yatırım Fonu

Çevirisi : Mutual Fund or Open End Investment Trust

Açıklaması : Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla, belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet ilkesine göre sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenlerden oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığıdır.

Kelime : Yatırım Ortaklıklığı

Çevirisi : Investment Trusts or Closed End Investment Trust

Açıklaması : Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası kurumlarıdır.

Kelime : Yatırmcıları Koruma Fonu

Çevirisi : Investors’ Protection Fund

Açıklaması : Haklarında tedrici tasfiye veya iflas kararı verilmiş aracı kurumların sermaye piyasası işlemleri nedeniyle müşterilerine karşı olan hisse senedi ve hisse senedinden kaynaklanan nakit yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla kurulmuştur. Yatırımcıları Koruma Fonu tüzel kişiliği haiz olmakla birlikte, kendine ait bir örgütlenmesi bulunmamakta ve Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından temsil ve idare olunmaktadır.

Kelime : Yetki Belgesi

Çevirisi : Authorization Certificate

Açıklaması : Sermaye Piyasası Kurulu tarafından banka ve aracı kuruluşlara verilen ve icra edecekleri sermaye piyasası faaliyetini gösteren belgeye denir.

Kelime : Yönetilen Portföy Büyüklüğü

Çevirisi : Asset Under Management (AUM)

Açıklaması : Portföy yönetimi yapan bir kuruluşun yönetimi altındaki portföy büyüklüğünün tutarıdır.

Kelime : yükümlülüğünü yerine getirmeme

Çevirisi : default

Açıklaması :

Kelime : Yakınsama

Çevirisi : Convergence

Açıklaması : Vadeli işlem sözleşmesi ve spot piyasa fiyatının vade sonlarına doğru birbirine yaklaşması ve son işlem gününde birbirine eşit olması durumu.

Kelime : Yatay Piyasa

Çevirisi : Flat Market

Açıklaması : Fiyatların yatay seyrettiği piyasadır.

Kelime : Yatay Yayılma

Çevirisi : Horizontal Spread/Calender Spread

Açıklaması : Aynı türde ve kullanım fiyatında olmak üzere, vade ayı uzun olan opsiyonun satın alınması ve daha kısa olanın satılması suretiyle gerçekleştirilen stratejidir. Yatay yayılma, vadeli işlem sözleşmeleriyle de gerçekleştirilir. Farklı vadelere sahip, ancak aynı dayanak varlıklı iki vadeli işlem sözleşmesinin birinin alınması diğerininse satılması suretiyle yatay yayılma stratejisi oluşturulabilir.

Kelime : Yayılma

Çevirisi : Spread

Açıklaması : İki farklı sözleşmeden oluşan ve her bir sözleşmenin fiyatlarının zıt yönde hareket etmesinden kar sağladığı pozisyondur. Yayılma pozisyonunda iki farklı sözleşme (ayak) olur ve fiyatların belirli bir yönde hareket etmesi durumunda pozisyonun ayağının biri zarar ederken diğeri kar eder (veya tersi). Bu şekilde bir pozisyon, risklerin sınırlanması ve her iki ayak arasındaki fiyat ilişkisindeki değişiklikten kar elde edilmesi umuduyla alınır. Yayılma işlemleri opsiyonlarda vade bazlı ve kullanım fiyatı bazlı olabileceği gibi aynı anda hem kullanım fiyatı hem de vade bazlı olabilirler. Vadeli işlemlerde bir sözleşmenin bir vade ayının alınırken diğerinin satılması veya tersi hareket edilmesi şeklinde olur. Bunun yanında aynı vade ayında bir sözleşmeyi alırken farklı bir sözleşmeyi satma şeklinde de yapılabilir.

Kelime : Yönetici Üye Temsilcisi

Çevirisi : Member Representative- Firm Manager

Açıklaması : Üyeye ait tüm hesaplar için sisteme emir girme, işlem yapma ve bu hesapların pozisyon ve teminatlarını takip etme yetkisine sahiptir. Bunlara ek olarak, bağlı olduğu üyenin diğer temsilcileri tarafından girilen emirleri onaylama, izleme, iptal etme ve düzeltme yetkilerine de sahiptir. Üye nezdindeki hesapların normal temsilcilere tahsisi, yönetici temsilci tarafından yapılır. Yönetici temsilciler özel emir girişi yapma yetkisine de sahiptir.

Z

Kelime : Zaman Önceliği Kuralı

Çevirisi : Time Priority Rule

Açıklaması : Fiyat eşitliği halinde sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirlerin öncelikli olarak karşılanmasını ifade eder.

Kelime : Zarar Durdurma Emri

Çevirisi : Stop-Loss Order

Açıklaması : Fiyatın belirli bir seviyeye gelmesiyle piyasa emrine dönüşen ve genelde önceden alınan bir pozisyonu kapatmak için kullanılan bir emir türüdür. Zarar durdurma emirleri, alım gerçekleştirmek için veriliyorsa, verilen emrin durdurma fiyatı piyasa fiyatının üstünde olmalıdır; satış gerçekleştirmek için veriliyorsa, verilen emrin durdurma fiyatı, piyasa fiyatının altında olmalıdır.

Kelime : Zımni Dalgalanma Oranı

Çevirisi : Implied Volatility

Açıklaması : Opsiyon piyasalarında tarihsel dalgalanma yerine yatırımcıların gelecekteki dalgalanmaların fiyatlara yansımış hali olan zımni dalgalanma oranları kullanılmaktadır. Bir başka deyişle, tarihsel dalgalanma bize opsiyon priminin bugün 10 YKR olması gerektiğini belirtirken eğer gelecekte dalgalanmanın daha da artacağı beklentisi piyasada hakimse, bu beklenti opsiyon fiyatlarına yansır.

Diğer

Kelime : 12 b-1 Ücreti

Çevirisi : 12 b-1 Fee

Açıklaması : Fon paylarının pazarlanması ve daha geniş kitlelere ulaştırılmasına olanak sağlayacak dağıtım mekanizmalarının oluşturulması için fon varlıklarından karşılanan dağıtım ücretidir.

Kelime : 401-k Planları

Çevirisi : 401-k Plan

Açıklaması : ABD`de bir işyerinde çalışanlara yönelik olarak hazırlanan ve planlardır ve işverenler tarafından sponsorluğu yapılan gönüllü nitelikteki emeklilik planlarıdır.

Kelime : Çanak Stratejisi

Çevirisi : Strangle Strategy

Açıklaması : Yatırımcı bu stratejiyi oluşturmak için vadeleri aynı olan, farklı kullanım fiyatlı bir alım, bir de satım opsiyonu alır veya satar. Bu stratejinin pergel stratejisine göre tek farkı pergel stratejisinde alınan veya satılan opsiyonların kullanım fiyatları aynıyken, çanak stratejisinde farklıdır.

Kelime : Çapraz Korunma

Çevirisi : Cross Hedging

Açıklaması : Bir varlık fiyatının dalgalanmalarından olumsuz etkilenmemek için başka bir varlığın üzerine düzenlenmiş vadeli işlem, opsiyon veya alivre işlem sözleşmesi kullanılarak gerçekleştirilen korunma işlemidir. Çapraz korunma işleminin yararlı olabilmesi için farklı iki varlığın fiyat hareketlerinin birbirine doğru orantılı olarak hareket etmesi gereklidir. Örneğin un fiyatının artışından korunmak amacıyla buğday vadeli işlem sözleşmesi alınması çapraz korunmaya bir örnek olabilir.

Kelime : Çevrim Faktörü

Çevirisi : Conversion Factor

Açıklaması : ABD ve Avrupa’daki borsada işlem gören fiziki teslim ile sonlandırılan uzun vadeli tahvillere dayalı VİS’lerde satış fiyatının belirlenmesinde kullanılan bir çarpandır. Dünyadaki piyasalarda tahvil fiyatları birikmiş faizler hariç olarak kote edilmektedir. Bu nedenle kote edilen fiyat bononun değerine eşit değildir. Takasa esas teşkil edecek fiyat bulunurken kote edilmiş vadeli işlem sözleşmesi fiyatı borsa tarafından belirlenen çevrim faktörü ile çarpılır ve bulunan bu değere birikmiş faiz eklenir.

Kelime : Özel Emir

Çevirisi : Negotiated Deal

Açıklaması : Ana Pazarda oluşan fiyatları etkileyebilecek büyüklükte olan yüksek miktarlı emirlerdir. VOB’da bir defada girilen 2.000 adet sözleşme ve daha yüksek miktardaki emirler özel emir olarak kabul edilir. Özel emirler, iki tarafıda belli olan, kısmen karşılama yapılamayan ve borsa onayına tabi emirlerdir.

Kelime : Özel Emir İlan Pazarı

Çevirisi : Advertising Board

Açıklaması : Sadece bir tarafı belirli olan özel emirler, Özel Emir İlan Pazarı’nda diğer üyelere ilan edilir. Burada eşleşen emirler borsa onayından sonra, Özel Emirler Pazarında gerçekleşir.

Kelime : Özel Emirler Pazarı

Çevirisi : Negotiated Deals Board

Açıklaması : Ana Pazarda oluşan fiyatları etkileyebilecek büyüklükte (2000 veya daha büyük sayıda sözleşme) olan yüksek miktarlı emirlerdir. Her iki tarafı da belirli olan özel emirlerin işlem görmesi, Özel Emirler Pazarı’nda gerçekleşir.

Kelime : Ürünler Arası Yayılma İşlemi

Çevirisi : Intercommodity Spread

Açıklaması : Aynı borsada işlem gören aralarında fiyat uyumu yüksek iki ürünün birinde alış diğerinde satış yapılarak gerçekleştirilen işlemdir.

Kelime : Üye Temsilcisi

Çevirisi : Member Representative

Açıklaması : Borsa üyeleri adına işlem yapmaya yetkili olan personeldir.

Kelime : Üye Temsilcisi

Çevirisi : Member Representative

Açıklaması : Borsa üyeleri adına işlem yapmaya yetkili olan personeldir.

Kelime : Üyelik Teminatı

Çevirisi : Membership Collateral

Açıklaması : Borsa Yönetmeliği uyarınca üyeler, Borsa işlemleri dolayısıyla müşterilerine, diğer Borsa üyelerine, Borsaya ve Takasbank’a verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere Borsa tüzel kişiliği adına teminat yatırmak zorundadır.

Kelime : Özel Emir

Çevirisi : Special Order

Açıklaması : Borsa Yönetim Kurulu’nca her hisse senedi için ayrı ayrı belirlenmiş olan bir seferde girilebilecek işlem miktarını aşan ve blok satış miktarından az miktarlı olan emirlerdir.

Kelime : Özel Limit Fiyatlı (OLFE) Emirler

Çevirisi : Special Limit Price Order

Açıklaması : Emir miktarının Sıfır-0 olarak girildiği, sadece fiyat verilerek sisteme aktarılan emirlerdir. Belirli bir fiyata kadar olan bütün emirleri karşılamak amacı ile girilir. Bu emirler, belirtilen fiyat seviyesine kadar tüm fiyat seviyelerindeki emirleri karşılar.

Kelime : Özsermaye

Çevirisi : Equity Capital / Equity Interest/ Shareholders` Equity”

Açıklaması : Aktif toplamından borçlar indirilerek hesaplanan tutardır. Ödenmiş sermayeye, şirketin iç kaynakları ve karı eklenir, zarar çıkartılır. Mevzuatta düzenlemenin amacına gore farklı hesplanaları da yapılabilmektedir. Örneğin hesaplamaya karın ilave edilmemesi gibi.

Kelime : Öz Sermaye Yakası

Çevirisi : Equity Collars

Açıklaması : Bir hisse senedi ya da portföyde belirli bir işlem fiyatlı satış opsiyonu satın alıp, daha yüksek bir işlem fiyatlı alış opsiyonu satarak oluşturulan bir pozisyondur.

Kelime : Öz Sermaye Varantı

Çevirisi : Equity Warrant

Açıklaması : 1990’lı yılların tezgah-üstü ürünlerinden biridir. Öz Sermaye Varantları (Equity Warrants) bir borsa endeksine dayalı olup bir kurum tarafından çıkarılıp halka satılan finansal ürünlerdir.

Kelime : Öz Düzenleyici Kuruluş

Çevirisi : Self Regulatory Organizations (SRO)

Açıklaması : Öz düzenleme, meslekte çalışanların, dışarıdan zorlandıkları için değil, bütünlük ve  ilkelere uyumu sağlamak amacıyla yüksek standartlar korumasını ifade eder. Özdüzenleyici kuruluşlar ise kendi sektörlerinde bu amaca hzimete eden kuruluşlardır.

Kaynak: http://www.yatirimyapiyorum.gov.tr